Vỗ béo heo bằng… chất cấm
Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, vừa triệt phá thành công chuyên án quy mô đặc biệt lớn, ngăn chặn mạng lưới cung cấp heo sử dụng chất cấm Salbutamol từ các tỉnh phía Nam về TP Hồ Chí Minh tiêu thụ. Đây là vụ án không mới, bởi vấn nạn sử dụng chất cấm để thúc tăng trọng cho heo xảy ra từ hơn chục năm nay. Tuy nhiên, quy mô và mức độ của vụ việc lần này cho thấy, lợi nhuận đem lại cho các đối tượng là rất lớn, khiến chúng bất chấp mối nguy hại về sức khỏe cho chính đồng loại của mình.
Theo điều tra ban đầu, từ tháng 1/2026, nhóm đối tượng mua heo trọng lượng khoảng 100-110 kg, đưa về các trang trại. Trong khoảng một tháng, heo được cho ăn thức ăn trộn Salbutamol, chất tạo nạc bị cấm sử dụng trong chăn nuôi, để tăng lên 130-140 kg.
Cuối tháng 7/2026, Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh kiểm tra 3 xe tải chở 280 con heo của Nguyễn Văn Hiệu và Phạm Văn Hùng (đều ngụ TP Đồng Nai). Kết quả xét nghiệm cho thấy toàn bộ số này dương tính với Salbutamol, trong đó 80 con dương tính với virus dịch tả heo châu Phi.
Từ dấu hiệu trên, lực lượng Công an khám xét khẩn cấp 14 địa điểm là trang trại và nơi ở của những người liên quan tại TP Đồng Nai. Tại 7 cơ sở, lực lượng chức năng phát hiện 3.909 con heo, tổng trọng lượng hơn 500 tấn, dương tính với Salbutamol. Theo cơ quan điều tra, Nguyễn Thị Trinh Nữ là người cung cấp Salbutamol cho các cơ sở chăn nuôi. Khoảng giữa năm 2025, Nữ giới thiệu loại chất có nguồn gốc từ Thái Lan, Campuchia, được quảng cáo giúp heo đẹp hơn, thịt săn chắc, nhiều nạc, với giá khoảng 375.000 đồng mỗi kg. Nhóm chăn nuôi được cho là trộn 100g Salbutamol với khoảng 300 kg cám cho 100 con heo ăn. Trung bình mỗi lứa 100 con sử dụng khoảng 3 kg Salbutamol.
10 ngày trước khi xuất bán, người nuôi dừng cho heo ăn Salbutamol, đồng thời cho uống thuốc giải độc gan hoặc điện giải nhằm đối phó việc kiểm tra tồn dư chất cấm. Quá trình khám xét, cơ quan chức năng thu giữ hơn 1.000 kg Salbutamol. Với tỷ lệ phối trộn được xác định, lượng chất này có thể dùng cho hơn 3.000 tấn thức ăn chăn nuôi.
Để đưa heo ra khỏi địa bàn đến các lò mổ, đường dây bị cáo buộc có sự giúp sức của Võ Quốc Sơn, kiểm dịch viên thuộc Trạm chăn nuôi thủy sản khu vực 2, Trung tâm Kiểm dịch và Chẩn đoán xét nghiệm thú y, Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản TP Đồng Nai.
Bác sĩ Lê Quốc Hùng: người tiêu dùng sử dụng thịt heo có chất cấm Salbutamol khó nhận biết bản thân bị phơi nhiễm
Theo điều tra ban đầu, Sơn nhận tiền của Hiệu, không kiểm tra thực tế lô heo nhưng vẫn cấp giấy chứng nhận kiểm dịch động vật vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh, kèm niêm chì để Hiệu tự niêm phong.
Nhờ đó, heo được đưa đến các lò mổ ở nhiều tỉnh để giết mổ, tiêu thụ. Nhóm này còn bị cáo buộc làm giả thông tin nguồn gốc động vật tại TP Hồ Chí Minh để vận chuyển heo từ Đồng Nai lên mà không cần giấy chứng nhận kiểm dịch liên tỉnh.
Cơ quan điều tra xác định từ tháng 1/2026, đường dây đã đưa hơn 10.000 tấn heo sử dụng chất cấm ra thị trường, trị giá hơn 600 tỷ đồng, thu lợi nhiều tỷ đồng.
Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, các đối tượng thực hiện theo một quy trình khép kín, từ cung cấp chất cấm, tạo nạc, kiểm dịch, giết mổ đến tiêu thụ. Các đối tượng đều biết rõ chất tạo nạc là chất cấm. Trong giao dịch, chúng sử dụng những từ lóng như “heo ăn thuốc”, “xả thuốc”...
Nguyễn Thành Tín, đối tượng cầm đầu đường dây sử dụng chất cấm tạo nạc cho heo khai nhận, cho chất Salbutamol vào heo để tạo nạc sẽ giúp heo đẹp hơn, lớn nhanh hơn, thương lái mua dễ và không bị ép giá. Mặc dù biết rõ là chất cấm sử dụng trong chăn nuôi và gây nguy hại cho sức khỏe con người, nhưng các đối tượng vẫn thực hiện vì lòng tham lợi nhuận.
Với các thủ đoạn nêu trên, mỗi ngày hàng trăm tấn heo nhiễm chất cấm được đưa ra thị trường TP Hồ Chí Minh tiêu thụ và một số tỉnh, thành phía Nam. Điểm đến là các chợ đầu mối, bếp ăn của các gia đình, trường học, nhà hàng, bếp ăn công nghiệp...
Cơ sở nuôi heo dùng chất cấm để tạo nạc bị phát hiện
Nguy cơ mang mầm bệnh, khó phát hiện
Theo tài liệu nghiên cứu khoa học, Salbutamol là một chất nằm trong họ bêta-agonists, thuộc nhóm các hormone tự nhiên, có tác dụng nguyên bản là làm giãn phế quản, giãn cơ tử cung đồng thời kích thích giải phóng insulin và thúc đẩy quá trình phân giải glucose.
Nhưng, tác hại của chất Salbutamol với con người thì thật khó lường. Các khảo sát lâm sàng cho thấy, sau một thời gian ăn thịt heo tồn dư Salbutamol, phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư vú, đồng thời có thể gây rối loạn giới tính đối với thai nhi ở người đang mang thai. Về phía đàn ông, Salbutamol có thể gây u nang tinh hoàn, giãn tĩnh mạch tinh hoàn, khối lượng và chất lượng tinh dịch thấp, hành vi tình dục có thể thay đổi, tâm lý chán nản, phiền muộn, suy giảm nhận thức, suy yếu hệ thống miễn dịch...
Bác sĩ Lê Công Thuyên, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất cho biết, Salbutamol là hợp chất rất bền nhiệt, có thể chịu được nhiệt độ nấu thông thường lên tới 150-200 độ C. Vì vậy, các biện pháp như luộc, xào, rán hay nướng không thể phân hủy hay loại bỏ đáng kể lượng chất này tồn dư trong thớ thịt hoặc nội tạng. Những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp là nhóm có nguy cơ cao khi tiếp xúc với lượng Salbutamol đủ lớn. Hoạt chất này có thể gây dễ khởi phát cơn tăng huyết áp kịch phát, nhồi máu cơ tim hoặc loạn nhịp tim nguy hiểm tính mạng.
Phó giáo sư, bác sĩ Lê Quốc Hùng, nguyên Trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy cho rằng, người tiêu dùng cần hiểu rõ bản chất của việc sử dụng Salbutamol trong chăn nuôi. Tuy nhiên, cần hiểu rằng, đây không phải là phương pháp tạo nạc thực sự. Muốn tăng tỉ lệ thịt nạc, giảm mỡ một cách an toàn, các nước tiên tiến chủ yếu dựa vào chọn lọc giống vật nuôi qua nhiều thế hệ, tạo ra những giống lợn có khả năng phát triển cơ tốt và tích lũy ít mỡ. Đây mới là phương pháp khoa học, phù hợp với quy luật sinh trưởng tự nhiên và an toàn cho người tiêu dùng.
Nhóm đối tượng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi tại Cơ quan công an
Theo bác sĩ Hùng, nguy cơ càng đáng lưu ý đối với trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người có sức khỏe yếu, bởi đây là những nhóm cần đặc biệt thận trọng trước các tác nhân có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển và chuyển hóa của cơ thể. Đáng lo hơn, người tiêu dùng cũng khó nhận biết việc phơi nhiễm các chất này chỉ dựa vào triệu chứng. Nếu tiếp xúc với lượng lớn, người ăn có thể xuất hiện các biểu hiện như buồn nôn, nôn ói, khó chịu, chóng mặt. Tuy nhiên, với lượng nhỏ đi vào cơ thể qua thực phẩm trong thời gian dài, các biểu hiện có thể không rõ ràng, khiến người tiêu dùng khó nhận biết nguy cơ.
Biểu hiện khi ngộ độc Salbutamol được thể hiện dưới các hình thức lo lắng, bất an, rối loạn nhịp tim, ù tai, tim đập quá nhanh, cơ mặt và cơ tay, chân run rõ rệt, đau cơ, buồn nôn, huyết áp cao, trường hợp nặng có thể hôn mê. Thời gian ủ bệnh từ 30 phút đến 2 giờ tùy vào hàm lượng chất Salbutamol có trong số thịt ăn phải.
Thực phẩm bẩn, chứa chất cấm nhan nhản khắp nơi. Thực tế, giữa vòng vây thực phẩm không an toàn, người tiêu dùng không thể xác định chính xác thịt heo có tồn dư Salbutamol chỉ bằng mắt thường, màu sắc, mùi vị. Việc xác định có tồn dư chất này cần dựa vào các phương pháp kiểm nghiệm chuyên môn. Vì vậy, không nên dựa vào những mẹo truyền miệng như nhìn màu thịt, độ dày lớp mỡ hay lượng nước chảy ra để kết luận một miếng thịt có sử dụng “chất tạo nạc”.
Là người thường xuyên nấu ăn cho gia đình, bà Đinh Thị Châu (ngụ phường Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh) cho biết, bà có thói quen mua thịt heo tại chợ dân sinh gần nhà. “Tôi chọn thịt theo độ tươi và độ mềm và giá cả, ngoài ra không có cách nào nhận biết loại thịt đó có chứa chất cấm hay không. Thật sự rất hoang mang và bất an khi biết tin hơn 10 nghìn tấn thịt heo có chứa chất cấm đã đưa ra thị trường tiêu thụ”, bà Châu chia sẻ.
Cùng nỗi lo, bà Phương Oanh, đầu bếp nấu ăn trong một trường mẫu giáo tư nhân cho biết: “Đó chỉ là một vụ bị phát hiện, không biết trước đó có bao nhiêu con heo bị nhiễm chất cấm đã tuồn ra thị trường, bán cho nơi nào, có vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp hay bệnh viện... Thật sự, chúng tôi không thể biết được”.
Theo bác sĩ Lê Công Thuyên, để khẳng định chắc chắn có Salbutamol hay không, bắt buộc phải hóa nghiệm. Người tiêu dùng đi chợ thì không thể tự kiểm dịch hay tự lấy mẫu xét nghiệm được. Bác sĩ Thuyên khuyến cáo, người dân nên lựa chọn mua thịt có nguồn gốc rõ ràng tại cơ sở, cửa hàng hoặc điểm bán uy tín. Với thịt trong siêu thị, người mua cũng cần quan tâm nguồn cung và đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm.
