Khi giáo dục lệch lạc thẩm mỹ

Khi clip cô giáo được cho là ở Trường THCS Phú Mỹ (TP Hồ Chí Minh) đứng trước sân trường hát bản “Lạc Trôi” trong tiếng guitar của một thầy giáo và khiến cả trăm học sinh đồng thanh hát theo được phát tán trên mạng xã hội, nhiều người đã thấy ngạc nhiên xen lẫn thú vị đến vô cùng. Phải thừa nhận, những hoạt động như thế rất gần với tâm lý của học sinh, gần gụi với sở thích cũng như lứa tuổi của học sinh và đó chính là thứ mà hệ thống giáo dục ở Việt Nam ta vẫn còn thiếu.

Đã từng có lần Văn nghệ Công an nhắc đến chuyện cần phải mềm hoá giáo dục bằng cách tìm đến những gì gần với học sinh nhất, khai phá sở thích của lứa tuổi các em để lồng ghép nhiệm vụ giáo dục vào đó, khiến các em không cảm thấy học tập là trách nhiệm khiên cưỡng và nặng nề.

Và bây giờ, có thể nói việc cô giáo sẵn sàng hát lên một ca khúc “hit” trong lòng học sinh, kêu gọi các em rằng “Các em ơi, hãy vỗ tay lên nào” chính là một trong những nỗ lực xích lại gần học sinh như thế. Đáp lại là sự hưởng ứng nhiệt thành của các em, khi các em nhận thấy thầy cô rất hiểu mình và có thể đối với các em ở trường THCS ấy, người giáo viên kia sẽ được các em chọn là giáo viên ưa thích nhất.

Cô giáo hát bài "Lạc trôi" đang gây sốt trên mạng (Ảnh cắt từ Clip).
Cô giáo hát bài "Lạc trôi" đang gây sốt trên mạng (Ảnh cắt từ Clip).

Cũng cần phải nói thêm về “Lạc Trôi”. Đó có thể không phải là bài hát dễ nghe nhất của Sơn Tùng M-TP nhưng thực tế, đó là ca khúc tốt nhất mà Tùng đã viết ra từ trước tới nay. Cơ bản nhất, nó đã cho thấy một Sơn Tùng M-TP bắt đầu thoát ra khỏi chỗ dựa nguy hiểm là lấy nhạc nền nước ngoài có sẵn để phóng tác.

Song, cho dù “Lạc Trôi” là ca khúc khá nhất của Sơn Tùng từ trước tới nay đi nữa, cho dù hành động cô giáo hát “Lạc Trôi” cho học sinh đáng được khen đi nữa thì một sự kiện khác liên quan đến ca khúc này, ở một môi trường giáo dục khác, lại đáng để chúng ta giật mình vì sự dễ dãi về thẩm mỹ của những người làm giáo dục. Đó là việc Trường PTTH Chuyên Vĩnh Phúc sử dụng ca từ của “Lạc Trôi” để đưa vào đề thi ngữ văn lớp 11 như một bài phân tích tác phẩm.

Sự mềm hoá giáo dục mà chúng ta nhắc tới ở Trường THCS Phú Mỹ là vừa đủ độ, vì nó là giờ sinh hoạt ngoại khoá. Còn sự mềm hoá giáo dục ở Trường PTTH Chuyên Vĩnh Phúc thì đã bắt đầu quá đà và lố bịch vì sự dễ dãi của mình.

Ca từ của “Lạc Trôi” dù khá hơn các sản phẩm khác của Sơn Tùng M-TP đi nữa thì cũng không vượt qua được cái giới hạn nhỏ hẹp của giải trí đơn thuần, thứ giải trí mà chúng ta vẫn thừa nhận với nhau là “nghe và xem không phải để suy ngẫm”. Nó dễ dãi, và khá cẩu thả.

Điển hình như câu “Đường xưa nơi cố nhân từ giã biệt ly, cánh hoa rụng rơi/ Phận duyên mong manh rẽ lối trong mơ ngày tương phùng” chẳng hạn. Đã “từ giã” rồi lại còn “biệt ly” và câu sau thì gần như vô nghĩa. Vậy mà nó được sử dụng cho đề thi ngữ văn ư? Nên nhớ, văn là người. Dạy văn rất khó và đưa ra một tác phẩm có tính văn học để dạy cho học sinh bình luận, phân tích là một việc không hề đơn giản chút nào.

Vậy thì việc đưa lời một ca khúc như thế vào đề thi ngữ văn đã cho thấy điều gì? Phải chăng thẩm mỹ của giáo viên cũng lệch lạc rất nhiều nên mới dẫn tới những thế hệ được đào tạo ra với những giá trị thẩm mỹ vô cùng nghèo nàn? Đó là một câu hỏi không hề nhỏ và cũng không cần câu trả lời ngay lập tức, khi mà chúng ta nhìn vào đời sống xã hội hôm nay và nhận ra giới trẻ đang mang trong mình một trình độ cảm thụ như thế nào.

Mềm hoá giáo dục là việc cần phải làm nhưng dễ dãi hoá giáo dục đến mức hạ thấp giá trị thẩm mỹ thì phải tuyệt nhiên không thể được chấp nhận. Chúng ta phải tìm hiểu học sinh, tìm hiểu tâm tư, sở thích của chúng để giáo dục chúng tốt hơn chứ không phải cứ chiều theo chúng để nhận những lời ngợi khen vô bổ.

Văn Đoàn

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).