Nguy cơ biến tướng từ giao dịch qua máy POS

Thời gian gần đây, lực lượng Công an ghi nhận tình trạng một số đối tượng lợi dụng hoạt động thanh toán thẻ ngân hàng để thực hiện hành vi “đảo thẻ tín dụng”, rút tiền mặt trái quy định thông qua máy POS (thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ). Đây là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn trong hoạt động tài chính - ngân hàng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, tổ chức tín dụng, đồng thời tác động tiêu cực đến tình hình an ninh, trật tự.

Theo đó, các đối tượng thường thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh “ảo”, đăng ký ngành nghề kinh doanh nhưng không phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế.

Khi được cấp máy POS, các đối tượng sử dụng thiết bị này để quẹt thẻ tín dụng cho khách hàng nhằm hợp thức hóa giao dịch thanh toán. Thực chất đây là hình thức rút tiền mặt từ hạn mức thẻ tín dụng. Sau khi giao dịch thành công, đối tượng chuyển lại tiền cho chủ thẻ và thu phí từ 2% đến 10% giá trị giao dịch.

Một số trường hợp còn tổ chức dịch vụ “đảo thẻ” chuyên nghiệp, sử dụng nhiều thẻ tín dụng khác nhau để thanh toán xoay vòng, kéo dài thời gian trả nợ và che giấu nguy cơ mất khả năng thanh toán. Để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng, các đối tượng thường chia nhỏ giao dịch hoặc thực hiện qua nhiều máy POS, nhiều tài khoản khác nhau.

Hành vi lợi dụng máy POS để rút tiền trái quy định không chỉ vi phạm các quy định trong lĩnh vực ngân hàng mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nhiều loại tội phạm như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, trốn thuế và các vi phạm pháp luật về kinh doanh, tài chính. Đồng thời, hoạt động này làm gia tăng nợ xấu, ảnh hưởng đến tính minh bạch, an toàn của hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt.

Phòng An ninh kinh tế Công an TP Đà Nẵng vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh L.H (địa chỉ: phường Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng) với số tiền 137,5 triệu đồng và buộc nộp vào ngân sách nhà nước số tiền thu lợi bất hợp pháp về hành vi giao dịch thanh toán khống tại đơn vị chấp nhận thẻ nhưng không phát sinh việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thực tế.

Kết quả xác minh cho thấy, hộ kinh doanh trên đã sử dụng máy POS (thiết bị thanh toán chấp nhận thẻ ngân hàng, thường được sử dụng tại quầy thu ngân để thanh toán hóa đơn các dịch vụ, mua sắm) để thực hiện các giao dịch quẹt thẻ ngân hàng nhằm hợp thức dòng tiền, hỗ trợ rút tiền mặt, đáo hạn thẻ tín dụng và hưởng phí dịch vụ trái quy định pháp luật. Hành vi nêu trên vi phạm quy định tại Điều 28, Nghị định số 88/2019/NĐ-CP ngày 14/11/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.

Trước đó, Công an tỉnh Quảng Ninh cũng đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Hà Minh Trí, chủ cửa hàng TCREDIT 247 tại phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về tội thu thập, tàng trữ trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng.

Theo hồ sơ vụ việc, từ năm 2023 đến năm 2026, Trí có hành vi thu thập, tàng trữ trái phép 4.591 thẻ tín dụng có thông tin về tài khoản ngân hàng của người khác; thuê nhiều máy POS của các hộ kinh doanh được thành lập nhưng không có hoạt động kinh doanh để thực hiện các giao dịch thanh toán khống nhằm rút tiền và đáo hạn nợ thẻ tín dụng trái pháp luật. Tổng số tiền thu lợi bất chính bước đầu xác định khoảng 3 tỉ đồng.

Công an tỉnh Hưng Yên cũng đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Trương Thị Hoài (sinh năm 1995, thường trú khu 2, phường Móng Cái 3, tỉnh Quảng Ninh; hiện ở thôn Tân Lập, xã Đông Thái Ninh, tỉnh Hưng Yên) về hành vi chiếm đoạt tài sản của khách hàng thông qua thẻ tín dụng.

Là nhân viên ngân hàng, Hoài am hiểu quy trình mở và sử dụng thẻ, lợi dụng việc được giao quản lý thẻ tín dụng đã truy cập dữ liệu thẻ trên hệ thống ngân hàng, sau đó liên hệ với các đại lý, hộ kinh doanh có lắp đặt máy POS tại nhiều tỉnh, thành phố để thực hiện giao dịch rút tiền từ tài khoản tín dụng của khách hàng. Số tiền chiếm đoạt từ mỗi thẻ dao động từ 20 đến dưới 60 triệu đồng.

Kết quả điều tra ban đầu xác định, đối tượng đã chiếm đoạt tài sản của 39 bị hại, với tổng số tiền hơn 1,3 tỷ đồng.

Người dân cần chủ động phòng ngừa

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thanh toán điện tử, POS ngày càng phổ biến tại các cửa hàng, nhà hàng, siêu thị, cơ sở kinh doanh dịch vụ... Người mua chỉ cần sử dụng thẻ ngân hàng để thanh toán, thay vì phải mang theo tiền mặt.

Tuy nhiên, nếu thiết bị POS được sử dụng không đúng mục đích, bản chất của giao dịch thanh toán có thể bị biến đổi.

Thay vì thanh toán cho một hàng hóa hoặc dịch vụ có thật, chủ thẻ đưa thẻ cho một cá nhân hoặc cơ sở kinh doanh để thực hiện giao dịch qua POS. Sau đó, khách hàng nhận lại tiền mặt, trong khi trên hệ thống vẫn xuất hiện một giao dịch thanh toán bằng thẻ.

Về hình thức, đây là một giao dịch điện tử được ghi nhận trên hệ thống. Nhưng, về bản chất, giao dịch không phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ tương ứng.

Đáng lưu ý, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, với số lượng giao dịch lớn, nhiều chủ thẻ khác nhau và giá trị giao dịch bất thường, POS có thể bị biến thành công cụ phục vụ hoạt động rút tiền mặt trá hình.

Đặc biệt, trên mạng xã hội, hình thức “quẹt thẻ lấy tiền mặt”, “rút tiền qua POS” hay “đáo hạn thẻ tín dụng” đang được quảng cáo rầm rộ trong các hội nhóm. Người có nhu cầu chỉ cần cung cấp thẻ, sau đó bên cung cấp dịch vụ thực hiện giao dịch qua máy POS với một khoản tiền được thỏa thuận trước. Sau khi giao dịch thành công, khách hàng nhận lại tiền mặt và trả phí cho người thực hiện. Điểm đáng lưu ý là phía sau giao dịch có thể không tồn tại bất kỳ hoạt động mua bán hàng hóa hay cung ứng dịch vụ nào. Điều này khiến giao dịch trên hệ thống thanh toán không phản ánh đúng thực tế phát sinh.

Tài khoản tên N.H.Q quảng cáo trong một hội nhóm chuyên giao dịch đáo hạn thẻ ngân hàng: “Mới lắp mấy POS rút tiền mặt cho thẻ tín dụng, phí 0,5%, áp dụng cho người thân, quen biết sơ sơ”. Ngay lập tức, rất nhiều người vào bình luận, nhắn tin hỏi về dịch vụ. Một trang khác nhận đáo hạn, rút tiền từ thẻ lại quảng cáo phí 1,3%, hỗ trợ tận nơi, an toàn tại Hà Nội.

Để phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân không tham gia các hoạt động “đảo thẻ”, “đáo hạn thẻ tín dụng” trái quy định dưới mọi hình thức; sử dụng thẻ tín dụng đúng mục đích, cân đối khả năng tài chính và thanh toán dư nợ đúng hạn; không cho người khác mượn thẻ; không cung cấp thông tin thẻ, mã OTP hoặc mật khẩu giao dịch cho người lạ; thường xuyên theo dõi biến động tài khoản và kịp thời thông báo cho ngân hàng khi phát hiện giao dịch bất thường.

Các cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp sử dụng máy POS để thực hiện giao dịch không đúng mục đích có thể bị cơ quan chức năng điều tra, xác minh khi có dấu hiệu liên quan đến các hành vi như rửa tiền, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, sử dụng trái phép thông tin tài khoản ngân hàng hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Trường hợp biết rõ mục đích phạm tội nhưng vẫn tham gia hoặc hỗ trợ thực hiện, cá nhân liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật hình sự.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân chỉ sử dụng máy POS đúng mục đích thanh toán hàng hóa, dịch vụ thực tế; không tham gia các dịch vụ quẹt thẻ để nhận tiền mặt dưới bất kỳ hình thức nào. Chủ tài khoản cũng nên thường xuyên kiểm tra lịch sử giao dịch và thông báo ngay cho ngân hàng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, không nên cho thuê, cho mượn hoặc để người khác sử dụng tài khoản, thiết bị POS vào các hoạt động không đúng mục đích đăng ký. Khi phát hiện các tổ chức, cá nhân quảng cáo hoặc thực hiện dịch vụ rút tiền mặt qua POS, đáo hạn thẻ tín dụng hay các giao dịch có dấu hiệu bất thường, người dân cần kịp thời phản ánh tới ngân hàng hoặc Cơ quan công an để được xử lý theo quy định.