Đừng rẻ rung danh xưng "nghệ sĩ"

Trong chuỗi thông tin, bình luận về vụ xích mích giữa người mẫu Trang Trần và diễn viên kịch Xuân Hương, có nhiều ý kiến đại ý rằng văn hoá và đạo đức của nghệ sỹ xuống cấp quá. Nhưng, nếu nhận xét về sự xuống cấp về văn hoá và đạo đức là chính xác thì việc sử dụng danh xưng nghệ sỹ lại có vẻ hơi dễ dãi và quá vội vàng.

Thực tế, từ nhiều năm nay, chúng ta dễ nhận thấy trong các cuộc phỏng vấn, hoặc các bài viết giới thiệu, việc sử dụng danh xưng nghệ sỹ đối với nhiều nhân vật có vẻ hơi bị lạm dụng. Sẽ thật nực cười nếu một cô người mẫu, một anh diễn viên điện ảnh, hay một ca sỹ thị trường được gắn hai chữ nghệ sỹ ở phía trước tên gọi. Họ đơn thuần chỉ là những nhân vật giải trí không hơn không kém. Và rõ ràng, giữa giải trí (entertainment) với nghệ thuật (art) là một khoảng cách rất xa, thậm chí công việc của họ cũng khác biệt nhau hoàn toàn.

Bởi vậy, nếu gọi một nhân vật giải trí (entertainer) là một nghệ sỹ (artist), có vẻ như chúng ta đã đánh đồng các giá trị và khiến cho nghệ thuật đích thực bị rẻ rúng đi rất nhiều.

Nghệ sỹ và nghệ thuật thực chất cao quý hơn rất nhiều và để được công nhận ở đẳng cấp ấy thực sự là vô cùng khắt khe. Một người như Nguyễn Phi Phi Anh chẳng hạn, đánh dấu tên tuổi bằng các tác phẩm nhạc kịch mà anh dàn dựng gần đây, không thể nào bị đánh đồng với những người mẫu chửi bậy hay đầy thị phi trong giới showbiz như vừa qua chỉ vì hai tiếng danh xưng nghệ sỹ.

Và khi chúng ta gọi một người mẫu, một diễn viên điện ảnh là nghệ sỹ, tại sao chúng ta không đặt ra câu hỏi: "Vậy tác phẩm sáng tạo của họ là gì để họ đủ được ghi nhận bằng danh xưng cao quý ấy?".

Chính sự dễ dãi của công chúng, sự dễ dãi của những người làm báo phụ trách mảng văn hoá văn nghệ đã tạo ngay ra lầm tưởng về vai trò nghệ sỹ. Từ đó, có những nhân vật giải trí nhàn nhạt, thậm chí là vô duyên, bất tài, cũng vẫn khoác lên mình hai chữ nghệ sỹ kia và khiến cho làng nghệ thuật ngày càng bị vấy bẩn bởi có quá nhiều sâu trong một nồi canh.

Mở rộng ra, chúng ta nhận thấy nhiều trang báo hiện nay cũng gộp cả phần văn hoá với phần giải trí làm một mảng, được gọi là văn hoá giải trí. Chính cái định hướng này đã đánh đồng giải trí vào văn hoá, và từ đó đánh đồng luôn cả vào nghệ thuật. Để từ đó, giới "nghệ" vốn dĩ tinh hoa bỗng nhiên bị dung nạp vào rất nhiều thành phần không phù hợp, không hợp chuẩn, và với số đông áp đảo, họ hoà loãng giới nghệ ấy ra với thứ mặt bằng văn hoá vô cùng thấp kém của mình.

Đó cũng là lý do nhiều người nhìn vào giới nghệ thuật Việt Nam và thở dài với các chiêu trò scandal rẻ tiền. Nhưng thực ra, có mấy ai hiểu rằng những người làm nghệ thuật đích thực gần như tuyệt đối không có scandal, còn đại đa số các scandal toàn dính đến những cái tên giải trí, từ đó gây ra rất nhiều bức xúc cho những người làm nghề chân chính.

Nghệ thuật không rẻ như thế. Nghệ sỹ không rẻ như thế. Đã đến lúc phải biết phân biệt nghệ thuật với môi trường giải trí đại chúng và xô bồ, để tinh thần nghệ thuật được tôn vinh tuyệt đối. 

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.