Nội dung cuốn sách giúp người đọc hiểu rõ về công tác Công an, đồng thời nâng cao hiểu biết về bối cảnh, tình hình, yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng CAND - một nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của sự nghiệp xây dựng Đảng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây không chỉ là những tư tưởng, định hướng quan trọng cho hoạt động của CAND mà còn là những gợi mở cho hoạt động của cả hệ thống chính trị trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển, giàu mạnh của dân tộc.
Điểm nổi bật, xuyên suốt trong cuốn sách thể hiện trong bốn chữ “Trí tuệ” và “Bản lĩnh”. “Trí tuệ” ở sự nhận diện đúng tình hình, thời thế để xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp bảo đảm an ninh, trật tự. “Bản lĩnh” ở sự kiên quyết, kiên trì, quyết liệt, quyết tâm cao, với tinh thần “gương mẫu, đi đầu” để thực hiện đạt hiệu quả cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đặt ra.
Trong 80 bài viết, Tổng Bí thư đều có sự đánh giá xác đáng về thành tựu, hạn chế của các mặt công tác Công an, dự báo, nhận định ở nhiều chiều cạnh về tình hình, bối cảnh trong nước, quốc tế, về “đối tác” - “đối tượng”, về “địch” - “ta”. Từ đó xác định năm trụ cột lớn của nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự là: “an ninh chính trị là then chốt; an ninh kinh tế, an ninh môi trường, an ninh con người, phát triển tài năng, trí tuệ, phẩm chất con người Việt Nam là trung tâm; an ninh tư tưởng - văn hóa là nền tảng tinh thần; an ninh xã hội, an ninh thông tin, an ninh mạng là thường xuyên; an ninh đối ngoại là quan trọng”. Đây là những định hướng chiến lược của nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự và hoạt động của lực lượng CAND.
Để thực hiện thắng lợi, Tổng Bí thư yêu cầu phải luôn “kết hợp giữa xây và chống, trước mắt và lâu dài, triệt tiêu các nhân tố bất lợi, nhất là nhân tố bên trong có thể gây đột biến lớn”, với phương châm “giữ vững bên trong là chính”; đồng thời “chủ động nắm tình hình từ sớm, từ xa, từ cơ sở trong mọi tình huống, nắm tình hình từ khi mới khởi nguồn các vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự”, luôn “giữ vững thế chủ động chiến lược, không để bị động, bất ngờ”. Đây cũng là những yêu cầu cốt lõi của sự kiên quyết, kiên trì, quyết tâm, quyết liệt.
Trong toàn bộ cuốn sách, Tổng Bí thư đã nhiều lần sử dụng các tính từ mạnh mẽ khi đề cập đến yêu cầu này, như “kiên định sự lãnh đạo của Đảng”; “gương mẫu đi đầu”; “những việc cần làm ngay”; “đề cao trách nhiệm nêu gương, tinh thần chủ động, năng động, quyết liệt”; “kiên quyết thay thế người đứng đầu đơn vị, địa phương nếu để tội phạm lộng hành, tình hình phức tạp hoặc xảy ra vi phạm của cấp dưới”; “thường xuyên, nghiêm túc nêu gương theo tinh thần trong trước, ngoài sau, trên trước, dưới sau, phát động đi đôi với hành động, nói đi đôi với làm”;…
Đặc biệt, đồng chí Tô Lâm đã chỉ đạo lực lượng CAND gương mẫu, đi đầu “triển khai nhiều giải pháp mang tính đột phá, cách mạng trong xây dựng lực lượng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, cán bộ”, tạo nên “điểm sáng” của Bộ Công an trong thời gian qua. Từ đó cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng, tạo niềm tin vững chắc để đồng chí cùng tập thể Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư có nhiều chỉ đạo căn cơ, đột phá, sáng tạo, mạnh mẽ, quyết liệt, đáp ứng nhu cầu bức thiết của thực tiễn khi ở cương vị người đứng đầu Đảng ta, như: đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, đặt phòng, chống lãng phí có vị trí tương đương với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; bố trí, sử dụng cán bộ;…
Giá trị nền tảng, cốt lõi của cuốn sách còn ở chữ “DÂN” thấm đẫm trong từng bài viết, từng chỉ đạo của Tổng Bí thư. Qua cuốn sách, Tổng Bí thư một lần nữa khẳng định bản chất của Công an, cội nguồn sức mạnh của Công an đọng lại ở hai chữ “Nhân dân”. Từ nhân dân, Tổng Bí thư xác định “Bảo vệ an ninh quốc gia cũng chính là bảo vệ cuộc sống của người dân”; “con người trở thành mục tiêu, động lực phát triển đất nước và được bảo vệ an ninh là một trong những yếu tố hàng đầu trong cuộc sống của người dân”; “phải coi trọng và lấy thước đo cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân, hạnh phúc của mỗi con người làm tiêu chí, hiệu quả của công tác bảo vệ an ninh, trật tự”; “mọi chủ trương, kế hoạch, biện pháp công tác bảo vệ an ninh, trật tự phải vì lợi ích của Nhân dân, xuất phát từ yêu cầu của đời sống Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân”.
Phương pháp công tác của Công an là “trọng dân, gần dân, lúc dân cần, lúc dân khó, có Công an”, từ đó chỉ đạo “tập trung điều chỉnh, bố trí lại lực lượng theo hướng tăng cường cho cơ sở”, gần dân, sát dân, mà trực tiếp là “bố trí Công an chính quy đảm nhiệm chức danh Công an xã để đảm bảo Công an cấp cơ sở thực hiện tốt chức năng nắm tình hình, tiếp nhận, giải quyết ban đầu, tại chỗ các vấn đề về an ninh, trật tự ở cơ sở”.
Kết quả tích cực của việc bố trí Công an chính quy về các xã, phường, thị trấn là những chỉ dẫn quan trọng cho quyết định không tổ chức hoạt động Công an cấp huyện và nghiên cứu chủ trương bỏ cấp hành chính trung gian (cấp huyện) nhằm tăng cường hơn nữa cho Công an cấp xã. Biện pháp quan trọng để bảo đảm an ninh, trật tự là huy động sức mạnh của nhân dân, “phải dựa vào nhân dân, lấy yên dân làm nền tảng”, tập trung xây dựng thế trận lòng dân vững chắc gắn với thế trận an ninh nhân dân, nền an ninh nhân dân và nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân.
Bảo vệ an ninh, trật tự không phải là nhiệm vụ tự thân, mà có sự liên hệ chặt chẽ với các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, đối ngoại và các lực lượng khác. Do vậy, giá trị cuốn sách ở chỗ, không chỉ định hướng cho hoạt động của lực lượng CAND mà còn cung cấp cơ sở lý luận, thực tiễn quan trọng cho hoạt động của cả hệ thống chính trị, nhất là khi cả nước đang tăng tốc, bứt phá bước vào kỷ nguyên mới, trong đó điểm nhấn nêu trên chỉ là hai trong số nhiều vấn đề được rút ra qua nghiên cứu cuốn sách của Tổng Bí thư Tô Lâm.
TS Lê Văn Hạnh
Phó Vụ trưởng
Vụ Nghiên cứu Tổng hợp,
Ban Nội chính Trung ương
* Trong bài viết này, tất cả các dòng in nghiêng được trích từ cuốn sách của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Tổng Bí thư Tô Lâm: Xếp hàng ngăn nắp rồi mới hô chạy thì muộn, người ta đã đi rất xa 
Công an Đồng Nai tổ chức giới thiệu cuốn sách của Tổng Bí thư Tô Lâm 
