Bài 2: Từ thuốc gây mê y khoa đến bẫy ma túy núp bóng pod chill

Khi thuốc gây mê y tế bị biến tướng thành ma túy

Chân đi loạng choạng, nhầm lẫn bức tường là cửa nhà, ngơ ngơ, ánh mắt vô hồn, sợ hãi, khóc lóc…, đó là những biểu hiện mất ý thức điển hình của những “nam thanh nữ tú” sau khi hút thuốc lá điện tử có chứa tinh dầu chất cấm Etomidate, có thể gây chết người vừa bị Công an TP Hồ Chí Minh thu giữ trong hai đường dây mua bán thuốc lá điện tử chứa ma túy Etomidate quy mô lớn.

Theo Phòng Cảnh sát ĐTTP về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh, từ kiểu dáng, màu sắc, chai nhãn mác, hương vị trái cây... những sản phẩm này có thể bị nhầm tưởng là các tinh dầu thuốc lá điện tử thông thường. Nhưng thực tế bên trong đã được pha trộn ma túy Etomidate khi được bơm vào các đầu thuốc lá điện tử. Dù quảng cáo là sử dụng để thư giãn và không gây nghiện, nhưng người dùng chỉ sử dụng một lần cũng có thể gây nghiện, thậm chí bị khởi tố hình sự.

Trong bản đồ tội phạm ma túy hiện nay, phương thức hoạt động của các đối tượng đã có sự thay đổi mang tính bản chất. Không còn chỉ co cụm ở các loại ma túy truyền thống như heroin, thuốc phiện hay các dạng ma túy tổng hợp quen thuộc như Ketamine, Methamphetamine, thuốc lắc, tội phạm ma túy đã tinh vi lợi dụng các hoạt chất vốn được sử dụng nghiêm ngặt trong y học để chế tạo thành các loại ma túy mới. Etomidate chính là một ví dụ điển hình và đầy nhức nhối cho xu hướng “núp bóng” nguy hiểm này.

Về mặt y khoa, Etomidate là một hoạt chất gây mê đường tĩnh mạch tác dụng ngắn, được chỉ định trong một số trường hợp đặc biệt để khởi mê trước phẫu thuật hoặc thực hiện các thủ thuật cấp cứu. Việc sử dụng Etomidate trong bệnh viện đòi hỏi quy trình vô cùng nghiêm ngặt: phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định, được kiểm soát chặt chẽ về liều lượng, tốc độ truyền và luôn có sự giám sát liên tục các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân.

Thế nhưng, khi bị các đối tượng tội phạm tuồn ra khỏi môi trường y tế, pha trộn vào dung dịch thuốc lá điện tử (pod) hoặc thiết bị đốt tinh dầu để mua bán trái phép, Etomidate đã hoàn toàn biến chất. Nó không còn là một liều thuốc cứu người mà trở thành một chất ma túy nguy hiểm, tấn công thẳng vào hệ thần kinh trung ương, đe dọa tới sức khỏe và tính mạng người sử dụng.

Trước hiểm họa đặc biệt nghiêm trọng này đối với sức khỏe cộng đồng và an ninh trật tự, Chính phủ đã ban hành quy định bổ sung Etomidate vào Danh mục các chất ma túy chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt kể từ ngày 19/1/2026. Điều này đồng nghĩa với việc, mọi hành vi sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tổ chức sử dụng hoặc sử dụng trái phép Etomidate đều cấu thành tội phạm ma túy và sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy và các điều luật quy định trong Bộ luật Hình sự.

Tuy đã được pháp luật định danh là chất ma túy, song thực tế cho thấy nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, về Etomidate vẫn còn là một “khoảng trống” vô cùng nguy hiểm. Nhiều người vẫn hồn nhiên gọi các thiết bị này bằng những cái tên mỹ miều, vô hại như “pod chill”, “pod thư giãn”, “pod bay”, “tinh dầu ngoại”, “pod ngủ ngon”... mà không hề biết rằng mình đang trực tiếp nạp chất ma túy vào cơ thể.

Trong hàng chục đối tượng bị lực lượng chức năng bắt giữ, nhiều trường hợp chiếm tỷ lệ thử sử dụng pod chill chứa chất Etomidate rất cao. Đối tượng Trương Trường Giang khai nhận: “Em không phải là người nghiện hay sử dụng lâu mà em chỉ biết và sử dụng pod chill này hai lần, đến lần thứ ba thì em bị Công an phát hiện bắt giữ”.

H.K.S, một nạn nhân sử dụng loại pod chill này tỏ rõ sự lo lắng chia sẻ: “Lần đầu em hút thì không mất ý thức, nhưng một thời gian ngắn sau thì em cảm thấy mất ý thức, cảm giác buồn ngủ và làm cho tinh thần mình đi xuống. Em không biết đó là ma túy, em chỉ nghĩ đó là thuốc lá điện tử thôi nhưng sau khi hút em mới cảm nhận nó có chứa chất cấm...”.

Tuy nhiên, ngay sau cảm giác đê mê ngắn ngủi đó là hàng loạt triệu chứng nhiễm độc thần kinh cấp tính nguy hiểm, như: Buồn ngủ sâu, lơ mơ và mất nhận thức, người dùng nhanh chóng rơi vào trạng thái lú lẫn, giảm khả năng tập trung, phản xạ chậm, đi đứng loạng choạng, nói khó, mất định hướng không gian và thời gian; Co giật cơ và suy giảm ý thức, ở liều cao hơn hoặc cơ địa nhạy cảm, người hút có thể bị co giật cơ, lịm đi, mất hoàn toàn ý thức; Ức chế hô hấp và tụt huyết áp, tác động nguy hiểm nhất của Etomidate là khả năng ức chế trung khu hô hấp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Đặc biệt, nếu sử dụng đồng thời với rượu, bia hoặc các thuốc an thần, thuốc ngủ khác, tác dụng cộng hưởng sẽ khiến người dùng tử vong đột ngột do ngừng thở; suy giảm chức năng tuyến thượng thận. Các chuyên gia y tế cảnh báo, việc sử dụng Etomidate lặp lại nhiều lần sẽ gây ức chế kéo dài quá trình tổng hợp hormone của tuyến thượng thận (cơ quan đóng vai trò sinh tồn trong điều hòa hormone và chống sốc của cơ thể). Khi tuyến thượng thận bị suy kiệt, cơ thể sẽ đối mặt với vô số rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ tử vong cấp tính khi gặp biến chứng y khoa.

Điều đáng lo ngại là người sử dụng thường không ý thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm nên họ chỉ nhìn thấy chiếc pod nhỏ gọn với mùi thơm dễ chịu mà không nhận ra mình đang đưa một chất ma túy vào cơ thể.

Chiếc bẫy “không lên test” và nhận thức sai lầm tử thần

Trong quá trình đấu tranh với loại tội phạm này, lực lượng Công an ghi nhận một thủ đoạn tuyên truyền xảo quyệt nhất, phổ biến của các đối tượng mua bán pod chill chứa Etomidate. Đó là lời quảng cáo: “Hút không lên test”, “que thử âm tính”, “không phải ma túy”, “không ai phát hiện được”. Chính những lời rao bán tưởng như vô hại ấy đã đánh trúng tâm lý chủ quan của nhiều thanh, thiếu niên.

Bản chất của các bộ que thử nhanh thông thường là chỉ dùng để sàng lọc một số nhóm chất ma túy truyền thống quen thuộc như Heroin, Morphine, Amphetamine hay THC (cần sa). Etomidate là một cấu trúc hóa học hoàn toàn khác biệt; nếu bộ que thử không được thiết kế có chất kháng thể đặc hiệu với Etomidate thì kết quả chắc chắn sẽ cho ra âm tính giả. Âm tính trên que thử nhanh thông thường không có nghĩa là cơ thể không có ma túy, và càng không đồng nghĩa với việc chất đó là hợp pháp hoặc vô hại.

Hiện nay, lực lượng Công an cùng các cơ quan giám định pháp y, khoa học hình sự đã được trang bị hệ thống máy phân tích sắc ký khối phổ (GC-MS, LC-MS/MS) hiện đại bậc nhất. Mọi mẫu dung dịch, tinh dầu, đầu pod hay mẫu sinh học (máu, nước tiểu) nghi vấn đều sẽ bị phát hiện chính xác tuyệt đối sự có mặt của Etomidate.

Trong chuyên án triệt phá đường dây ma túy lớn mới đây do Phòng Cảnh sát ĐTTP về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh thụ lý, kết quả giám định chuyên sâu đã chứng minh hàng loạt đầu pod thu giữ đều chứa Etomidate. Lời quảng cáo “không lên test” chỉ là chiêu trò lừa dối của tội phạm nhằm “giăng bẫy” người dùng, biến họ thành những con nợ ma túy và đối diện với bản án hình sự nghiêm khắc.

Điều đáng sợ nhất của Etomidate không chỉ nằm ở tác động đối với sức khỏe, mà còn ở khả năng ngụy trang rất tinh vi: Không bột trắng, không viên nén, không kim tiêm, không mùi hóa chất nồng nặc. Thay vào đó là một thiết bị điện tử nhỏ gọn, thiết kế hiện đại, hương thơm trái cây, bạc hà hoặc kẹo ngọt, dễ dàng cầm trên tay, cất trong túi áo, balô hay để ngay trên bàn học mà khó gây nghi ngờ.

Theo Trung tá Phạm Ngọc Hà, Phó Đội trưởng Đội 2, Phòng Cảnh sát ĐTTP về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh, dù ngụy trang như thế nào đi nữa thì về bản chất chúng đều là ma túy, cũng đều gây tác hại đặc biệt nghiêm trọng, nguy hiểm tới sức khỏe, tính mạng con người; không có ma túy nào gọi là ma túy an toàn hay ma túy có giới hạn, thuốc lá điện tử thế hệ mới hoặc là thuốc lá điện tử Etomidate đều ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ thần kinh của con người, nó khiến người sử dụng mất tự chủ về nhận thức, dễ gây ra những hành động mất kiểm soát…

Và cũng chính sự ngụy trang như kể trên khiến nhiều người quên mất một sự thật rất đơn giản nhưng cũng rất nghiêm khắc: Khi Etomidate đã được đưa vào danh mục chất ma túy thì dù tồn tại dưới bất kỳ hình thức nào - trong đầu pod, tinh dầu hay thuốc lá điện tử - bản chất pháp lý của nó vẫn là ma túy. Và khi đã là ma túy, mọi hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tổ chức sử dụng hoặc sử dụng trái phép đều phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Chiếc pod vì thế không còn đơn thuần là một thiết bị điện tử. Trong nhiều trường hợp, đó có thể là vật chứng của một vụ án hình sự. Và chỉ một hơi hút vì tò mò cũng có thể trở thành bước khởi đầu cho những hậu quả mà người sử dụng sẽ phải trả giá bằng sức khỏe, tương lai, thậm chí là tự do của chính mình.