Đình đám SR-71 Blackbird

Trong thời Chiến tranh Lạnh, SR-71 Blackbird có thể bay cao hơn và nhanh hơn bất kỳ máy bay nào. 55 năm sau chuyến bay đầu tiên, SR-71 Blackbird vẫn giữ vững kỷ lục bay nhanh nhất thế giới.

Chiếc SR-71 do tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ thiết kế bí mật cuối những năm 1950. Máy bay này có thể di chuyển tới gần rìa vũ trụ và bay vượt cả tên lửa. Tới tận ngày nay, SR-71 vẫn giữ kỷ lục bay ở độ cao lớn nhất và tốc độ nhanh nhất đối với một máy bay không dùng động cơ tên lửa.

SR-71 là một phần trong dòng máy bay do thám được xây dựng để tìm hiểu lãnh thổ của kẻ địch mà không gặp rủi ro bị bắn hạ hay bị phát hiện ở thời chưa có vệ tinh và thiết bị không người lái.

Buồng lái đôi của chiếc SR-71.
Buồng lái đôi của chiếc SR-71.

Chính màu sơn đen đặc trưng để tản nhiệt khiến máy bay SR-71 có biệt danh Blackbird (Hắc điểu). Các đường nét trên thân máy bay dài khiến nó trông khác biệt hẳn so với các máy bay trước đó. Cho tới tận ngày nay, thiết kế này vẫn rất nổi bật.

Ông Peter Merlin, sử gia hàng không và tác giả cuốn "Design and Development of the Blackbird" (Thiết kế và phát triển của Hắc điểu), nhận xét: "Máy bay vẫn giống như thứ gì đó tới từ tương lai, cho dù nó được thiết kế từ những năm 1950. Nhờ kiểu dáng cong cong của thân, cánh mà máy bay trông mềm mại, tự nhiên chứ không cứng nhắc. Phần lớn máy truyền thống sản xuất thế nào thì trông như vậy, nhưng SR-71 lại là chiếc mang lại cảm giác nó được 'nuôi" lớn'".

Gián điệp của CIA

Tháng 5-1960, một máy bay U-2 của Mỹ đã bị bắn hạ trên không phận Liên Xô khi đang chụp ảnh từ trên không. Ban đầu, Chính phủ Mỹ nói rằng đó là một máy bay nghiên cứu thời tiết bay lạc, nhưng sự thật vỡ lở khi Chính phủ Liên Xô tung ảnh về viên phi công và thiết bị giám sát của chiếc U-2.

Sự cố ngay lập tức gây hậu quả ngoại giao thời Chiến tranh Lạnh và càng củng cố nhu cầu của Mỹ về một loại máy bay do thám mới có thể bay nhanh hơn, cao hơn và an toàn trước hỏa lực phòng không. Ông Merlin nói: "Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) muốn có một chiếc máy bay có thể bay ở độ cao trên 90.000 foot (27.432 mét) hoặc tương đương với tốc độ cao và càng vô hình với radar càng khả thi".

Nhiệm vụ thiết kế cỗ máy tham vọng này được giao cho Clarence "Kelly" Johnson, một trong những nhà thiết kế máy bay vĩ đại nhất thế giới, và bộ phận kỹ sư bí mật của ông tại Lockheed Martin có tên Skunk Works. Ông Johnson (qua đời năm 1990 - năm mà Blackbird dừng nhiệm vụ do thám) từng nhớ lại: "Phải sáng chế mọi thứ từ đầu".

Máy bay gốc trong dòng Blackbird được gọi là A-12 và bay chuyến đầu tiên ngày 20-4-1962. Tổng cộng có 13 máy bay A-12 được sản xuất. Máy bay này là một chương trình tối mật của CIA.

Vỏ titan

Vì máy bay được thiết kế để bay nhanh hơn tốc độ 2.000 dặm/giờ (3.218 km/h), nên ma sát với không khí xung quanh sẽ làm nóng thân máy bay tới mức làm tan chảy khung máy bay thông thường. Do đó, chiếc SR-71 được làm bằng titan, một kim loại có thể chịu nhiệt độ cao mà vẫn nhẹ hơn thép.

Tuy nhiên, dùng titan lại gây ra một số vấn đề. Trước tiên, cần phải làm toàn bộ bộ công cụ mới bằng titan vì các bộ công cụ thông thường bằng thép sẽ làm vỡ titan giòn khi tiếp xúc. Thứ hai, kiếm được titan để làm máy bay không phải chuyện đơn giản. Ông Merlin nói: "Liên Xô thời đó là nhà cung cấp titan lớn nhất thế giới. Chính phủ Mỹ phải mua rất nhiều titan khi đó, có lẽ là mua dưới tên các công ty ma".

Chiếc máy bay ban đầu không được sơn chút nào, hoàn toàn có lớp vỏ bằng titan sáng như bạc. Máy bay được sơn đen lần đầu tiên năm 1964 sau khi người ta nhận ra rằng màu sơn đen hấp thụ và tản nhiệt hiệu quả, giúp giảm nhiệt độ của toàn bộ khung máy bay. Từ đó, cái tên "Blackbird" ra đời.

Các tên khác nhau

Chiếc A-12 sớm được phát triển thành một máy bay biến thể. Biến thể này được thiết kế như máy bay đánh chặn - một loại máy bay chiến đấu - hơn là máy bay do thám. Điều này có nghĩa là có thể thêm tên lửa không đối không và buồng lái thứ hai để phi hành đoàn vận hành thiết bị radar cần thiết. Máy bay mới này trông giống chiếc A-12 chỉ trừ phần mũi. Nó có tên là YF-12.

Mặc dù A-12 là chương trình tối mật nhưng sự tồn tại của chiếc YF-12 đã được Tổng thống khi đó Lyndon Johnson tiết lộ năm 1964 và ba trong số đó do Không quân Mỹ xây dựng và vận hành.

Một biến thể thứ ba được sản xuất quanh thời gian này tên là M-21. M-21 có tháp ở phần sau để nâng và phóng một trong những thiết bị bay không người lái đầu tiên. Có hai chiếc M-21 được xây dựng nhưng chương trình này bị ngừng năm 1966 sau khi thiết bị bay không người lái va chạm với máy bay chở nó làm một phi công thiệt mạng.

Biến thể cuối cùng của chiếc A-12 có hai buồng lái và dung tích chứa nhiên liệu lớn hơn, tên là SR-71 (viết tắt của Strategic Reconnaissance - Do thám chiến lược). Nó bay lần đầu tiên ngày 12-22-1964. Đây là phiên bản sẽ thực hiện các sứ mệnh tình báo cho Không quân Mỹ suốt hơn 30 năm. Tổng cộng có 32 chiếc, nâng tổng số máy bay dòng Blackbird lên 50.

Tàng hình

Thân chiếc SR-71 được làm từ một số vật liệu tổng hợp đầu tiên từng được sử dụng cho máy bay, giúp máy bay khó bị radar kẻ địch phát hiện hơn. Ông Merlin nói: "Máy bay này thực ra đã tàng hình trước cả khi từ tàng hình được sử dụng".

Một chiếc SR-71 Blackbird trong sứ mệnh tập huấn năm 1997.
Một chiếc SR-71 Blackbird trong sứ mệnh tập huấn năm 1997.

Bay ở độ cao lớn hơn tầm bắn phòng không có thể với tới, nhanh hơn tên lửa và gần như vô hình với radar, chiếc Blackbird có thể xâm nhập không phận thù địch mà không bị cản trở. 

Ông Merlin giải thích: "Ý tưởng là tới khi kẻ thù phát hiện ra máy bay và bắn tên lửa thì máy bay đã trên đường rút rồi. Nhưng đây là thời trước khi chúng ta có kết nối dữ liệu thời gian thực, nên phi công chỉ chụp ảnh bằng phim và mang phim về căn cứ để xử lý và nghiên cứu".

Nhờ đặc tính ưu việt mà chưa chiếc Blackbird nào bị hỏa lực kẻ thù bắn hạ. Tuy nhiên, mức độ tin cậy của Blackbird là một vấn đề. 12 trong 32 chiếc bị mất do tai nạn. Đây cũng là một loại máy bay phức tạp trong vận hành và bay. Ông Merlin nói: "Cần có cả một đoàn người để chuẩn bị máy bay. Sứ mệnh vận hành Blackbird cần phải có quá trình đếm ngược như là sứ mệnh vũ trụ, vì có quá nhiều việc phải chuẩn bị về cả phi hành đoàn lẫn phương tiện, cần một lượng lớn công việc và nhân lực tới mức khó tin".

Các phi công cũng phải mặc bộ đồ đặc biệt do điều kiện khắc nghiệt ở độ cao lớn. Họ mặc bộ đồ cơ bản như bộ đồ vũ trụ mà sau này các phi hành đoàn tàu con thoi vũ trụ mặc. Buồng lái cũng rất nóng khi bay ở tốc độ cao, nhiệt độ nóng tới mức phi công có thể hâm nóng bữa ăn bằng cách để đồ ăn sát với kính máy bay trong những sứ mệnh dài.

Không có chiếc Blackbird nào từng bay trên không phận Liên Xô sau khi Chính phủ Mỹ chấm dứt hoạt động này hoàn toàn sau sự cố năm 1960, nhưng Blackbird vẫn đóng vai trò quan trọng trong Chiến tranh Lạnh và thực hiện sứ mệnh trong các khu vực quan trọng khác như Trung Đông, Việt Nam và Triều Tiên.

Năm 1976, SR-71 lập kỷ lục mà nó vẫn nắm giữ: bay ở độ cao liên tục 85.069 foot (25.929 mét) và đạt tốc độ đỉnh 2.193,2 dặm/giờ (3.529,6 km/h). Chương trình máy bay này ngừng năm 1990, chỉ khôi phục trong ngắn hạn giữa những năm 1990. Lý do ngừng là các công nghệ như vệ tinh do thám và thiết bị bay không người lái trở nên khả thi hơn và giúp tiếp cận ngay tức khắc dữ liệu do thám.

SR-71 bay lần cuối trong sứ mệnh của NASA năm 1999, khi đó hai máy bay được sử dụng để nghiên cứu hàng không ở độ cao và tốc độ lớn. Từ đó, ta chỉ thấy Blackbird ở bảo tàng.

Nhật Minh

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.