Cạm bẫy chực chờ trong hội nhóm kín

“Vùng tối” trong nhóm kín

Những tên nhóm nghe rất mĩ miều, trong sáng, nơi quy tụ con người có cùng sở thích và lý tưởng như: “chia sẻ nỗi buồn”, “giúp nhau làm giàu”, “cùng bạn tiến lên”, hay đơn giản chỉ vì tò mò, lạ lẫm để giới trẻ bước chân vào những góc khuất của không gian mạng. Cho đến bây giờ, khi ngồi kể lại câu chuyện của con gái mình, chị T.M.T (42 tuổi, ngụ phường Biên Hòa, Đồng Nai) vẫn chưa hết bàng hoàng. Con gái chị T. vừa bước vào tuổi 16 và được cha mẹ thưởng cho một chiếc điện thoại thông minh làm phương tiện liên lạc với gia đình, bạn bè khi đi học xa nhà.

“Con gái vốn ngoan ngoãn, vâng lời cha mẹ nhưng từ ngày có điện thoại thì tối ngày ôm lấy màn hình, đến bữa cơm cũng không thèm ăn. Tôi nhắc nhở thì cháu bảo bận học nhóm, làm bài tập. Nhưng, sự thật bàng hoàng khi tôi phát hiện cháu kết bạn và có tình cảm với một người xa lạ trên mạng xã hội”, chị T. chia sẻ.

Để tránh làm con sốc, chị T. âm thầm theo dõi, lựa chọn thời điểm thích hợp giải thích và khuyên nhủ con. Tuy nhiên, mọi chuyện đã đi quá xa, sau một thời gian chát chít, yêu đương, cô bé bị “người tình online” uy hiếp bằng những hình ảnh nhạy cảm do cô bé đã gửi cho đối tượng. “Chúng hẹn con gái tôi lên TP Hồ Chí Minh để gặp gỡ, con bé đã trốn học và định đi gặp thì tôi được giáo viên thông báo nên ngăn cản kịp thời. Khi không thấy cô gái xuất hiện, đối tượng nhắn tin đe dọa, sẽ tung hình ảnh của cô bé lên mạng xã hội hoặc bán cho các trang web đen ở nước ngoài. Con gái tôi rất hoảng loạn, phải xóa tài khoản, tắt điện thoại nghỉ học vài ngày để trấn an tinh thần. Tôi đồng thời báo Cơ quan công an nhờ sự giúp đỡ”, chị T. kể cú sốc đầu đời của cô bé 16 tuổi tham gia nhóm kín mạng xã hội.

Sau khi hoàn hồn lại, cô bé kể: ban đầu thấy nhóm “Chung một bầu trời, cùng một ước mơ” có nhiều thành viên tham gia và tên gọi cũng rất trong sáng nên tham gia để học hỏi, mở mang kiến thức. Khi vào nhóm, cô bé được một đối tượng chủ động làm quen, giới thiệu là nghiên cứu sinh tại Pháp. Sau một thời gian nói chuyện, đối tượng hứa sẽ giúp cô bé sang châu Âu du học và làm người mẫu nên con gái chị T. tin tưởng, gửi hình ảnh nhạy cảm để “chấm điểm” trước.

Chính những bức ảnh ấy trở thành sợi dây tròng cổ khiến cô bé bị đối tượng điều khiển, uy hiếp, tống tình, sống trong tâm trạng hoang mang, ám ảnh và sợ hãi. Theo chị T., nếu gia đình không phát hiện ngăn chặn kịp thời, rất có thể các đối tượng sẽ dụ dỗ cô bé lên TP Hồ Chí Minh sau đó đưa qua biên giới hoặc sử dụng chiêu trò lừa đảo khác, khi ấy, hậu quả không thể đong đếm được.

Không chỉ dừng lại ở những cái bẫy tình cảm tinh vi, các nhóm kín còn “vươn vòi bạch tuộc” chiêu mộ, dụ dỗ tham gia vào những loại hình tệ nạn xã hội, gây nhiều hệ lụy cho gia đình và tương lai con trẻ. Cũng ở vào tuổi 16 đẹp nhất đời người, N.V.H (ngụ xã Nhà Bè, TP Hồ Chí Minh) bị cuốn vào vòng xoáy cờ bạc online chỉ vì một lần “nhấn nút” vào nhóm kín mang tên “tỏa sáng hôm nay, ngày mai rực rỡ”.

Những ngày đầu tham gia nhóm, N.V.H được “đàn anh” chăm sóc rất chu đáo, nói chuyện lịch thiệp và hay gửi tặng quà là mũ, áo, giày dép mang thương hiệu QQ88, F168. Cậu bé hồn nhiên nhận quà và rất vui mừng khi kết giao được những người bạn tốt trên mạng xã hội. Chỉ ít ngày sau, “đàn anh” gửi cho H. đường link truy cập vào trang web QQ88, F168 và dặn: “Vào đây chơi thử, vừa có quà lại có tiền”. Không suy nghĩ nhiều, H. vào chơi ngay. Ban đầu toàn thắng, tiền về như nước, cậu bé bị chìm đắm trong những trận đấu cá cược, mỗi ngày một lớn hơn, đậm hơn. Toàn bộ số tiền gia đình cho chi phí học tập, đóng các khoản học phí, H. ném vào cá cược hết. Khi hết tiền, H. mang chiếc xe máy, vốn là phương tiện đi học xa nhà ra tiệm cầm đồ.

“Tôi thấy nhiều biểu hiện khác lạ của cháu nhưng hỏi thì cháu chối cãi, còn dọa sẽ đi chết nếu cứ hỏi nhiều. Đến khi bạn bè đồng loạt đòi nợ, ông chủ tiệm cầm đồ gọi điện thông báo thì thằng bé mới chịu thừa nhận đã chơi bạc online. Dù rất sốc nhưng gia đình vẫn cố gắng khuyên nhủ cháu, kiểm tra điện thoại và yêu cầu cháu phải xóa hết các tài khoản đã đăng ký chơi bạc online”, mẹ của N.V.H chia sẻ.

Sau khi bình tâm lại, cậu bé 16 tuổi kể, lúc đầu nghe mấy anh trong nhóm nói đây là nhiệm vụ của thành viên, vừa chơi vui vừa có quà. Tuy nhiên, khi tham gia thì phải đăng ký tài khoản, nộp tiền. Càng chơi thì càng ham, như có ma lực nào đưa đẩy không biết. Nếu không chơi thì bị các anh dọa “sẽ cho người tới tận trường học xử lý”. Dù đã “cai” được cờ bạc online nhưng sau cú ngã đầu đời, tinh thần của H. vẫn chưa thể ổn định, luôn sống trong nỗi lo sợ và bất an.

“Vòi bạch tuộc” trong thế giới ngầm

Trong lớp vỏ bọc hào nhoáng từ tên gọi, các đối tượng chủ mưu đã từng bước lôi kéo được hàng ngàn người bước chân vào “thế giới ngầm” của nhóm kín. Từ đây, chúng thực hiện hành động thao túng tâm lý. Với giới trẻ, chúng khéo léo đưa vào cái bẫy trò chơi có thưởng, làm nhiệm vụ, với phụ nữ, chúng tán tỉnh, yêu đương qua mạng rồi chiếm giữ hình ảnh nhạy cảm sau đó khống chế buộc nạn nhân phải làm theo yêu cầu của chúng.

Ngày 13/2, Công an tỉnh Đồng Nai cho biết vừa phối hợp Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) triệt phá đường dây lừa đảo cực lớn, hoạt động ở Campuchia. Bước đầu, Cơ quan Công an xác định tổng số tiền các đối tượng đã lừa đảo chiếm đoạt của công dân Việt Nam là hơn 2.500 tỉ đồng, với hàng ngàn bị hại trên cả nước, trong đó riêng tỉnh Đồng Nai có khoảng 150 nạn nhân.

Theo điều tra ban đầu, đường dây lừa đảo trực tuyến với thủ đoạn “làm nhiệm vụ” trên các sàn thương mại điện tử giả mạo. Theo đó, các đối tượng sử dụng tài khoản mạng xã hội Facebook giả mạo là nữ du học sinh người Việt đang học tập tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Thụy Sĩ... để kết bạn, làm quen, tạo quan hệ tình cảm với nam giới có điều kiện kinh tế. Sau khi tạo được lòng tin, chúng rủ nạn nhân tham gia kiếm tiền online thông qua thực hiện nhiệm vụ trên các ứng dụng giả mạo như Ozon, Mercado... do chính các đối tượng xây dựng.

Nhiệm vụ ở đây là mở tài khoản, nạp tiền, sau đó thực hiện đặt đơn hàng, mua hàng để hưởng hoa hồng. Giá trị đơn hàng càng cao, hoa hồng càng lớn.

Khi nạn nhân đã tin tưởng và nộp số tiền lớn, các đối tượng tiếp tục đưa ra nhiều kịch bản yêu cầu đóng thêm tiền để rút vốn, đóng thuế, phí xác minh... Khi không thể tiếp tục nộp tiền, nạn nhân bị chặn liên lạc và bị chiếm đoạt toàn bộ số tiền đã nạp.

Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã khởi tố 22 người để điều tra tội “Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản”. Các bị can độ từ 18 đến 41 tuổi, ở các tỉnh Lạng Sơn, Đồng Nai, Thanh Hóa, An Giang, Gia Lai, Lâm Đồng, TP Hà Nội, Hải Phòng. Trong đó Nguyễn Thị Chín (biệt danh Hoa, 30 tuổi, quê Hải Phòng), vợ hờ của kẻ chủ mưu người nước ngoài, được giao cầm đầu đường dây.

Ban đầu, nhóm lừa đảo được cung cấp các tài liệu, kịch bản, lời thoại lừa đảo để đọc, học thuộc. Sau đó, mỗi người sẽ được chia vào từng tổ để thực hiện lừa đảo. Chín là tổ trưởng tổ 1, có trách nhiệm trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động lừa đảo, phân công nhiệm vụ. Chín cũng phụ trách việc kiểm tra chỉ tiêu hằng ngày và chỉ đạo nhân viên tiếp cận, dụ dỗ bị hại nhằm chiếm đoạt tài sản.

Các nhân viên trong từng tổ đều trực tiếp thực hiện hành vi lừa đảo bằng cách lập tài khoản ảo trên mạng xã hội (chủ yếu là TikTok, Facebook, Zalo) để lừa đảo. Chúng dùng các hình ảnh giả mạo người khác rồi xây dựng thành một nhân vật thành đạt hoặc độc thân, đã ly hôn, mong muốn được kết bạn để dễ bắt chuyện làm quen.

Kẻ lừa đảo đa phần nhắm đến phụ nữ trung niên, độc thân hoặc đã ly hôn. Khi đã tạo được lòng tin, chúng thường xuyên nhắn tin, gọi video, chia sẻ về cuộc sống, công việc, hoàn cảnh cá nhân; thậm chí, dựng nên các câu chuyện bị phản bội, bị cô lập để khơi gợi sự đồng cảm, thương hại. Cơ quan điều tra xác định, nhóm này đã lừa gần 3.000 bị hại, tổng số tiền giao dịch trên 7.500 tỷ đồng.

Trong bối cảnh các hội nhóm kín ngày càng hoạt động tinh vi, tổ chức theo mô hình phân tầng, với kẻ cầm đầu ẩn danh và những “chân rết” chuyên đi lôi kéo, việc trang bị kiến thức và kỹ năng số cho người trẻ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo chuyên gia an ninh mạng Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm an ninh mạng Athena TP Hồ Chí Minh, điểm nguy hiểm của thế giới ngầm trên mạng xã hội không nằm ở nội dung công khai mà ở cơ chế thao túng tâm lý. Các đối tượng thường xây dựng lòng tin trước, tạo cảm giác thân thuộc, được thấu hiểu. Khi nạn nhân dần chia sẻ nhiều hơn, phụ thuộc nhiều hơn, chúng mới từng bước kiểm soát, cô lập khỏi gia đình và bạn bè ngoài đời thực. Đến lúc nhận ra mình bị dẫn dắt, nhiều người đã lún quá sâu.

Trong môi trường ảo, ranh giới đúng - sai, thật - giả trở nên mong manh. Một lời khen có thể là cái bẫy. Một nhóm trò chuyện có thể là nơi khởi phát của bạo lực. Một cơ hội kiếm tiền có thể là cánh cửa dẫn đến nợ nần, thậm chí tội phạm.

“Những vụ việc đã xảy ra là lời cảnh báo rõ ràng, hậu quả của việc sa vào thế giới ngầm trên mạng xã hội không chỉ là thiệt hại vật chất mà còn là tổn thương tâm lý lâu dài, thậm chí là vết trượt pháp lý đeo bám suốt quãng đời. Từ một phút tò mò, một lần ham vui hay một ảo tưởng làm giàu nhanh chóng, tương lai của một người trẻ có thể rẽ sang hướng khác. Thanh, thiếu niên cần được giáo dục về an toàn không gian mạng, kỹ năng nhận diện lừa đảo, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân và đặc biệt là bản lĩnh nói không trước những lời mời gọi hấp dẫn nhưng mơ hồ. Mỗi cú nhấp chuột cần đi kèm sự tỉnh táo”, chuyên gia Võ Đỗ Thắng chia sẻ.