Khi hai chữ thực tế bị lạm dụng

Mới chỉ hơn một tuần trước thôi, báo chí ồn ào về chương trình truyền hình thực tế có tên "The Face" (Gương mặt thương hiệu), với những phân tích xoay quanh mối quan hệ Phạm Hương - Hồ Ngọc Hà - Lan Khuê. Hoa hậu Phạm Hương đã bị chỉ trích rất nhiều, với hàm ý cho rằng cô "ác ý" loại thí sinh của Lan Khuê theo kiểu "bắn tỉa" để tiêu diệt dần đối thủ cạnh tranh trong cuộc thi. 

Song song đó, cũng có ý kiến chỉ trích rằng khi Lan Khuê khóc vì uất ức khi thấy thí sinh trong đội của mình bị loại chỉ là màn kịch vụng về. Và Hồ Ngọc Hà cũng lập tức lên tiếng bảo vệ Lan Khuê, cách lên tiếng đủ để cộng đồng nghĩ rằng đang có một cuộc chiến thực sự ở chương trình THTT này giữa một bên là Phạm Hương và phía bên kia là Hồ Ngọc Hà - Lan Khuê.

Ấy vậy mà chỉ một tuần sau, khi Hồ Ngọc Hà tổ chức live concert "Love Song" tại Hà Nội, công chúng đã được thấy cả sự góp mặt của Lan Khuê lẫn Phạm Hương ở đó, tươi cười rạng rỡ, thân thiết như chưa có chuyện gì xảy ra. Thậm chí, cả 3 giám khảo còn cùng chụp hình chung với sự đoàn kết hơn bao giờ hết. Những hình ảnh ấy rất đẹp nhưng nó không thể không khiến nhiều người băn khoăn rằng liệu nó là thực tế, hay chính những gì ở chương trình "The Face" mới là thực tế?

Cái nào là thực, cái nào là giả, chỉ có họ mới biết với nhau và tất cả chúng ta chẳng ai mong rằng giữa họ tồn tại một mâu thuẫn nào cả. Chỉ những kẻ hẹp hòi mới thích nhìn thấy người khác bất hòa với nhau, đặc biệt là những người chẳng có ảnh hưởng, liên quan gì đến đời sống của mình cả. Nhưng ở cương vị của những khán giả, mỗi người đều có quyền đòi hỏi được biết cái gì là diễn và cái gì là thật. Đặc biệt, ở những show truyền hình khoác lên mình bốn tiếng "truyền hình thực tế", khán giả càng có quyền đòi hỏi cái gọi là thực tế phải được tôn trọng chứ không phải là một thực tế dàn dựng, thực tế phân vai.

Tất nhiên, nếu làm truyền hình thực tế mà bưng bê 100% sự thật lên sóng thì không ai dám làm cả bởi sự thật vốn dĩ trần trụi, và nhiều khi phản cảm. Bàn tay gọt giũa của biên tập rất quan trọng nhưng bàn tay gọt giũa đó cũng cần vô cùng khéo léo để cái gọi là thực tế được đảm bảo ở mức tối đa có thể.  Khán giả không phải những chú cừu bị dắt mũi để nhà sản xuất muốn lừa họ như thế nào cũng được, đặc biệt là trong chuyện tạo ra các mâu thuẫn, xung đột giả để hợp lý hoá một kết qủa đã được bày biện ra từ trước.

Có nhiều quan điểm nghi ngờ rằng chính chương trình "The Face" đã cố tình dàn xếp kết qủa từ trước và để che mắt khán giả, họ phải tạo ra những mâu thuẫn hậu trường giữa ba người đẹp giám khảo. Nghi ngờ ấy không phải không có lý. Và chúng ta có thể nhận thấy rằng, người đáng trách trong chuyện lạm dụng hai tiếng "thực tế" này không phải là 3 cô gái xinh đẹp kia bởi suy cho cùng, họ cũng chỉ là người đi làm, được thuê để đóng một vai nào đó, nhận một khoản thù lao thỏa thuận nào đó và họ phải đáp ứng trọn vẹn nghĩa vụ hợp đồng của mình.

Kẻ đáng trách chính là nhà sản xuất nội dung chương trình, với mục đích cụ thể của mình, đã định ra sẵn kẻ thắng người thua, vai hỉ hả vai ẩn ức, vai kiêu ngạo vai đoan trang, vai nụ cười vai nước mắt. Chính đó mới là kẻ có lỗi với khán giả, đánh lừa khán giả thực sự nhờ vào cả công cụ truyền thông vận hành bằng "động cơ có tên gọi là tiền".

Chẳng thà trả lại cho khán giả sự thực, rằng chúng tôi chỉ làm show thôi, và không tự ràng buộc mình với cái gọi là "công bằng" hay "thực tế", mọi sự đều có thể được dễ dàng chấp nhận. Nhưng nếu thế, họ sẽ biện minh rằng khán giả sẽ không theo dõi chương trình nữa, bởi biết rằng nó chỉ là một dạng trình diễn được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Đúng, khán giả có thể quay lưng lại nhưng đó không phải là lý do để biện minh. Là người thực hiện chương trình, kéo được khán giả hay không là năng lực. Song, không thể dùng một thứ năng lực dựa trên cái xảo, cái lạm dụng và mạo danh sự thật. Đơn giản, chúng ta chẳng ai muốn sống trong cái gọi là "sự thực dối lừa" bao giờ.

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.