Người CSGT bước ra từ clip triệu lượt xem

Có những gương mặt người Hà Nội chỉ quen gặp giữa ngã tư đông nghịt xe cộ, trong bộ trang phục CAND chỉnh tề, cánh tay dứt khoát điều tiết từng dòng phương tiện và mỗi lời thốt ra đều là khẩu lệnh. Vì thế, khi bắt gặp người đàn ông ấy lặng lẽ đứng sau chiếc máy ép mía bên vỉa hè, nhiều người đã sững lại.

Một nhóm bạn trẻ ghé mua nước, nhận ra gương mặt từng xuất hiện trong nhiều video tuyên truyền an toàn giao thông của Công an TP Hà Nội nên xin chụp ảnh, quay lại vài giây khoảnh khắc đời thường cùng anh Tiến. Chỉ ít giờ sau, đoạn video lan truyền trên mạng xã hội với hàng nghìn bình luận: "Đó chẳng phải anh CSGT vẫn xuất hiện trong các video tuyên truyền an toàn giao thông sao?". Người bán nước mía ấy là Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ tuyên truyền, Phòng CSGT Công an TP Hà Nội.

Tỉnh dậy sau một đêm bỗng trở thành idol, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến chỉ cười hiền. Anh kể, chiều hôm đó cũng như bao ngày khác, sau khi kết thúc ca trực, anh lại về phụ vợ bán nước mía. "Không ngờ đến tối, hình ảnh lại lan truyền trên mạng xã hội". Với anh, đó đơn giản là công việc của một người chồng đang cùng vợ vun vén cuộc sống gia đình giữa cuộc sống bộn bề khó khăn, khắc nghiệt. Chính sự bình dị ấy đã khiến nhiều người có cái nhìn gần gũi hơn về người chiến sĩ CSGT.

Trong suy nghĩ của không ít người, CSGT thường gắn với sắc phục, tiếng còi điều tiết giao thông, những gương mặt ít khi cười, những ngã tư ken đặc phương tiện và các ca trực giữa nắng gắt hay mưa rét. Ít ai hình dung rằng, sau khi thay bộ quân phục, họ cũng trở về với mái ấm, với những lo toan rất đời thường như bao người lao động khác. Đoạn video bán nước mía rồi sẽ dần lùi xuống giữa dòng chảy không ngừng của mạng xã hội, nhưng điều còn đọng lại là hình ảnh một người chiến sĩ CAND mộc mạc, gần gũi, ấm áp, dễ gần.

Thế nhưng, điều khiến đồng đội và nhiều người trong nghề nhắc đến Nguyễn Ngọc Tiến không phải khoảnh khắc bất ngờ ấy, mà là hơn 2 thập kỷ bền bỉ gắn bó với lực lượng CSGT.

Năm 2003, anh bước chân vào lực lượng Công an và được phân công công tác tại Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Những năm đầu, công việc của anh gắn với hiện trường các vụ tai nạn giao thông, những hồ sơ điều tra và những ngày miệt mài bám đường. Mỗi ca trực là một lát cắt của cuộc sống, nơi anh chứng kiến đủ niềm vui, nỗi buồn và cả những bi kịch chỉ diễn ra trong khoảnh khắc.

Hằng ngày, xử lý nhiều biên bản vi phạm, con số thống kê theo tháng, theo năm chưa khi nào dừng lại, những số phận phía sau mỗi vụ tai nạn có thể là những bi kịch mà họ phải đối mặt cho đến hết cuộc đời không dễ gì giúp họ có thể nguôi ngoai. Có người mất đi người thân chỉ vì một chén rượu trước khi cầm lái. Có gia đình tan vỡ sau vài giây vượt đèn đỏ. Cũng có những đứa trẻ phải lớn lên trong cảnh thiếu vắng cha hoặc mẹ vì một phút bất cẩn trên đường. Mỗi vụ việc rồi cũng khép lại bằng hồ sơ điều tra, nhưng những mất mát, đau đớn để lại trong mỗi gia đình thì không gì có thể bù đắp.

"Lần nào tham gia giải quyết tai nạn giao thông, tâm trạng tôi cũng chùng xuống khi chứng kiến những mất mát không thể bù đắp của người dân", anh chia sẻ. Những năm tháng trực tiếp xử lý tai nạn khiến anh luôn trăn trở với câu hỏi: Làm thế nào để người dân thay đổi ý thức trước khi tai nạn xảy ra, thay vì chỉ rút kinh nghiệm sau khi bi kịch đã đến?

Đó cũng là câu hỏi theo anh suốt nhiều năm làm nghề. Anh hiểu rằng, xử lý nghiêm vi phạm là cần thiết, nhưng đó vẫn là giải pháp ở phần "ngọn". Điều quan trọng hơn là làm sao để mỗi người tự điều chỉnh hành vi trước khi sai phạm xảy ra; để người điều khiển phương tiện biết dừng lại trước đèn đỏ, không cầm lái sau khi đã uống rượu bia và luôn ý thức rằng chỉ một phút chủ quan cũng có thể phải trả giá bằng cả cuộc đời.

Có lẽ, cũng vì vậy, khi được lãnh đạo đơn vị giao phụ trách công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, anh xem đó không chỉ là một sự phân công nhiệm vụ mà còn là cơ hội để thực hiện điều mình luôn đau đáu. Nếu những thông điệp về an toàn giao thông có thể đến với nhiều người hơn, được đón nhận dễ dàng hơn, thì biết đâu sẽ có thêm một vụ tai nạn được ngăn chặn, thêm một gia đình không phải nhận tin dữ.

Chính từ cột mốc ấy, người cán bộ nhiều năm gắn với hiện trường tai nạn bắt đầu bước sang một hành trình hoàn toàn mới.

Người đưa pháp luật đến gần hơn với cuộc sống

Nhận nhiệm vụ tuyên truyền trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến nhanh chóng nhận ra rằng những cách phổ biến pháp luật truyền thống không còn đủ sức chuyển tải tới người nghe một cách hiệu quả nhất.

Cầm chiếc điện thoại trên tay, người dân bây giờ có nhiều thứ hấp dẫn để xem, nhiều thứ để nghe hơn là những lí thuyết, điều khoản pháp luật khô cứng. Những buổi nói chuyện, những tờ rơi hay các bài tuyên truyền dài vẫn cần thiết, nhưng với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, chừng đó là chưa đủ để tạo nên sự thay đổi trong nhận thức và hành vi.

"Có những buổi tuyên truyền mình nói rất kỹ, rất đầy đủ, nhưng nhìn xuống vẫn thấy nhiều học sinh mất tập trung. Hết buổi, nhiều em không nhớ được điều các chú CSGT muốn truyền tải. Khi ấy mình hiểu rằng chỉ nói đúng luật thôi là chưa đủ", anh Tiến chia sẻ.

Từ suy nghĩ ấy, anh quyết định học lại từ đầu. Không qua trường lớp báo chí hay truyền thông, anh tự tìm hiểu cách viết tin, lựa chọn hình ảnh, dựng video và kể một vấn đề pháp luật bằng ngôn ngữ gần gũi với người xem. Những bài viết đầu tiên, theo lời anh, còn khá "ngô nghê". Có video dựng xong lại xóa để làm lại vì thấy chưa đủ sức thuyết phục. Mỗi sản phẩm hoàn thành đều được anh xem đi xem lại, chỉnh sửa từng câu chữ, từng khuôn hình rồi lắng nghe góp ý của đồng đội và các phóng viên theo dõi lĩnh vực giao thông.

Cứ bền bỉ như vậy, người cán bộ vốn quen với hiện trường tai nạn dần làm chủ một công việc hoàn toàn mới. Anh không chỉ học cách truyền tải thông tin mà còn học cách kể chuyện để người xem dừng lại, lắng nghe và tự đặt mình vào từng tình huống.

Theo anh, tuyên truyền cũng là một "trận tuyến". Nếu ở ngoài đường, người CSGT ngăn chặn vi phạm bằng hiệu lệnh, thì trên không gian số, họ phải thuyết phục bằng những hình ảnh, câu chuyện và cảm xúc. Đích đến cuối cùng vẫn không thay đổi: giúp người tham gia giao thông hiểu vì sao phải chấp hành pháp luật, chứ không chỉ biết mình sẽ bị xử phạt nếu vi phạm.

Từ cách nghĩ ấy, anh cùng đồng đội lựa chọn một hướng tiếp cận khác. Thay vì những khẩu hiệu hay lời nhắc nhở khô cứng, các video tái hiện những tình huống rất gần với đời sống: một bữa liên hoan có rượu bia, một quyết định cầm vô lăng sau chén rượu, một cú bẻ lái vội vàng hay chỉ vài giây vượt đèn đỏ để rồi cả gia đình phải trả giá. Không lên gân, không hô hào, những thước phim ngắn gọn nhưng giàu cảm xúc giúp người xem tự đặt mình vào nhân vật, từ đó suy ngẫm về hậu quả của những hành vi tưởng như rất nhỏ.

Hiệu quả đến nhanh hơn anh hình dung. Nhiều video sau khi đăng tải trên các nền tảng số của Công an TP Hà Nội thu hút hàng trăm nghìn, rồi hàng triệu lượt xem, chia sẻ và bình luận. Không ít người để lại những dòng bình luận cho biết họ thay đổi thói quen sau khi xem video, hoặc chia sẻ các sản phẩm ấy cho người thân như một lời nhắc nhở về an toàn giao thông.

Đồng nghiệp và nhiều phóng viên theo dõi lĩnh vực giao thông bắt đầu gọi vui Nguyễn Ngọc Tiến là "Trung tá triệu view". Nhưng, phía sau biệt danh ấy là những đêm làm việc rất lặng lẽ. Ban ngày thực hiện nhiệm vụ của một cán bộ CSGT, tối đến anh lại ngồi trước màn hình máy tính, xem đi xem lại từng cảnh quay, chỉnh từng câu thoại, cắt từng khuôn hình. Có hôm công việc kéo dài đến gần nửa đêm chỉ vì vài giây hình ảnh chưa thật sự đạt yêu cầu.

Anh nói, mình chưa bao giờ coi những con số trên mạng xã hội là thành tích. Điều khiến anh vui nhất là khi một sản phẩm truyền thông có thể góp phần thay đổi hành vi của người xem. Một người quyết định không lái xe sau khi uống rượu bia, một bạn trẻ dừng lại trước đèn đỏ hay một gia đình tránh được một vụ tai nạn đáng tiếc đều có ý nghĩa hơn rất nhiều so với hàng triệu lượt xem.

Nhìn rộng hơn, hành trình của Nguyễn Ngọc Tiến cũng phản ánh sự chuyển mình của lực lượng CSGT trong thời đại chuyển đổi số. Nếu trước đây hình ảnh người CSGT chủ yếu gắn với tiếng còi, gậy chỉ huy hay những biên bản xử lý vi phạm, thì hôm nay họ còn hiện diện trên không gian mạng bằng những sản phẩm truyền thông gần gũi, nhân văn và giàu tính giáo dục. Công nghệ không làm thay đổi bản chất của công việc, nhưng mở ra một cách tiếp cận mới để những thông điệp về văn hóa giao thông lan tỏa nhanh hơn, rộng hơn và hiệu quả hơn.

Nguyễn Ngọc Tiến vẫn tự nhận mình không phải người làm truyền thông chuyên nghiệp. Anh chỉ là một cán bộ CSGT đang cố gắng kể những điều mình chứng kiến suốt hơn 20 năm làm nghề bằng ngôn ngữ mà người dân dễ tiếp nhận nhất. Có lẽ vì thế, biệt danh "Trung tá triệu view" không chỉ nói về những video thu hút hàng triệu lượt xem, mà còn là sự ghi nhận dành cho một người chiến sĩ kiên trì tìm cách đưa pháp luật đến gần hơn với cuộc sống, với mong muốn giản dị: để mỗi người bước ra đường đều có thể bình yên trở về nhà.