Kỳ bí những câu chuyện về nghĩa địa cá Ông

Nằm khuất giữa thị xã biển tấp nập ở xứ Nghệ là khu nghĩa địa độc đáo với nhiều sự tích kỳ bí: Nghĩa địa của cá Ông. Theo người trông coi thì nghĩa địa có từ khoảng 300 năm trước, đến thời điểm hiện tại  là nơi an nghỉ của gần 100 cá Ông, loại cá được những ngư dân bản địa gọi với cái tên tôn kính là “Ngài”…

Nghĩa địa cá Ông (hay còn gọi là cá voi) nằm trong khuôn viên của đền Làng Hiếu, thuộc khối Hải Thanh, phường Nghi Hải, thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An. Đền được xây dựng từ thời Lê, là nơi cư dân miền biển Cửa Hội chọn để thờ các vị thần như: Cao Sơn, Cao Các, Đức Thánh Mẫu, Sát Hải Đại Vương Hoành Tá Thôn.

Đặc biệt, trong khuôn viên đền còn thờ cá Ông với quan niệm là vị thần của ngư dân miền biển. Cũng vì luôn tôn kính các “Ngài” nên từ bao đời nay, mỗi khi phát hiện xác cá Ông trôi dạt vào bờ, người dân đều đưa về đây chôn cất với tấm lòng thành kính. Cứ thế lâu dần trở thành nghĩa địa của cá Ông. Hiện trong khuôn viên đền có 88 ngôi mộ và 1 lăng chính, nơi an nghỉ thân xác 100 “Ngài” đã lụy vào vùng biển Cửa Hội, Cửa Lò trong khoảng 300 năm qua.

36_ Kỳ bí những câu chuyện về nghĩa địa cá Ông -0
Người quản trang cần mẫn quét dọn, hương khói cho từng ngôi mộ cá Ông.

Trong số nhiều ngôi mộ cá Ông được chôn cất, hương khói tại đây, có một ngôi mộ đặc biệt hơn cả. Tương truyền, vào khoảng thế kỷ XIX, vùng Cửa Hội thường xuất hiện một con cá Ông to như chiếc tàu, đã cứu vớt được rất nhiều ngư dân bị nạn. Khi “Ngài” mất, xác trôi vào bờ, ngư dân trong vùng đã tổ chức lễ an táng vô cùng long trọng, theo đó, người dân phải dùng tới 61 đôi chiếu mới đắp vừa đủ thân “Ngài”.

Về sau, bộ xương của “Ngài” được cất táng vào lăng chính của khu nghĩa trang Ngư Ông trong khu vực đền Làng Hiếu cùng với 11 bộ xương cốt của 11 cá Ông khác. Đây cũng là khởi thuỷ của nghĩa địa cá Ông. Đây là phần mộ linh thiêng nhất trong toàn bộ nghĩa trang. Chính vì thế, không chỉ vào các ngày rằm, ngày đầu tháng mà trước mỗi chuyến ra khơi, những ngư dân trong vùng đều có thói quen đến nghĩa trang để thắp nén hương lên các phần mộ cá Ông. Họ cầu các ngài che chở để những chuyến ra khơi được bình an, may mắn. Qua nhiều thế hệ, trong tâm thức ngư dân nơi đây, cá Ông chính là thần Đông Hải luôn bảo vệ, nâng đỡ họ trước sóng gió của đại dương.

Theo ông Nguyễn Võ Hạ, người trông coi nghĩa địa đặc biệt này thì ngư dân nào phát hiện cá Ông chết hay lụy bờ đầu tiên sẽ là người chịu tang "Ngài" theo nghi thức đại tang trong gia đình. Ngoài việc an táng trọng thể, chu đáo và cùng gia đình chịu tang trong 3 ngày, người phát hiện "Ngài lụy" phải tiếp tục chịu tang trong vòng 2 năm 3 tháng tiếp theo. Đặc biệt, các cá Ông sau khi  được phát hiện, được tổ chức an táng thì cũng giống như phong tục an táng người mất, sau 3 năm thì mới được cải táng, đưa vào khuôn viên Đền Làng Hiếu để thờ phụng.

Hiện, ngoài khu lăng mộ chính đang chứa xương cốt của "Ngài" cùng xương cốt của 11 con cá Ông khác thì còn có 88 phần mộ khác với tổng cộng 100 cá Ông đã được thờ phụng, chăm sóc tại đây. Sau nhiều năm, nghĩa trang đã được nâng cấp, toàn bộ khuôn viên được lát gạch men, các phần mộ được xây bằng gạch, quét sơn màu sáng, một số phần mộ được gắn bia, ghi tên của "Ngài", cùng thời điểm được phát hiện, chôn cất. Tên của "Ngài" được đặt theo họ của người phát hiện và thờ phụng.

Ông Hạ cũng cho hay, ngày nay, ngư dân đi biển với nhiều phương tiện, thông tin hiện đại để liên lạc với đất liền. Mỗi ngày, mỗi giờ ngư dân đều cập nhật tình hình thời tiết nên tránh được những hiểm họa từ thiên nhiên. Thế nhưng, trong tâm thức của các ngư dân, cá Ông vẫn là loài cá linh thiêng, là “vị thần” phù hộ cho họ được xuôi chèo mát mái. Vì thế, những tục lệ liên quan đến cá Ông đến ngày nay vẫn được mọi người duy trì, thực hiện bằng cả tấm lòng thành. Đó như là nét “di sản văn hóa miền biển” của ngư dân vùng Cửa Hội, Cửa Lò này.

36_ Kỳ bí những câu chuyện về nghĩa địa cá Ông -0
Khuôn viên đền Làng Hiếu và nghĩa trang cá Ông tại thị xã Cửa Lò (Nghệ An).

Không chỉ chia sẻ nhiều câu chuyện ly kỳ xung quanh cá Ông, người trông coi nghĩa địa đặc biệt này là ông Nguyễn Võ Hạ cho biết: Ông làm công việc này đã hơn 10 năm. Người dân khối Hải Thanh dường như cũng đã quen thuộc với hình ảnh mỗi sáng sớm, ông lại lọ mọ quét lá, rồi dùng khăn lau chùi các phần mộ của cá Ông một cách tỉ mẩn, bất kể trời mưa hay nắng.

Ông Hạ vốn là một ngư dân, gắn bó với những con sóng ngoài khơi theo nghề cha truyền con nối. Và biển cả đã giúp người đàn ông này không chỉ nuôi sống cả gia đình mà còn nuôi các con của ông ăn học, trưởng thành. Cũng như bao ngư dân khác, khi không còn sức để bám biển, ông nghỉ tay gác mái, an hưởng tuổi già. Nhưng năm 2012, người con trai thứ của ông mới 18 tuổi đột ngột qua đời sau một vụ tai nạn. Mất mát lớn khiến người đàn ông vốn dạn dày sương gió phải chịu cú sốc tinh thần, ngày ngày ông Hạ tìm đến ngôi đền Làng Hiếu để tĩnh tâm.

Thời điểm này, thủ từ của ngôi đền xin nghỉ vì tuổi cao, chính quyền địa phương động viên ông kế tiếp nhang khói ở đây. Và ông Hạ trở thành "quản trang" của nghĩa địa cá Ông từ đó.

Ông Hạ cho biết: Hằng ngày ông quét dọn khu lăng mộ của các Ngài, mồng một và ngày rằm hằng tháng thì hương khói và hướng dẫn người dân đi lễ, thắp hương. Người quản trang già chia sẻ: Công việc cũng không có gì nặng nhọc nhưng cần sự thành tâm, tỉ mỉ, chu đáo. Với ông, được chăm sóc phần mộ của các "Ngài", không chỉ để tĩnh tâm lúc tuổi xế chiều, mà còn là góp phần gìn giữ nét đẹp trong đời sống tâm linh của người dân quê hương ông.

Cứ vào ngày 14/3 Âm lịch hằng năm, làng chài Cửa Lò lại tổ chức lễ nghinh Ông với sự tham dự của đông đảo ngư dân nơi và du khách tham dự. Đối với những người đã từng chịu tang cá Ông sẽ đem lễ vật cúng viếng. Người dân từ mọi miền đến đây luôn cầu mong được may mắn, bình an. Được biết, năm 2012, Đền làng Hiếu và nghĩa trang cá Ông đã được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là di tích văn hóa cấp Tỉnh. Đến nay đền làng Hiếu và nghĩa địa cá Ông không chỉ là nơi lưu giữ những nét đẹp văn hoá tâm linh của người dân vạn chài địa phương, mà đã trở thành một trong những điểm tham quan hút du khách bởi những câu chuyện kỳ bí về nghĩa địa cá Ông.

Thùy Anh

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...