Già làng Cơtu mở đường lên 4 xã vùng biên

Sau khi vượt chặng đường dài hơn 80 cây số, tới được làng Agrồng, xã A Tiêng – trung tâm huyện vùng cao Tây Giang (Quảng Nam), chúng tôi  tiếp tục cho xe máy ì ạch leo nhiều dốc cao để đến xã Trhy, nơi có độ cao gần 1.400m so với mực nước biển.

Ở xã biên giới mệnh danh “cổng trời” này, dường như sương mù bao phủ quanh năm. May mắn cho chúng tôi là gặp được già Blao, nghệ nhân lưu giữ và chạm khắc những tượng gỗ truyền thống của người Cơtu…

Khi chúng tôi đến, già Blao đang loay hoay, đục đẽo bức tượng “Người phụ nữ dệt vải” để chuẩn bị trưng bày. Nhìn quanh, căn nhà sàn của già nổi bật lên 2 thứ: Một là giấy khen do các cấp từ Trung ương, đến tỉnh, huyện trao tặng cho già. Thứ hai là các tượng gỗ và nhiều nhạc cụ truyền thống.

Dù rất tinh anh các giá trị văn hóa vật thể của đồng bào mình, song già Blao rất khiêm tốn: “Thực ra tôi có phải nghệ nhân gì đâu. Vốn là trong văn hóa của đồng bào Cơtu xưa nay đều có việc làm tượng gỗ và các nhạc cụ. Tôi chỉ làm theo lời chỉ dạy của cha ông để giữ lại cái nghề truyền thống mà thôi”.

Hỏi ra mới biết, vài năm trở lại đây, già Blao là người tiên phong trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa điêu khắc tượng của người Cơtu xã Trhy. Già đã chế tác hàng trăm bức tượng lớn nhỏ, đủ các loại…

Theo già Blao, nghệ thuật điêu khắc của đồng bào Cơtu gồm 2 loại. Một loại để ở ngoài làng, ngoài nhà và một loại để trong nhà. Các tượng để trong nhà thường được làm rất đẹp và mang tính trang trí, như tượng con tê tê, đầu trâu, con rồng...

Còn các tượng để ở ngoài làng, ngoài nhà thường được làm rất xấu nhằm tránh ma quỷ theo về, gây ốm đau, bệnh tật và những điều xui xẻo với gia chủ. Với đôi tay tài hoa của mình, trong các lần thi ở huyện Tây Giang, đội điêu khắc của xã Trhy do già Blao làm thủ lĩnh đều đoạt giải Nhất… Nhưng, không chỉ chế tác các tượng gỗ, già Blao còn làm đàn Rươl, loại đàn 2 dây truyền thống của người Cơtu được dùng để hát lý trong các dịp lễ hội.

Già Blao đang hoàn thành bức tượng “Người phụ nữ dệt vải”.
Già Blao đang hoàn thành bức tượng “Người phụ nữ dệt vải”.

Để tận thấy và tận nghe tiếng nhạc từ đàn Rươl, chúng tôi nhờ già Blao lấy chiếc đàn trên kệ tủ xuống đàn thử. Và, không chút ngần ngại, già đi lại lấy đàn, rồi vừa đàn, vừa hát một bài lý của người Cơtu. Dù không hiểu lắm về nhạc lý của loại đàn này, nhưng chúng tôi cảm nhận được những âm vực trầm, bỗng nghe rất êm tai…

Có một điều mà khi nhắc đến già Blao, các lãnh đạo huyện Tây Giang đều khâm phục. Đó là việc già mở đường lên 4 xã vùng biên, góp phần làm thay da đổi thịt vùng biên viễn này. Con đường già Blao mở năm xưa nay đã được thảm nhựa, song đồng bào Cơtu nơi vẫn gọi con đường bằng cái tên rất đỗi trìu mến: “Con đường Clâu Blao”.

Tìm hiểu mới hay, 4 xã vùng biên huyện Tây Giang gồm: A Xan, Chơm, Trhy, Gari. Trước đây, giao thông cách trở, từ trung tâm huyện muốn lên các xã này, chỉ có một cách duy nhất là đi bộ.

Tuổi đã gần “cổ lai hy”, già Blao vẫn còn nhớ như in những tháng ngày còn sức khỏe dẻo dai trèo đèo, vượt suối để mở đường. Đó là năm 1978, nhận thấy việc không có đường giao thông thì không thể phát triển kinh tế - xã hội các xã vùng biên, nên lãnh đạo huyện Hiên (năm 2003, huyện Hiên tách thành 2 huyện Đông Giang và Tây Giang) đã giao việc tìm, mở đường cho già, vì ông là người địa phương, đi lại nhiều trên cung đường này.

“Khi nghe cấp trên giao cho việc mở đường tôi hăng hái lắm. Vì lúc đó tôi đang làm cán bộ y tế phụ trách 4 xã vùng biên nên mỗi lần đi họp dưới huyện là vô cùng vất vả. Nhiều khi mất cả tuần lễ mới hoàn thành chuyến đi. Hơn nữa, việc không có đường đi lại khiến người dân mỗi khi đau ốm là không thể vận chuyển xuống y tế huyện để cứu chữa... Do đó, khi được phân công tìm đường lên “cổng trời”, tôi đã đồng ý và bắt tay ngay vào công việc”, nhớ lại chuyện cũ, già Blao chia sẻ.

Thế nhưng, khi thấy già Blao hăng hái nhận nhiệm vụ, nhiều người tỏ ra không ai tin ông có thể làm được điều đó. Họ truyền tai nhau rằng, Blao đang làm một việc nguy hiểm. Đời nào có thể kéo đường được từ trên trời xuống đây chứ. 

Mà số ít người còn độc miệng bảo Blao phải hứa nếu không “kéo” được đường từ trên trời xuống sẽ chặt tay của ông. Không sờn lòng, sau khi nhận nhiệm vụ, già Blao đã thực hiện hàng trăm chuyến đi khảo sát để tìm con đường ngắn nhất và thuận lợi nhất để dẫn lên các xã vùng biên.

Có những chuyến đi, già bám rừng già cả tuần lễ để dò tìm đường. Mỗi khi đi đến đâu già đều gọt vỏ cây và bẻ những cây nhỏ trên đường đi để làm dấu mở đường. Trời nắng ráo già đi tìm đường, đến mùa mưa thì nghỉ. Ròng rã suốt 3 năm trời, đến đầu năm 1981, già đã hoàn thành được việc khảo sát con đường dẫn lên các xã biên giới.

Sau khi báo cáo kết quả khảo sát con đường cho lãnh đạo huyện Tây Giang, năm 1982, được sự nhất trí của lãnh đạo huyện già Blao lại đứng ra vận động cán bộ và người dân làng Voòng, xã Trhy, sau lan rộng ra các xã A Xan, Chơm và Gari cắt rừng mở đường, với số lượng lên đến hơn 500 người. Các xã thi đua nhau trong việc mở đường với các vật dụng khi ấy còn rất thô sơ như rìu, cuốc.

Sau 3 tháng, già Blao cùng người dân khu 7 đã hoàn thành con đường mòn dẫn từ xã Lăng lên 4 xã vùng biên… Con đường được mở ra, đồng bào Cơtu ở các xã biên giới vui mừng khôn xiết. Từ thái độ hoài nghi ban đầu, họ đã xem già Blao như một vị anh hùng; dành tặng ông những lời ca tụng tốt đẹp và những vật phẩm ngon nhất…

Ngọc Thi

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.