Tiếng khóa sắt khép lại sau mỗi lần mở cửa buồng giam vang lên khô khốc giữa không gian tĩnh lặng. Phía sau những cánh cổng thép ấy là một không gian đặc biệt, nơi mọi hoạt động đều được quản lý chặt chẽ theo quy định của pháp luật. Ở đó, những cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự không chỉ làm nhiệm vụ bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn cơ sở giam giữ mà còn lặng lẽ cảm hóa, giáo dục, gieo niềm tin và khơi dậy khát vọng hoàn lương cho những người từng lầm lỡ.
Ít xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, công việc của họ không có những cuộc truy bắt nghẹt thở hay những chuyên án đầy kịch tính, nhưng phía sau những cánh cổng thép, mỗi ngày đều là cuộc chiến với áp lực, trách nhiệm và những tình huống không thể lường trước. Chỉ một phút lơ là có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, an toàn cơ sở giam giữ; ngược lại, một lời động viên đúng lúc, một sự cảm hóa chân thành có thể thay đổi cả cuộc đời của một con người.
Người quản giáo gần 15 năm gìn giữ niềm tin
Gần 15 năm gắn bó với công tác quản giáo, Thượng tá Nguyễn Mậu Khanh, Phó Giám thị Trại tạm giam số 1, Công an tỉnh Gia Lai đã chứng kiến hàng nghìn lượt người bước qua cánh cổng trại tạm giam. Mỗi người mang theo một hoàn cảnh, một lỗi lầm và một tâm trạng khác nhau, nhưng với Thượng tá Nguyễn Mậu Khanh, phía sau bản án vẫn luôn còn một con người cần được thức tỉnh.
Thượng tá Nguyễn Mậu Khanh nhớ mãi một phạm nhân trẻ từng nhiều lần vi phạm nội quy, thường xuyên chống đối và từ chối tiếp xúc với cán bộ quản giáo. Những ngày đầu, mọi sự giáo dục gần như không mang lại kết quả. Thay vì áp đặt, Thượng tá Khanh kiên trì gặp gỡ, lắng nghe, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, động viên và phân tích cho phạm nhân thấy hậu quả từ hành vi của mình. Sau nhiều tháng, người thanh niên ấy dần thay đổi, tích cực lao động, chấp hành tốt nội quy và khi mãn hạn tù đã viết thư cảm ơn tập thể cán bộ quản giáo vì đã giúp mình tìm lại niềm tin để làm lại cuộc đời.
Cũng theo Thượng tá Nguyễn Mậu Khanh, nghề quản giáo trước hết phải bắt đầu từ lòng nhân ái. “Chỉ khi mình thực sự tôn trọng con người, giúp họ nhận ra lỗi lầm và tin rằng họ vẫn còn cơ hội sửa chữa thì công tác giáo dục mới đạt hiệu quả. Sự nghiêm minh của pháp luật và lòng nhân ái không hề mâu thuẫn, mà luôn song hành để cảm hóa người lầm lỗi.”
Đằng sau những kết quả ấy là biết bao đêm trắng, những ca trực kéo dài, những ngày lễ, Tết không thể quây quần cùng gia đình, áp lực thường trực khi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả khó lường. Nhưng với những người quản giáo như Thượng tá Khanh, phần thưởng lớn nhất chính là nhìn thấy một người từng lầm lỗi trở về làm người lương thiện.
Bản lĩnh của người chiến sĩ trẻ
Tiếp nối lớp cán bộ đi trước là những chiến sĩ trẻ mang trong mình nhiệt huyết và tinh thần trách nhiệm. Tuy mới hai năm công tác tại Phân trại tạm giam Chư Prông, Thượng sĩ Nguyễn Thành An đã sớm hiểu rằng phía sau sự bình yên là những tình huống luôn tiềm ẩn yếu tố bất ngờ.
Một kỷ niệm mà An nhớ mãi là lần tham gia dẫn giải bị cáo Đ.M.H đến phiên tòa xét xử về tội cố ý gây thương tích. Khi Hội đồng xét xử đang công bố nội dung vụ án, bị cáo bất ngờ kích động, lao về phía người bị hại với ý định tấn công. Không khí phòng xử án lập tức trở nên căng thẳng, nhiều người tham dự hoảng hốt. Tình huống chỉ diễn ra trong vài giây. Với sự bình tĩnh, bản lĩnh được rèn luyện qua huấn luyện nghiệp vụ và võ thuật Công an nhân dân, Nguyễn Thành An nhanh chóng áp dụng các động tác khống chế đối tượng, phối hợp cùng lực lượng bảo vệ đưa bị cáo về vị trí an toàn, bảo đảm tuyệt đối an ninh, trật tự phiên tòa.
Sau khi tình huống được kiểm soát, phiên xét xử tiếp tục diễn ra bình thường. “Chúng tôi luôn xác định mỗi phiên tòa, mỗi chuyến dẫn giải đều tiềm ẩn nguy cơ. Vì vậy, dù chỉ là một giây cũng không được phép chủ quan”, An chia sẻ.
Đó chỉ là một trong rất nhiều tình huống mà cán bộ làm nhiệm vụ bảo vệ, dẫn giải phải đối mặt. Phía sau vẻ bình lặng của mỗi phiên tòa là sự tập trung cao độ, tinh thần cảnh giác và ý thức trách nhiệm luôn được đặt lên hàng đầu.
Hành trình trở về của người từng lầm lỗi
Nếu những người quản giáo và chiến sĩ bảo vệ là người gìn giữ kỷ cương phía sau cánh cổng thép thì sự thay đổi của người chấp hành án chính là minh chứng rõ nét nhất cho ý nghĩa của công việc ấy.
Nguyễn Văn Thanh từng phải chấp hành mức án ba năm tù về tội chống người thi hành công vụ. Những ngày đầu cải tạo, Thanh mang tâm lý bất mãn, cho rằng mình chỉ vì nóng giận nhất thời mà phải trả giá quá đắt. Thế nhưng, qua quá trình được cán bộ quản giáo thường xuyên gặp gỡ, động viên, phân tích đúng sai và giáo dục bằng cả sự nghiêm khắc lẫn chân tình, Thanh dần thay đổi nhận thức. Anh tích cực học tập, lao động, chấp hành nghiêm nội quy và quyết tâm sửa chữa lỗi lầm.
Nhớ lại quãng thời gian chấp hành án, Thanh xúc động nói: “Nhờ sự khuyên giải của các cán bộ quản giáo, tôi mới nhận ra sự nóng nảy của mình đã gây hậu quả như thế nào. Thời gian cải tạo trong trại là khoảng thời gian đáng nhớ nhất cuộc đời. Tôi biết ơn những người đã không từ bỏ mình và tự hứa sẽ không bao giờ tái phạm.”
Hôm nay, trở về địa phương, Thanh đã xây dựng được mô hình trồng bơ, cà phê xen sầu riêng, có thu nhập ổn định, chăm lo tốt cho gia đình và tích cực tham gia các phong trào tại địa phương. Với anh, cuộc sống bình yên hôm nay chính là thành quả của sự thức tỉnh và cũng là món quà quý giá nhất sau những năm tháng quyết tâm làm lại cuộc đời.
Những chiến công không tiếng súng
Những câu chuyện của Thượng tá Nguyễn Mậu Khanh, Thượng sĩ Nguyễn Thành An hay hành trình hoàn lương của Nguyễn Văn Thanh chỉ là những lát cắt rất nhỏ trong bức tranh chung của lực lượng Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Công an tỉnh Gia Lai.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng này đã triển khai hàng chục nghìn ca trực, bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn tại các cơ sở giam giữ và các phiên tòa xét xử; tổ chức thi hành án phạt tù đối với gần 200 phạm nhân; quản lý giam giữ hơn 1.000 lượt người và thi hành án hình sự tại cộng đồng đối với hơn 1.700 người theo đúng quy định của pháp luật. Đằng sau những con số ấy là biết bao ca trực xuyên đêm, những ngày lễ, Tết không thể sum họp cùng gia đình; là sự căng mình trước những tình huống luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn; đồng thời là những nỗ lực bền bỉ trong công tác giáo dục, cảm hóa người lầm lỗi.
Phía sau những cánh cổng thép, họ gìn giữ sự nghiêm minh của pháp luật bằng bản lĩnh, kỷ luật và trách nhiệm; đồng thời thắp lên niềm tin, mở ra cơ hội hoàn lương cho những con người đã từng vấp ngã. Mỗi phạm nhân tiến bộ, mỗi người trở về sống lương thiện, mỗi phiên tòa được bảo đảm an toàn tuyệt đối đều là những chiến công được đánh đổi bằng sự tận tụy và những hy sinh thầm lặng của lực lượng Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự.
Âm thanh khô khốc của những cánh cổng thép khép lại mỗi ngày không chỉ đánh dấu sự nghiêm minh của pháp luật mà còn mở ra những hành trình mới của sự thức tỉnh và hoàn lương. Đó cũng chính là giá trị nhân văn sâu sắc mà những cán bộ, chiến sĩ nơi đây đang lặng lẽ gìn giữ, góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân và làm sáng đẹp thêm hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân trong thời kỳ mới.
