Cơn sốt từ mạng xã hội

“Bút tiêm giảm cân” đang trở thành một trong những sản phẩm được quảng cáo khá phổ biến trên mạng xã hội thời gian vừa qua. Chỉ cần tìm kiếm các từ khóa liên quan, người dùng có thể bắt gặp những tài khoản cá nhân, hội nhóm, livestream hoặc các gian hàng trực tuyến rao bán sản phẩm với nhiều mức giá khác nhau.

Để tránh bị nền tảng kiểm duyệt, nhiều người bán sử dụng hình ảnh khác thay cho bút tiêm, hạn chế dùng từ “tiêm”, thay bằng ký hiệu, chữ viết tắt hoặc gọi sản phẩm là “hộp”, “bút” nhằm qua mặt hệ thống quét nội dung.

Theo đó bút tiêm giảm cân Spcell GLP-1 Semaglutide với hình dạng giống bút tiêm tiểu đường được ví như “thần dược” có công dụng giảm cân nhanh mà không cần tập luyện hay kiêng khem ăn uống

Bao bì phía ngoài toàn chữ tiếng Nhật, người mua chủ yếu được hướng dẫn sử dụng qua người bán hàng trên mạng, không xác định được nguồn gốc và chất lượng. Thị trường hiện phổ biến hai dòng bút tiêm 2,5mg và 5mg.

Tài khoản N.T.H khẳng định: “Bút tiêm giảm cân là có thật, giảm thật. Nó là thuốc dùng cho người tiểu đường. Nhưng ngưng thuốc là dễ tăng cân trở lại. Loại 1,5mg, 2 ống giá 1,5-2tr. Mỗi tuần tiêm 1 ống. Giảm từ 3-6kg trong 3-6 tháng”.

Người bán còn hướng dẫn cách sử dụng là tiêm vào vùng da dưới bụng, cánh tay; 1 tuần tiêm 1 lần. Tùy theo lượng cân muốn giảm sẽ dùng lượng bút tiêm khác nhau, giảm 3 - 4kg tiêm 2 bút; 6 - 8kg tiêm 4 bút; 10 - 15kg tiêm 8 bút với giá thành đưa ra không hề rẻ.

Người bán không chỉ giới thiệu công dụng “giảm cân cấp tốc” mà còn sử dụng nhiều câu chuyện cá nhân, thậm chí dẫn chứng liên quan đến trẻ nhỏ để tăng độ tin cậy.

Thậm chí có page còn sử dụng hình ảnh bác sĩ chuyên khoa nội tiết để quảng cáo cho loại bút tiêm thần dược này. Theo đó page Y.M quảng cáo: “Bút tiêm giảm cân có thực sự giúp giảm cân?”; "Thuốc này có giảm cân thật không?"; "Thấy người khác giảm cả chục ký, vậy mình có nên dùng?"... Đây là những câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi nhắc đến bút tiêm giảm cân. Trong tập 1 của series video giảm cân an toàn, BS.CKII N.C.T.H - Chuyên khoa Nội tiết sẽ giải thích rõ: bút tiêm giảm cân là gì, cơ chế hoạt động ra sao và hiệu quả thực tế như thế nào. Thuốc có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, nhưng quan trọng là phải đúng chỉ định và phù hợp với từng tình trạng sức khỏe. Đặt lịch khám với BS.CKII N.C.T.H để được tư vấn”.

Trên TikTok, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt video hướng dẫn cách tự tiêm tại nhà kèm lời giới thiệu về hiệu quả “giảm cân thần tốc”. Theo quảng cáo, các sản phẩm không chỉ giúp giảm cân mà còn có thể giảm đường huyết, phòng ngừa đột quỵ. Nhiều tài khoản còn để lại số điện thoại tư vấn bán hàng ngay dưới các video.

Chị Nguyễn Minh Nguyệt (Cầu Giấy, Hà Nội) sau rất nhiều lần tự giảm cân không thành công từ việc mát-xa đánh mỡ bụng, hay uống thuốc giảm cân, detox thải độc đã quyết định mua bút tiêm giảm cân về dùng thử. Chị cho biết, hai vợ chồng chị và hai đứa con 15 và 10 tuổi đều có cân nặng gần 80kg từ nhiều năm nay. Thế nhưng chỉ sau vài lần tiêm, cân thì chưa giảm nhiều nhưng chị thấy cơ thể mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn buộc phải tạm dừng.

Đừng biến mạng xã hội thành phòng khám

Theo các chuyên gia nội tiết, phần lớn những loại “bút tiêm giảm cân” đang được quảng cáo thực chất chứa các hoạt chất thuộc nhóm GLP-1, điển hình như semaglutide hoặc liraglutide. Đây là các loại thuốc vốn được nghiên cứu và sử dụng trong điều trị đái tháo đường type 2, đồng thời có thể được chỉ định cho một số trường hợp béo phì hoặc thừa cân kèm bệnh lý chuyển hóa.

Nhóm thuốc này có cơ chế tác động lên hệ tiêu hóa và trung tâm điều hòa cảm giác no của cơ thể làm tăng cảm giác no, giảm cảm giác đói và làm chậm quá trình tiêu hóa. Khi người bệnh ăn ít đi thì cân nặng có thể giảm.

Chính đặc điểm này khiến một số người đã tận dụng thuốc cho mục đích giảm cân. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần phải có chỉ định y khoa rõ ràng, bởi không phải ai cũng phù hợp với phương pháp điều trị này.

Trong thực hành lâm sàng, thuốc dạng tiêm thuộc nhóm GLP-1 thường chỉ được cân nhắc cho người béo phì hoặc thừa cân kèm theo các bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa hoặc nguy cơ tim mạch. Việc sử dụng phải được bác sĩ đánh giá toàn diện về tình trạng sức khỏe, chỉ định liều lượng phù hợp và theo dõi trong suốt quá trình điều trị.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Ngoại khoa, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, bút tiêm giảm cân không phải sản phẩm có thể sử dụng tùy ý theo quảng cáo trên mạng. Người mua gần như không có cơ sở để xác định bút tiêm là hàng chính hãng hay hàng giả, có bị thay đổi hoạt chất hoặc bảo quản đúng quy cách hay không.

Cũng theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, chỉ cần sản phẩm nhiễm khuẩn hoặc lẫn tạp chất, hay dùng sai đối tượng hoặc sai liều lượng cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng như buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy, táo bón, mất nước, rối loạn điện giải, hạ đường huyết, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng thận.

Thực tế cho thấy nhu cầu giảm cân, đặc biệt trong giới trẻ, ngày càng gia tăng. Nhiều người mong muốn tìm kiếm những phương pháp giúp giảm cân nhanh để cải thiện ngoại hình.

Nhưng giảm cân không phải là một cuộc đua. Một sản phẩm càng được quảng cáo theo kiểu “không cần ăn kiêng, không cần tập luyện, cứ tiêm là giảm” càng cần được người tiêu dùng đặt dấu hỏi về tính xác thực của những lời quảng cáo đó. Việc chạy theo những phương pháp giảm cân “thần tốc” thường đi kèm nhiều nguy cơ.

Một thực tế đáng lo khác là tình trạng người bán hàng trực tuyến tự đóng vai trò như người tư vấn y tế. Chỉ với vài tin nhắn, người mua có thể được hỏi cân nặng, chiều cao, sau đó được “kê” liều dùng và hướng dẫn cách tiêm. Trong khi đó, những yếu tố quan trọng như tiền sử bệnh, tình trạng chuyển hóa, thuốc đang sử dụng hoặc các chống chỉ định có thể không được đánh giá đầy đủ.

Đặc biệt, với thuốc tiêm tác động trực tiếp vào cơ thể, người sử dụng càng không nên tự ý mua và sử dụng chỉ dựa trên lời quảng cáo hoặc lời truyền miệng.

Giảm cân để cải thiện sức khỏe là nhu cầu chính đáng. Tuy nhiên, giảm cân bằng một sản phẩm không rõ nguồn gốc lại có thể biến mong muốn làm đẹp thành nguy cơ đối với chính sức khỏe của mình.

Sở Y tế Hà Nội vừa có văn bản đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp kiểm tra, xác minh phản ánh về sản phẩm giảm cân dạng bút tiêm (hay còn được gọi là bút tiêm giảm cân), không rõ nguồn gốc đang được bán tràn lan.

Theo Sở Y tế Hà Nội, thời gian qua nhiều cơ quan báo chí phản ánh tình trạng các tổ chức, cá nhân lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến để quảng cáo, kinh doanh các sản phẩm giảm cân dạng bút tiêm không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Các đối tượng có dấu hiệu lách cơ chế kiểm duyệt của các nền tảng để tiếp cận người tiêu dùng, khiến việc quản lý gặp nhiều khó khăn và làm gia tăng nguy cơ người dân sử dụng các sản phẩm không bảo đảm chất lượng, ảnh hưởng đến sức khỏe.

Để kịp thời ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm, Sở Y tế Hà Nội đề nghị Công an thành phố Hà Nội chỉ đạo các đơn vị chức năng rà soát, xác minh các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu lợi dụng không gian mạng để quảng cáo, kinh doanh bút tiêm giảm cân không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhập lậu hoặc các sản phẩm có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Trường hợp phát hiện sản phẩm thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành y tế hoặc có dấu hiệu vi phạm quy định về dược, thiết bị y tế, lực lượng công an được đề nghị phối hợp với Sở Y tế để kiểm tra, xử lý theo quy định.

Khi phát hiện các trường hợp kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhập lậu hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, các địa phương chủ động phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường và các cơ quan liên quan để kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền nếu vượt thẩm quyền.

Sở Y tế Hà Nội cũng đề nghị các địa phương tăng cường tuyên truyền, cảnh báo người dân không sử dụng bút tiêm giảm cân không rõ nguồn gốc hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép lưu hành. Đồng thời yêu cầu các tổ chức, cá nhân chấp hành nghiêm quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh.

UBND các xã, phường được yêu cầu tăng cường rà soát các cơ sở kinh doanh dược, cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở thẩm mỹ, spa, cơ sở kinh doanh trực tuyến, kho chứa hàng và các tổ chức, cá nhân kinh doanh qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử trên địa bàn.