Khi âm nhạc đồng hành cùng bạo lực

Tháng 9 năm 1996, nước Mỹ rúng động vì một vụ thanh trừng bằng súng ở Las Vegas. Ở một quốc gia mà việc sở hữu súng là hợp pháp, và số vụ xả súng hàng năm không hề ít, một án mạng bằng súng chỉ có thể tạo cơn rúng động nếu số lượng nạn nhân quá lớn, hoặc nạn nhân là người quá nổi danh. 

Vụ thanh trừng kể trên nằm ở trường hợp thứ hai. Nạn nhân là Tupac Shakur, một nghệ sỹ nhạc rap hàng đầu, nếu không nói là tượng đài. Sau khi xem trận quyền Anh giữa Mike Tyson và Bruce Seldon, Tupac bị bắn khi xe hơi đang dừng đèn đỏ. 4 phát đạn vào ngực Tupac khiến anh mất máu quá nhiều và không thể qua khỏi dù các bác sỹ đã nỗ lực hết mình.

Sau 22 năm, pháp luật vẫn chưa xác định được thủ phạm gây ra cái chết của Tupac Shakur  nhưng nghi vấn về thủ phạm thì đã có từ năm 1996. Mọi cáo buộc cả công khai lẫn ngấm ngầm đều hướng về cộng đồng hip-hop, rapper bờ Đông nước Mỹ mà nhân vật trung tâm của nghi vấn là Notorious B.I.G, một nghệ sỹ nhạc rap từng là bạn của Tupac và sau này lại là địch thủ.

Cơ bản, ở xung quanh thời điểm vụ ám sát xảy ra, Notorious B.I.G (biệt danh Biggie) đã tung ra một ca khúc có tên "Who shot ya?" (Ai bắn mày?) mà nhiều người cho rằng đó chính là một đáp trả mang tính đe dọa trực diện tới Tupac sau khi Tupac tung ra một ca khúc có tên "Hit Em Up" được cho là "gây nhiều tranh cãi", "đầy tính bạo lực", "chủ đích công kích cá nhân" (hướng tới Biggie và cả cộng đồng rapper bờ Đông) và "vô cùng tai tiếng".

Nhưng kể cả luật pháp Mỹ có xác định (bằng chứng cứ) được thủ phạm sát hại Tupac là Biggie đi nữa thì họ cũng không thể buộc tội anh ta trước toà. Đơn giản, một năm sau ngày Tupac chết, Biggie cũng mất mạng theo cách tương tự ở California: bị bắn bốn phát vào ngực khi xe đang dừng chờ đèn đỏ.

Hai cái chết của hai rapper lừng danh hàng đầu nước Mỹ thập niên 90 thế kỷ trước chỉ là ví dụ đỉnh điểm của những đụng độ trong làng âm nhạc đương đại mà thôi. Và nguyên nhân thì quá dễ hiểu: khi sự thù ghét cá nhân được chuyển vào các nhạc phẩm và phát hành đại chúng, nó là liều thuốc kích thích bạo lực. Hai ca khúc "Who shot ya?" và "Hit 'Em Up" chính là liều thuốc kích thích kể trên và loại nhạc phẩm công kích cá nhân đó vẫn được gọi là "diss" (những ca khúc mang nặng tính thù địch cá nhân công khai).

Kể lại chuyện xưa ở Mỹ để chúng ta nhìn lại sự việc này ở Việt Nam. Tuần trước, ở Hà Nội xảy ra sự việc rapper KanCC từ Hải Phòng xách kiếm lên nhà đối thủ là rapper Richchoi (tên thật là Lê Đức) để giải quyết mâu thuẫn. Kết quả là phía Richchoi đã chuẩn bị trước, vu lên  KanCC là ăn cắp và "đánh hội đồng" đối thủ sau đó trình báo cơ quan công an. Nhưng trước khi công an kịp đến hiện trường thì KanCC đã nhừ đòn, mà theo như các video lan truyền trên mạng xã hội, đối thủ thậm chí còn dùng cả tuýp nước đánh thẳng vào đầu của KanCC.

Câu chuyện của KanCC và Richchoi chỉ là chuyện thường trong cộng đồng rapper Việt Nam mà thôi. Trên các diễn đàn nhạc rap, các trang chia sẻ âm nhạc trực tuyến, các diễn đàn underground Việt, chúng ta có thể tìm được đầy rẫy các ca khúc người này "diss" (chửi bới, công kích) người kia. Rất nhiều các vụ "diss" bằng ca khúc đã kết thúc bằng bạo lực mà vụ KanCC kể trên chỉ là một ví dụ. Cách đây chục năm, ở TP Hồ Chí Minh, rapper Q.R, một trong những cánh chim đầu đàn của rap Việt phía Nam từng bị chém đứt 1 ngón tay cũng trong 1 vụ "diss" lẫn nhau như vậy.

Rõ ràng, một thực tế khó có thể phủ nhận là bên cạnh những nghệ sỹ rap tiến bộ, vẫn tồn tại 1 cộng đồng rapper Việt Nam ít chú trọng vào chất lượng âm nhạc mà chỉ chú trọng hình thức, tức là bắt chuớc cách hành xử, kể cả tiêu cực nhất của các thần tượng nước ngoài. Họ dùng âm nhạc của mình để kích động hiềm khích, bạo lực và cuối cùng xử lý nhau theo cách rất giang hồ.

Đặc biệt nhất là các công kích mang tính địa phương như cuộc chiến rapper Hà Nội với rapper Hải Phòng dai dẳng nhiều năm qua. Họ cho rằng như thế mới là "chất", trong khi quên mất rằng chất lượng âm nhạc thực sự thì không hề được quan tâm. Cuối cùng, thứ họ có lại được không phải là tăm tiếng như một nghệ sỹ đích thực mà chỉ là tai tiếng, thậm chí là cả những bản án trước pháp luật.

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.