Giữ vững bình yên để đất nước bứt phá

Đổi mới tư duy hành động: từ “mệnh lệnh – phục tùng” đến chủ động kiến tạo, gỡ nút thắt cho phát triển

Điểm đáng chú ý trong thông điệp của Bộ trưởng Lương Tam Quang là sự chuyển động về tư duy: Công an không chỉ “giữ trật tự” theo nghĩa hẹp, mà phải trở thành lực lượng chủ động phát hiện vấn đề, tham mưu giải pháp, tạo thuận lợi, kiến tạo phát triển, bảo đảm để các quyết sách của Đảng đi vào đời sống bằng hiệu quả thực chất.

Bởi phát triển hôm nay không chỉ là thêm con số tăng trưởng, mà là năng lực của một quốc gia biết phòng ngừa rủi ro, biết “bịt kín sơ hở”, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực, bảo vệ cái đúng và làm trong sạch môi trường kinh doanh – xã hội. Tư duy “kiến tạo” trong lực lượng thực thi pháp luật, vì thế, không phải là “làm thay” hay “lấn sân”, mà là đi trước một bước trong nắm bắt thực tiễn; đánh giá đúng nguy cơ; phát hiện kịp thời mâu thuẫn, bức xúc; ngăn sai phạm từ khi còn là dấu hiệu nhỏ; góp phần tạo niềm tin xã hội, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia.

Ở đây, thông điệp “chủ động” được hiểu như một kỷ luật nghề nghiệp mới: mỗi cán bộ, chiến sĩ phải nâng cao tri thức, nhạy cảm chính sách, hiểu dòng chảy đời sống để tham mưu đúng – trúng – kịp thời. Khi làm được điều đó, Công an vừa bảo vệ nền tảng ổn định, vừa góp phần hình thành một “hệ điều tiết” cho phát triển: giảm chi phí tuân thủ, giảm rủi ro pháp lý, giảm vùng xám, tăng minh bạch và khả năng dự báo.

Đáng nói hơn, sự “kiến tạo” mà Bộ trưởng nhấn mạnh gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước và yêu cầu giữ vững đại đoàn kết. Chủ động giải quyết mâu thuẫn từ cơ sở, chủ động hỗ trợ người yếu thế, chủ động đồng hành cùng địa phương và doanh nghiệp… chính là một cách làm cho phát triển bền vững, bởi không có tăng trưởng nào thật sự vững nếu niềm tin xã hội bị bào mòn.

Trong tinh thần đó, Bộ trưởng khái quát định hướng hành động bằng một mệnh đề vừa truyền thống vừa hiện đại: “Tựu trung các định hướng công tác lớn nêu trên đó là 'Theo lời Bác dạy - Đổi mới tư duy - Nâng cao tri thức - Chính quy hiện đại - Vì Đảng, vì dân'”. Đây không chỉ là khẩu hiệu, đó là một “chuẩn” để đo hiệu quả: đổi mới tư duy đến đâu, tri thức nâng cao thế nào, chính quy – hiện đại ra sao và cuối cùng, người dân được phục vụ cụ thể bằng điều gì.

Giữ vững an ninh quốc gia, bảo vệ “không gian mới” và “rường cột” quốc gia

Bộ trưởng Lương Tam Quang đặt an ninh – trật tự vào đúng vị trí của nó: điều kiện nền để thực hiện các mục tiêu chiến lược. Ở giai đoạn đất nước tăng tốc và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, mọi bất ổn đều có thể trở thành lực cản lớn; mọi “điểm mù” đều có thể bị lợi dụng; mọi cú sốc đều có thể lan nhanh hơn trong thời đại số. Vì thế, giữ vững an ninh quốc gia không chỉ là bảo vệ chủ quyền hay an ninh chính trị, mà còn là bảo vệ khả năng vận hành bình thường và bền vững của nền kinh tế, của không gian văn hóa – tư tưởng, của dữ liệu, của lòng tin xã hội.

Từ góc nhìn chính sách, thông điệp đáng chú ý là cách Bộ trưởng xác định rõ các lớp mục tiêu: bảo vệ chế độ, chính quyền, an ninh văn hóa – tư tưởng, an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh dữ liệu; đồng thời bảo vệ yếu nhân và “rường cột” của hệ thống chính trị, tinh hoa khoa học – công nghệ. Đây là điểm rất “thời đại”: trong cuộc cạnh tranh chiến lược toàn cầu, tấn công vào dữ liệu, công nghệ, nhân lực tinh hoa, chuỗi cung ứng… có thể gây hậu quả không kém những thách thức an ninh truyền thống.

Bộ trưởng nhấn mạnh hành động bằng một câu nói giàu hình ảnh và cũng rất thực tiễn: “Lực lượng Công an sẽ "giương mọi ăng ten", nắm chắc tình hình, kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước hoạch định các vấn đề đối ngoại, đối nội, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, xác lập mô hình tăng trưởng mới, tuyệt đối không để đất nước bị động về chiến lược, biến nguy thành cơ cho phát triển”. Ở đây, “giương mọi ăng ten” không chỉ là cảnh giác; đó là năng lực dự báo, năng lực phát hiện sớm và năng lực tham mưu chính sách theo hướng phòng ngừa.

Song song với “nắm chắc tình hình”, Bộ trưởng đặt ra yêu cầu “không để bị động, bất ngờ”, nghĩa là phải đi trước tội phạm một bước, đi trước rủi ro một bước, đi trước thủ đoạn mới một bước. Khi không gian số trở thành không gian sống, thì quản trị an ninh cũng phải hiện đại, minh bạch, hiệu quả, thân thiện, nhân văn – vừa mạnh về năng lực kỹ thuật, vừa vững về chuẩn mực pháp quyền, vừa rõ về trách nhiệm giải trình. Đây cũng là nơi gặp nhau giữa “an ninh” và “phát triển”: an ninh tốt là giảm chi phí xã hội; an ninh tốt là tăng niềm tin; an ninh tốt là nền tảng để thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Với phong cách của một thông điệp chính trị – hành động, mục tiêu cuối cùng của lớp nhiệm vụ này vẫn hướng về sự bình yên của người dân và sự vững bền của quốc gia: tạo môi trường hòa bình, ổn định; bảo vệ các không gian mới và giữ “độ sạch” của môi trường xã hội để phát triển không bị kéo lùi bởi bất ổn, tội phạm và những rủi ro phi truyền thống.

Thượng tôn pháp luật, bảo vệ an ninh con người: Hướng tới xã hội “không ma túy, không tội phạm” và “thế trận lòng dân”

Một trong những điểm chạm mạnh nhất với công chúng trong phát biểu của Bộ trưởng là mục tiêu xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, tiến tới giảm sâu tội phạm và ma túy, đồng thời tăng cường bảo vệ an ninh con người. Đây là lời khẳng định rằng thành tựu phát triển rốt cuộc phải đo bằng chất lượng đời sống, bằng cảm nhận bình yên của mỗi gia đình, bằng khả năng sống và làm việc trong một môi trường công bằng, văn minh, tôn trọng pháp luật.

Mục tiêu ấy không chỉ là “đánh án”, mà là một chiến lược tổng hợp: phòng ngừa từ cơ sở; quản trị xã hội hiện đại; xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật, văn hóa giao thông; bảo vệ nhóm yếu thế; giải quyết căn nguyên của những vấn đề gây bất an. Khi nói về phương châm hành động, Bộ trưởng nhấn mạnh: “Tiếp tục thực hiện tốt phương châm "lúc dân cần, lúc dân khó, có Công an"; khẳng định vai trò lực lượng tuyến đầu cứu dân, giúp dân lúc hiểm nguy, gian khó; nâng tầm công tác Công an hỗ trợ người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn, góp phần giải quyết từ gốc rễ các vấn đề liên quan an ninh, trật tự, phát huy "thế trận lòng dân" trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa". Ở đây, “thế trận lòng dân” là cốt lõi: khi người dân tin, đồng hành và tham gia, an ninh – trật tự mới bền; khi lòng dân thuận, mọi chính sách mới đi xa.

Từ góc nhìn quản trị quốc gia, thông điệp này rất quan trọng: xã hội càng phát triển, những nguy cơ càng tinh vi; nhưng phản ứng hiệu quả nhất vẫn bắt đầu từ cơ sở, từ cộng đồng, từ gia đình, nhà trường, địa phương và các thiết chế xã hội. Vì vậy, bảo vệ an ninh con người là bảo vệ một hệ sinh thái: nơi người yếu thế được nâng đỡ, nơi mâu thuẫn được hóa giải sớm, nơi sai phạm nhỏ được ngăn từ đầu, nơi các dịch vụ công an minh bạch, thân thiện và nhân văn.

Điểm nhấn chính sách nằm ở khát vọng “tiến tới không ma túy, không tội phạm” – một mục tiêu lớn, khó, nhưng có ý nghĩa định hướng mạnh mẽ. Nó gửi đi tín hiệu rằng nhà nước không chấp nhận bình thường hóa cái xấu; không thỏa hiệp với ma túy; không để tội phạm làm xói mòn tương lai. Mục tiêu này, nếu được triển khai nhất quán, sẽ kéo theo sự thay đổi toàn diện: từ phòng ngừa, cai nghiện, quản lý sau cai, đến quản trị địa bàn, giáo dục, việc làm và an sinh – bởi ma túy suy cho cùng là một vấn đề vừa an ninh, vừa xã hội, vừa văn hóa.

Bằng mạch kết thúc của cuộc trả lời phỏng vấn, Bộ trưởng gửi gắm niềm tin và lời tri ân, đặt nhiệm vụ bảo vệ bình yên trong mối liên hệ trực tiếp với thành công của Nghị quyết Đại hội XIV: “Tôi tin tưởng sâu sắc rằng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy truyền thống anh hùng vẻ vang hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, với sự phối hợp của các ban, bộ, ngành, địa phương, sự ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân và bạn bè quốc tế, toàn lực lượng Công an nhân dân sẽ vượt qua mọi khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh mà Đảng, Nhà nước và nhân dân tin cậy giao phó: Bảo vệ Đảng, Nhà nước và nhân dân; tạo nền tảng thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV và các chủ trương chiến lược của Đảng, xây dựng thành công một nước Việt Nam phát triển hùng cường, thịnh vượng, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc”. Đó là một cam kết chính trị, đồng thời là lời nhắc về thước đo cuối cùng: bình yên của nhân dân và nền tảng ổn định để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh.