Trời vào thu.
Thềm nhà tôi ngồi tràn loang nắng. Mướp vào độ trổ hoa, sắc vàng phủ kín cái giàn tre lợp sát bờ giếng. Nhà Xán đốt vỏ mía, khói hun trắng vạt ngói vừa đảo lại. Trên bếp, mẻ mật để lửa to, mùi đường đã nghe chay cháy. Làng bây giờ vẫn còn khói, những vựa khói năm thì mười họa mới chui qua khe hở của vách nứa để làm cay mắt hàng cau già.
Thấy khói lại nhớ người... nếu biết có ngày phải ngồi một mình dưới giàn mướp, nhìn khói đốt vàng khoảng sân rụng đầy sung chín tôi đã không yêu... nhưng biết làm sao được, tình yêu là phản xạ bản năng, nó luôn cãi lại sự gắt gao của lý trí.
Ngày anh đến... Ở cuối con ngõ vêu vao cái rét vẫn dầm dề, gai góc. Phố vắng hơi củi lửa. Trên núi hoa lê, hoa gạo nở. Ngoài hiên mưa phùn lắc thắc bay. Tôi đi về phía anh, phía sau anh là biển.
Tôi tới gần, biển lại lùi xa. Biển mang trái tim anh giấu vào vồng san hô đỏ rói. Anh cất chân đi, bỏ vần thơ ở lại. Thơ anh viết cho tôi đẹp như thuở cặp kê, từ tốn ngự trị trong trái tim thật thà, vụng dại. Kể cả khi tiễn đưa nhau, những câu thơ dang dở vẫn đẹp tới lạnh lùng...
Khói vãn dần, tôi đi bộ ra đồng. Ai đốt dằm thông đem ném vào cánh đồng đương mùa phơi rơm too'c. Lửa oà khóc thế là cả mùa vàng thành tro. Tôi thành cọng rơm cháy dở, đợi gió lạc mùa chở tới cánh đồng không.
Thu của đất trời đi rồi sẽ trở lại. Thu của tôi thành hạt cát chết ngạt dưới biển sâu. Chỉ có mùa thu ở trong tim là không bao giờ ngừng thở, chẳng thể nào định đoạt việc đi hay ở, xóa bỏ hay ghim vào tận cùng trí nhớ.
...
Gió heo may tìm vào khoảng sân phì phà khói đắng. Người đàn bà đã phai má hồng, nhạt nhòa đôi mắt dõi về phía cánh đồng u tối tìm một con đóm lẻ bầy. Ngoài vườn, rau đay trổ hoa, cà pháo già hạt. Cua bóc mai nằm im trong cối đá. Con nắng sớm soi vàng bông mướp rụng. Người đàn bà đặt mâm cơm lên chiếc bàn mòn mỏi, xới lại niêu cơm tẻ còn thơm mùi vỏ trấu... ánh mắt thao thiết trông về phía biển, từ trong ý nghĩ buột ra lời cay nhói:
"Anh à...?! Sao anh không về để hạt cơm sống lại, quả cà em dầm thâm ủng hết má môi?".
Đáp lại chỉ có tiếng sóng va vào đá trắng xoá, không nơi bấu víu. "Cuộc đời là những chuyến đi", anh dành cả cuộc đời để đi còn em dành quãng xuân thì còn lại để xóa đi những vần thơ bật gốc, gãy đổ.
Phố hoang vu. Mùa thu không còn thở. Thở đi thu, dù sự thở đó chỉ là để tồn tại. Gió lay. Hạt thóc rơi. Con kiến tha thóc về hai ngả. Thế là đời này, tôi làm hạt thóc vỡ nhìn mùa thu đắng đót trôi xa.
Tôi bới gió tìm thu trong đống lá đầy vun dưới gốc sung già cả, mười đầu ngón tay vụn vã.
Gió đưa những chiếc lá còn xanh rời cành, ép lá phải vàng.
Câu thơ rơi xuống luống cày câm lặng chẳng thể nảy mầm.
Mùa hạ gục chết trong lòng chiếc lá còn non.
Những đường gân ngơ ngác nhìn mùa thu vỡ mịn trên mái nhà có vệt khói màu rêu đỏ.
Thu rấm rứt khóc như một cô gái dùng chính cuộc đời mình để gán nợ.
"Em à... người đứng trên cao thường hứng gió lạnh...". Trên những con đường, những cánh rừng, những rẻo cao, những gềnh những đá... sẽ chẳng còn em và những lời yêu dấu. Khói thuốc buổi hoàng hôn chẳng thể vơi nỗi niềm. Câu thơ bật ra thành tiếng ho khó nhọc. Những khắc khoải rơi xuống thung lũng mùa đông, mong manh xóa nhòe ký ức.
Anh à... Sau tất cả, ta giờ đã ở hai đầu nỗi nhớ, chuyện của mình như câu ca dao nằm lại sau lũy tre làng.
Gió nổi. Lá bắt đầu rơi. Ngọn đèn bão đỏ rực góc cửa sổ, làn khói trống rỗng tìm ra vườn bị đêm nuốt vào diều, không còn vết tích. Tôi lầm lũi đi từng đường kim khô khốc để vá víu những niềm mơ đã vì tôi, vì anh... mà trở nên hoang phế.
Đêm rồi cũng tàn, khói lại bay.
