Con thi, mẹ “làm nhiệm vụ”
Có con bị hội chứng tự kỷ, chị L.T.M (30 tuổi, ngụ phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh) rất quan tâm đến các chương trình, phương pháp hướng dẫn, giảng dạy cho trẻ em mắc phải hội chứng này. Ngày nọ, chị nhìn thấy chương trình quảng cáo gắn logo Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), có hình ảnh nghệ sĩ nổi tiếng đang trao đổi về nội dung “làm nhiệm vụ siêu nhân nhí” cho trẻ em bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển. “Nội dung chương trình rất ý nghĩa, giúp trẻ tự tin, phát triển kỹ năng sống, khả năng hòa nhập môi trường hiện đại bằng những khóa học online, có sự hướng dẫn của chuyên gia và robot trí tuệ nhân tạo. Tham gia chương trình, bé được cấp chứng nhận “siêu nhân nhí”, được đi thực tế ở Singapore hoàn toàn miễn phí”, chị M. cho biết về chương trình “siêu nhân nhí”.
Để chắc chắn, chị M. đã liên hệ số điện thoại hiện trên chương trình. Nhân viên tuyển sinh giải thích rất chi tiết, cụ thể cho chị hiểu. “Nhân viên nói đây là khóa học hoàn toàn miễn phí, do một tổ chức nhân đạo quốc tế tài trợ cho trẻ em không may mắn. Sau đó họ gửi cho tôi đường link để đăng ký”, chị M. kể về cơ duyên đưa chị đến nhiệm vụ “làm siêu nhân nhí” cho con trai.
Lớp học của trẻ em bị hội chứng tự kỷ tại một cơ sở
Chị M. đăng ký đầy đủ thông tin của cha mẹ và con trai, tình trạng của bé, sau đó gửi kèm 3 tấm ảnh (chân dung, toàn thân và ảnh gia đình). Đăng ký thành công, chị M. được cấp quyền truy cập vào đường link của chương trình “siêu nhân nhí”. Tại đây, chị bắt đầu được hướng dẫn làm nhiệm vụ.
“Tôi phải trả lời các câu hỏi về kiến thức chăm sóc, nuôi dạy con bị hội chứng tự kỷ và được giáo viên chấm điểm. Trong khóa học, phụ huynh nào được điểm tuyệt đối sẽ được tặng quà là tiền mặt, giá trị từ 1-3 triệu đồng. Tôi cũng được thưởng tổng cộng gần 3 triệu từ chương trình”, chị M. cho biết.
Khi tất cả phụ huynh đều được thông báo hoàn thành, đến phần “chốt đơn” trúng tuyển cho con vào chương trình đào tạo “siêu nhân nhí”, ban tổ chức thông báo, mỗi phụ huynh sẽ quay các clip của con mình gửi lên chương trình để giám khảo chấm điểm. Phần thưởng cho giải “siêu nhân nhí” lên tới 300 triệu đồng, cùng chuyến đi nước ngoài cho cả gia đình. “Chúng tôi rất hào hứng, ai cũng cố gắng làm cho tác phẩm của con mình thật tốt để giật giải. Khi gửi tác phẩm lên, nhân viên chương trình thông báo các khoản phụ phí phải nộp, nào là phí quảng cáo chương trình 200 ngàn, phí xét duyệt 300 ngàn, thuế 300 ngàn đồng...”, chị M. kể và cho biết, đã vào tới vòng này rồi thì đa số phụ huynh đều chấp nhận nộp để hoàn thành chương trình cho con.
Vừa nộp các loại phí xong, nhân viên lại thông báo tác phẩm của con trai chị M. giành giải xuất sắc, được nhận thưởng 300 triệu đồng và một chuyến du lịch Singapore trong vòng một tuần. “Tôi đang phân vân thì trong nhóm nhiều người vào chúc mừng tôi và một số phụ huynh khác. Nhân viên chương trình gọi điện thúc giục tôi nhanh chóng hoàn tất thủ tục để nhận thưởng. Tôi tiếp tục phải nộp thêm 30 triệu đồng cho các khoản thuế, phí, dịch vụ... trên trời”, chị M. chua chát kể và cho biết, khi vừa hoàn thành xong nghĩa vụ tài chính thì đường link của “nhà đài” không còn truy cập được, tài khoản của chị M. bị ngắt kết nối.
Trong nhóm làm nhiệm vụ “siêu nhân nhí” cùng với chị M. là chị T.T.S (28 tuổi, ngụ phường Nguyễn Thái Bình, TP Hồ Chí Minh) cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Chị S. bị mất tổng cộng 80 triệu đồng cho các lần làm nhiệm vụ. “Ở lần học đầu tiên, tôi được thưởng 3 triệu do thành tích xuất sắc. Không ngờ đó chỉ là cái bẫy để dẫn dắt mình vào các vòng sau”, chị S. cay đắng kể.
Chuyên gia tâm lý Lê Kim Chung
“Nhóm làm nhiệm vụ có tổng cộng 15 người thì có tới một nửa là người ảo, tài khoản ảo, chỉ có mấy phụ huynh chúng tôi là thật và đều sập bẫy lừa đảo. Khi tôi kiểm tra lại mới phát hiện các tin nhắn chúc mừng tôi trong nhóm bỗng dưng biến mất, tôi không liên lạc được với ai. Tôi đã gọi điện lên nhà đài hỏi về chương trình này thì họ nói hiện nhà đài không có nội dung như vậy. Tôi nhờ người trong nghề xem lại chương trình thì nhận ra thương hiệu và logo của nhà đài đều bị cắt ghép, giả mạo”, chị S. buồn bã nói sau khi sập bẫy “làm nhiệm vụ”.
Đa số nạn nhân tham gia nhiệm vụ đều bị lừa từ vài triệu đến vài trăm triệu. Tuy nhiên, điều họ bất an nhất không hẳn là mất tiền mà là thông tin của con trẻ đã bị lộ. “Tôi rất lo lắng sau khi đã đưa hết thông tin về con gái trong quá trình tham gia nhiệm vụ. Các đối tượng lừa đảo sẽ sử dụng thông tin vào mục đích xấu hoặc mua bán thông tin”, chị S. lo lắng cho biết.
Coi chừng chiếc bẫy “ứng tuyển”
Mặc dù cơ quan chức năng đã liên tục cảnh báo về tình trạng lừa đảo qua các chiêu thức như trên, nhưng nhiều phụ huynh vẫn sập bẫy bởi nhiều lý do khác nhau. Theo dõi trên hội nhóm, fanpage, thông tin về tuyển người mẫu nhí, về tìm lớp học cho con hay tham gia các chương trình thi thố..., phóng viên thấy các hoạt động này vẫn diễn ra rất sôi nổi.
Trên nhóm “Hội cha mẹ có con tự kỷ, chậm nói” có hơn 100.000 thành viên theo dõi, tài khoản có tên Thảo Trần đăng thông tin “tìm học viên nghệ thuật nhí” cho chương trình thử nghiệm AI kỹ thuật số. Chỉ vài giờ sau, đã có hàng trăm phụ huynh bình luận và gửi thông tin trực tiếp trên nhóm, bao gồm: thể trạng, tố chất và hình ảnh của con mình để ứng tuyển. “Chương trình thử nghiệm hoàn toàn miễn phí, các mẹ nhanh chân kẻo hết suất”, dòng quảng cáo trên “nhóm can thiệp sớm cho trẻ chậm nói” cũng thu hút đông đảo phụ huynh. Tất cả những người bình luận xin thông tin đều được chủ kênh nhắn tin riêng trao đổi.
Chị M. là một trong nhiều phụ huynh tham gia làm nhiệm vụ “siêu nhân nhí” và rơi vào bẫy lừa
“Tôi muốn cho con theo chương trình này để cháu phát triển nên ứng tuyển. Sau đó, tôi nhận được các cuộc gọi, giới thiệu là giáo viên của chương trình. Họ đòi cung cấp thông tin chi tiết về con và cha mẹ rồi nói nếu tham gia thì phải quảng cáo cho nhãn hàng tài trợ cho chương trình. Họ kết nối tôi với đại diện nhãn hàng, yêu cầu cung cấp thông tin để làm hợp đồng. Tôi đề nghị tới nhà để làm việc trực tiếp, họ tìm đủ cách để né tránh. Cứ như vậy, chuyển qua hơn 5 người rồi thêm tôi vào một nhóm Telegram yêu cầu tham gia thử thách cùng vài phụ huynh nữa để tranh suất”, chị P.T.H (26 tuổi, ngụ phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ về hành trình “tham gia tranh suất thử nghiệm miễn phí” cho con bị hội chứng tăng động.
Thấy có mùi lừa đảo, chị H. liên hệ tổng đài của nhãn hàng thì được biết, nhãn hàng này không có chương trình tìm học viên nhí. Nhân viên tư vấn của nhãn hàng này còn cảnh báo, thời gian gần đây, công ty nhận rất nhiều cuộc gọi của phụ huynh phản ánh có tổ chức, cá nhân giả danh thương hiệu để lừa đảo.
Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh đã chuyển từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, có nạn nhân bị chiếm đoạt tiền tỷ chỉ vì tin vào hình ảnh thẻ căn cước và thẻ của chương trình do đối tượng tự chế, gửi để làm tin. Theo chuyên gia tâm lý Lê Kim Chung (Chủ nhiệm CLB Lá Chắn TP Hồ Chí Minh), cơ chế tâm lý khiến nạn nhân càng lún càng sâu chính là cảm giác đã mất nhiều tiền rồi, không dám dừng lại, cứ hy vọng nhiệm vụ tiếp theo sẽ lấy lại tất cả. Các đối tượng lừa đảo nắm rất rõ tâm lý này và liên tục siết chặt nhiệm vụ cho đến khi vắt kiệt nạn nhân.
“Điều lo ngại nhất của chiêu trò này không chỉ dừng lại ở số tiền bị chiếm đoạt. Khi tham gia ứng tuyển, phụ huynh đã vô tình cung cấp cho đối tượng xấu một kho dữ liệu quý giá của con trẻ. Những hình ảnh ấy có thể bị chỉnh sửa, cắt ghép, sử dụng cho các mục đích xấu như tống tiền, lừa đảo, thậm chí phục vụ các nội dung vi phạm pháp luật, xâm hại trẻ em trên không gian mạng, một hậu quả không thể khắc phục bằng tiền bạc”, chuyên gia Lê Kim Chung cảnh báo.
Trước các chiêu thức lừa đảo ngày càng tinh vi, nhắm vào các đối tượng dễ bị tổn thương, Cơ quan công an khuyến cáo, các bậc phụ huynh cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không tin vào lời mời chào “tuyển người mẫu nhí”, “diễn viên nhí”, “casting chương trình truyền hình”... đăng tải tràn lan trên mạng xã hội. Khi có nhu cầu cho con tham gia các chương trình nghệ thuật, thời trang, phải tìm hiểu qua các công ty, trung tâm có uy tín, xác minh thông tin qua website, số điện thoại hotline chính thức của thương hiệu; đề nghị gặp trực tiếp tại trụ sở công ty để làm việc, tuyệt đối không làm việc qua mạng với người lạ.
Người dân không chuyển tiền, không nộp bất kỳ khoản phí, tiền đặt cọc, không thực hiện “nhiệm vụ mua hàng” hay bất kỳ hình thức “làm nhiệm vụ online” nào khi chưa xác minh chính xác danh tính, tư cách pháp nhân của nhà tuyển dụng. Không cung cấp thông tin cá nhân, số căn cước, số tài khoản ngân hàng, mã OTP; đặc biệt, hạn chế tối đa việc gửi hình ảnh của con em mình cho người lạ trên không gian mạng, không kết bạn, không tham gia các nhóm kín Zalo, Facebook, Telegram không quen biết.
Không bấm vào các đường link lạ được gửi qua tin nhắn, đặc biệt là các link “bình chọn”, “bầu chọn” yêu cầu đăng nhập tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng. Khi phát hiện các thông tin, tổ chức, cá nhân có dấu hiệu lừa đảo, người dân cần lưu giữ toàn bộ tin nhắn, giao dịch chuyển khoản, số điện thoại, tài khoản liên quan và báo ngay cho Cơ quan công an.
