Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

"Ăn mày" quá khứ

Trên mạng xã hội, Đức "Cộng" xuất hiện với dáng vẻ của một người đã đi qua đủ những va đập dữ dội của cuộc đời. Gương mặt hầm hố, gân guốc, giọng nói ngang tàng, cách kể chuyện bất cần cùng những lời lẽ nửa như răn dạy, nửa như thách thức khiến mỗi cuộc livestream của Đức mang màu sắc của một cuốn "hồi ký giang hồ" được kể trực tiếp.

Hằng ngày, Đức chủ yếu ngồi trước màn hình kể chuyện cũ. Trong một đoạn video được chia sẻ trên mạng xã hội, Đức kể lại chuyện mẹ từng phải đi thăm ba anh em trong những năm tháng họ vướng vòng lao lý. Hình ảnh người mẹ lặn lội vào trại giam khiến không ít người xem xúc động. Giữa vẻ ngoài dữ dằn và những câu chuyện va chạm, khoảnh khắc nhắc đến mẹ làm nhân vật này hiện lên với một mặt khác: một người con từng chứng kiến mẹ mình chịu nhiều đau khổ vì lựa chọn sai lầm của các con.

Song, câu chuyện ấy cũng đặt ra những mâu thuẫn. Sự vất vả của người mẹ lẽ ra phải là lời cảnh tỉnh cho ba anh em Đức, nhưng khi được kể bằng chất giọng giang hồ và đặt trong không khí tung hô của đám đông, nỗi đau đôi khi lại bị biến thành một phần của "huyền thoại": ba anh em vướng vòng lao lý, người mẹ lặng lẽ đi thăm, còn những người con được nhìn như đã sống một cuộc đời dữ dội.

Gần thời điểm Đức "Cộng" bị bắt, một người con của Đức đã mất do mắc bệnh hiểm nghèo. Nhiều người theo dõi bày tỏ thương cảm, cho rằng Đức vừa trải qua cú sốc gia đình, mới xuất hiện trở lại trên mạng xã hội thì bị bắt. Những lời chia buồn nhanh chóng hòa cùng các bình luận tiếc nuối, bênh vực và gọi Đức bằng những cách đầy kính nể như "anh lớn", "người sống tình cảm" hay "đàn anh có nghĩa khí".

Ai cũng có gia đình, tình cảm và những mất mát riêng. Một người từng vi phạm pháp luật vẫn có thể yêu thương cha mẹ, đau đớn trước sự ra đi của người thân hoặc giúp đỡ người khác. Nhưng những cảm xúc ấy không thể được dùng để xóa nhòa quá khứ, càng không thể trở thành bằng chứng cho danh xưng "quân tử giang hồ" mà một bộ phận người theo dõi gán cho Đức "Cộng". Đây chính là điểm khiến hình ảnh Đức có sức hút hơn những nhân vật "giang hồ mạng" chỉ khoe tiền, khoe xe hoặc đe dọa người khác. Đức tự đặt mình vào vai một người đã trải qua nhiều biến cố, hiểu ân oán, quý trọng tình thân và đủ từng trải để dạy người khác cách sống. Trong lời tán dương của một số người theo dõi, Đức là người sống có trước có sau, coi trọng anh em, không bắt nạt người yếu và dám giải quyết những việc người khác né tránh. Sự ngang ngược vì thế được gọi là bản lĩnh, còn quá khứ vi phạm pháp luật được phủ lên bằng hai chữ "từng trải".

Các tài khoản gắn với Đức từng quảng bá mắm tép, đồ ăn vặt và một số mặt hàng tiêu dùng. Hình ảnh một người từng ngang dọc nay ngồi bán những món hàng bình dị càng khiến người xem tin vào câu chuyện "giang hồ hoàn lương". Tuy nhiên, phần lớn nhận định ấy được hình thành từ lời Đức kể và những đoạn video do các tài khoản hâm mộ cắt ghép, đăng lại, chưa có đủ tài liệu độc lập để kiểm chứng.

Trên mạng xã hội, khoảng cách giữa con người thật và nhân vật được xây dựng rất dễ bị xóa nhòa. Trong một số video và bình luận, Đức "Cộng" còn được đặt cạnh Tế "Điên". Người hâm mộ cho rằng Đức ít phô trương, nói chuyện "có chất" và mang dáng dấp của một người "quân tử". Người xem ban đầu có thể chỉ vào vì tò mò, sau đó ở lại nghe chuyện, rồi dần tin, bênh vực và lý tưởng hóa quá khứ bất hảo của nhân vật này.

Đằng sau những câu chuyện về tình thân là một bi kịch khác ít được nhắc đến, người mẹ phải đi thăm các con trong trại giam, gia đình phải sống cùng những năm tháng tù tội và một người cha được cho là vừa trải qua mất mát lại tiếp tục bị cuốn vào vòng tù tội. Đó không phải chất liệu để tô đậm một huyền thoại giang hồ, mà là cái giá rất thật người thân phải trả khi một người liên tục đi qua lằn ranh pháp luật. Bởi vậy, nếu chỉ nhìn vào những phút Đức trầm giọng khi kể về mẹ, câu chuyện mất con hay những lời nói về tình nghĩa, người xem rất dễ nhìn thấy một "người hùng có góc khuất". Nhưng đặt những câu chuyện ấy bên cạnh 8 tiền án, 1 tiền sự và lần bị bắt mới nhất, chân dung Đức "Cộng" hiện ra sẽ khác. Đức không phải một "quân tử giang hồ", mà là một con ngựa bất kham đã nhiều lần chọn sai con đường khiến chính anh ta và gia đình phải trả giá.

Tiền án bị biến thành "chiến tích"

Theo thông tin từ cơ quan Công an, Nguyễn Minh Đức có 8 tiền án và 1 tiền sự, liên quan đến các hành vi gây rối trật tự công cộng, trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích và chống người thi hành công vụ. Đức từng cầm đầu băng nhóm mang tên mình tại địa phương trước khi băng nhóm này bị triệt phá. Nếu nhìn dưới góc độ pháp luật, đó là một quá trình vi phạm kéo dài. Nhưng khi lên mạng xã hội, chính quá khứ ấy lại trở thành "vốn liếng" để Đức cũng như Tế "điên" sử dụng dần. Những năm tháng tù tội trở thành đề tài, nội dung câu chuyện kể hằng ngày. Các mối quan hệ phức tạp được dùng để khẳng định vị thế, còn những lần va chạm với pháp luật lại được một số người tiếp nhận như chiến tích của kẻ "đã đi qua giông bão".

Đức "Cộng" sử dụng các tài khoản Facebook "Gà Rừng", "Đức Cộng Nam Định" và TikTok "Đức Cộng Nam Định", thu hút tổng cộng hơn 115.000 người theo dõi. Đáng chú ý, những người thường xuyên tương tác với Đức không chỉ là thanh thiếu niên. Trong số đó còn có nhiều người đã trưởng thành nhưng vẫn gọi Đức bằng thái độ đầy kính nể, xin lời khuyên hoặc coi các phát ngôn của người này như một thứ "đạo lý đường đời". Đây cũng là điều cơ quan chức năng cảnh báo. Khi một người có quá khứ vi phạm pháp luật kể lại chuyện cũ bằng giọng điệu tự hào và liên tục được tung hô, cái sai có nguy cơ bị bình thường hóa, thậm chí trở thành điều đáng học theo. Những nội dung này có thể tác động tiêu cực đến nhận thức của một bộ phận người xem, nhất là giới trẻ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự. Không phải người xem nào cũng bước ra ngoài để gây rối hay phạm tội. Nhưng ảnh hưởng có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ. Có thể họ sẽ thích cách nói chuyện bất cần, coi thường pháp luật, giải quyết mâu thuẫn bằng sức mạnh và tin rằng muốn được nể trọng thì phải khiến người khác sợ hãi. Từ tâm lý ngưỡng mộ đến hành vi bắt chước đôi khi chỉ cách nhau một đám đông cổ vũ.

Ngày 16/9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình đã thi hành Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, Quyết định tạm giữ, Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Minh Đức, sinh năm 1981, trú tại số 35 Ngô Sỹ Liên, phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình về hành vi "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy". Khám xét nơi ở, lực lượng chức năng thu giữ một bộ dụng cụ sử dụng ma túy cùng một số vật chứng liên quan. Vụ việc đang tiếp tục được điều tra làm rõ.

Đức "Cộng" có thể là một người kể chuyện cuốn hút, hiểu tâm lý tò mò của đám đông và biết cách biến những lát cắt tối tăm trong cuộc đời thành nội dung có sức lan truyền. Nhưng khả năng kể chuyện không thể biến quá khứ phạm pháp thành phẩm chất; hàng chục nghìn lượt theo dõi cũng không thể biến sự bất cần thành bản lĩnh. Đức "Cộng" từng bị trả giá, khi còn trong trại giam, anh ta đã gây thương tích cho một bạn tù mà không biết người này bị HIV. Đã có lúc chia sẻ trên mạng xã hội rằng ân hận với những việc mình làm, nhưng rồi cuối cùng Đức lại tiếp tục vi phạm pháp luật.

Điều đáng sợ nhất không phải là một "giang hồ mạng" tự nhận mình có số má, mà là khi đám đông tự nguyện khoác lên cái vẻ "huyền thoại" lấp lánh cho nhân vật ấy, khoác lên những hành vi lệch chuẩn chiếc áo nghĩa khí rồi truyền cho nhau ảo tưởng rằng coi thường pháp luật cũng có thể là một cách để trở thành người hùng.