Hai lần lĩnh án tù

Nguyễn Văn Dũng, thường gọi là Dũng “Trọc” Hà Đông, sinh năm 1968, quê Hà Nội. Trên mạng xã hội, Dũng được biết đến qua những video bay nhảy trên bar, tụ tập, ăn uống, nói chuyện về cách cư xử trong giới giang hồ, các vai diễn và mối quan hệ bố nuôi với Ngô Bá Khá, tức Khá “Bảnh”.

Gia đình, học vấn và công việc thời trẻ của Dũng ít được nhắc đến trong các thông tin công khai. Người ta biết đến Dũng nhiều hơn qua những lần bị xử lý hình sự và các video trên Facebook, YouTube. Trong những nội dung ấy, biệt danh Dũng “Trọc”, các mối quan hệ và tiếng gọi “đại ca” thường được nhấn mạnh để thu hút người xem. Ngay cả chuyện từng phạm pháp, có lúc cũng được kể như một phần tạo nên tên tuổi, khiến người xem tò mò hơn về Dũng.

Năm 2013, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên phạt Dũng 24 tháng tù về tội “Gây rối trật tự công cộng”, liên quan vụ nổ súng tại vũ trường Next Top. Đây là một vụ việc đã được đưa ra xét xử, Dũng phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Nhưng, khi được nhắc lại trên mạng, câu chuyện này lại là "số má", nâng tên tuổi của Dũng "Trọc" lên hàng số 1 của "bản đồ giang hồ online".

Một người chỉ dựa vào danh xưng “đại ca” để khoe, cũng như "vốn liếng" chỉ là tù tội không nên là lý do để người trẻ ngưỡng mộ. Khi nhắc đến tiền án, cần làm rõ hành vi vi phạm và hậu quả mà người đó phải chịu. Nếu chỉ kể Dũng từng gây ra những vụ việc nào, quen biết ai, có bao nhiêu “đàn em” nghe lời mà bỏ qua hậu quả, người xem dễ coi những điều ấy là biểu hiện của bản lĩnh và uy thế, rồi nảy sinh tâm lý ngưỡng mộ, học theo.

Sau khi chấp hành án, Dũng tiếp tục xuất hiện trên mạng xã hội, góp mặt trong phim "Chạm mặt giang hồ", MV "Đời là thế thôi" và những video bàn về “luật lệ giang hồ”. Trong nhiều video, Dũng ngồi ăn uống, trò chuyện với những người trong giới với nhiều hình xăm trổ vằn vện. Không phải video nào cũng có cảnh đánh nhau. Nhiều nội dung chỉ ghi lại những cuộc gặp gỡ, chuyện làm ăn, cách đối xử giữa những người quen biết. Dũng xuất hiện với tư cách "người phán xử" từng trải, nói về nghĩa khí, tình anh em hoặc cách giải quyết mâu thuẫn. Những lời nói ấy, cùng sự hưởng ứng của người xung quanh, góp phần tạo ra hình ảnh một người có tiếng nói trong giới.

Khán giả theo dõi lâu ngày có thể quen với hình ảnh đó. Có người xem để giải trí, có người tò mò, cũng có người tán thưởng và coi những lời Dũng nói là kinh nghiệm sống. Tuy nhiên, việc được nhiều người nghe hoặc đồng tình không đủ để khẳng định một quan điểm là đúng. Những lời nói về cách sống càng cần được xem xét cùng hành vi thực tế của người nói.

Mối quan hệ với Khá “Bảnh” khiến Dũng được chú ý thêm. Dũng từng nhận Khá làm con nuôi; hình ảnh hai người xuất hiện cùng nhau được chia sẻ trên mạng. Các cách gọi “bố nuôi”, “con nuôi” thường đi kèm những bình luận về vai vế của họ. Người xem tiếp tục tìm các video liên quan, theo dõi những cuộc gặp gỡ và bàn luận về quan hệ giữa các nhân vật giang hồ mạng. Sự tương tác của "hai bố con", vô hình trung, khiến cả hai cùng nổi tiếng, nhưng là sự nổi tiếng không mang lại ý nghĩa tích cực, không lan tỏa những điều tốt đẹp cho cộng đồng mà ngược lại, nó càng khiến dư luận bức xúc và không gian mạng thêm nhiều rác.

Năm 2020, Dũng tiếp tục bị bắt trong vụ tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại một quán karaoke ở Hòa Bình. Theo nội dung được xác định tại phiên tòa, Lê Xuân Hùng là người khởi xướng, chuẩn bị ma túy và địa điểm; Dũng giữ vai trò đồng phạm. Dũng đã đưa tiền để mua ma túy, dù Hùng không nhận. Tòa án xem xét hành vi này khi đánh giá việc Dũng thống nhất và ủng hộ tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Ngày 21/5/2021, TAND TP Hòa Bình tuyên phạt Dũng 3 năm 6 tháng tù về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

Hai bản án cách nhau 8 năm, liên quan đến hai vụ việc khác nhau. Sau lần bị xử phạt vì gây rối trật tự công cộng, Dũng lại phạm tội liên quan đến ma túy. Những việc này cho thấy sự trái ngược giữa hình ảnh người thường nói về cách sống, cách cư xử trên mạng với hành vi đã được tòa án xác định ngoài đời.

Dù đã hai lần lĩnh án, Dũng vẫn có người theo dõi và tiếp tục được mời đóng vai “đại ca”. Với những người sản xuất video, Dũng là gương mặt quen thuộc, có thể giúp phim được chú ý. Một bộ phận khán giả lại có thể cho rằng, người từng vướng án đóng phim giang hồ sẽ “thật” hơn. Đó là cách đánh giá dễ dẫn đến việc coi quá khứ phạm pháp như một lợi thế để nổi tiếng.

Một người từng bị kết án vẫn có thể lao động, tham gia hoạt động nghệ thuật sau khi chấp hành án. Điều cần xem xét ở đây là nội dung được sản xuất và cách thể hiện nhân vật. Nếu vai “đại ca” chủ yếu được xây dựng bằng sự hung hãn, khả năng đe dọa và việc đàn em phục tùng, những bộ phim ấy có thể tiếp tục củng cố sự ngưỡng mộ thiếu căn cứ đối với các nhân vật giang hồ mạng.

“Tôi chỉ nghĩ mình có nhiều người theo dõi”

Vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV” cho thấy rõ hơn việc lựa chọn những người nổi tiếng trên mạng để thu hút khán giả. Theo thông tin điều tra ban đầu, Phạm Tiến Mạnh, tức “Thật Mạnh”, cùng Nguyễn Ngọc Túy bàn bạc lập kênh, sản xuất các phim ngắn có cảnh băng nhóm, sử dụng dao, súng và giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực.

Mạnh và Túy thuê Bàn Văn Huấn, Vũ Duy Mẫn, Lê Đình Quyền, Vũ Bá Đằng tham gia đạo diễn, quay phim và chuẩn bị đạo cụ. Nhóm diễn xuất gồm Dũng, Nguyễn Văn Giang tức Giang

“Rồng”, Phạm Trung Kiên tức Kiên “Trọc”, cùng Phạm Văn Quyết, Tạ Hữu Huấn, Phạm Quang Đức, Phạm Quang Chung, Nguyễn Đức Tuyên, Trần Văn Cường, Vũ Thành Công và Nguyễn Hữu Huy, nằm trong số 17 bị can của vụ án.

Tại Cơ quan công an, Mạnh khai nội dung xã hội, giang hồ thu hút sự chú ý nên đã mời những người có lượng theo dõi lớn như Dũng, Giang và Kiên tham gia. Lượt xem tăng thì thu nhập cũng tăng. Theo lời khai này, sự nổi tiếng sẵn có của các diễn viên được tính đến ngay khi làm phim, nhằm giúp nội dung tiếp cận nhiều khán giả hơn.

Dũng khai được giao đóng vai “đại ca giang hồ”, chỉ đạo đàn em trong phim. Dũng nói: “Tôi chỉ nghĩ mình có lượng người theo dõi nhất định nên Mạnh nhờ để có nhiều người xem bộ phim hơn”. Kiên “Trọc” khai được giao vào vai dùng súng và bạo lực để giải quyết mâu thuẫn; mục đích tham gia là được nổi tiếng.

Những lời khai cho thấy, người sản xuất và người diễn đều tính đến lợi ích từ sự chú ý của khán giả. Mạnh muốn tăng lượt xem, Dũng biết sự xuất hiện của mình có thể giúp phim có thêm người xem, còn Kiên muốn được biết đến nhiều hơn. Trong những nội dung đó, băng nhóm, hung khí và các cuộc đối đầu được dùng để gây chú ý.

Các phim "Kẻ phản bội", "Cuộc chơi sắp đặt" và "Phi vụ cuối cùng" được cơ quan điều tra nêu trong vụ án. Những phim này có hình ảnh sinh hoạt băng nhóm, dao kiếm, súng ống, được đăng lên YouTube và thu hút lượng xem lớn. Việc sản xuất có sự phân công, từ chuẩn bị đạo cụ, quay dựng đến diễn xuất; nội dung cổ xúy bạo lực và cách hành xử theo luật giang hồ.

Sự góp mặt của Dũng cũng khiến người xem dễ liên hệ vai diễn với những gì đã biết về Dũng ngoài đời. Khi nhân vật chỉ đạo đàn em hoặc xuất hiện trong những cuộc đối đầu, khán giả có thể nhớ đến biệt danh, các mối quan hệ và tiền án của người đóng vai. Nếu thiếu sự cân nhắc trong cách thể hiện, bộ phim dễ làm tăng sự tò mò, thậm chí sự nể sợ đối với chính người diễn.

Không thể khẳng định ai xem phim giang hồ cũng sẽ bắt chước hành xử bạo lực. Tuy nhiên, người làm nội dung cần quan tâm đến điều khán giả tiếp nhận, nhất là khán giả trẻ. Khi nhân vật thường xuyên đạt được mục đích bằng đe dọa, đánh nhau hoặc dùng hung khí, trong khi hậu quả ít được đề cập, người xem có thể hiểu sai rằng sức mạnh và sự hung hãn giúp một người được tôn trọng.

Một lời giới thiệu rằng đây là phim cũng chưa đủ để giải thích cho mọi cách thể hiện. Người sản xuất lựa chọn câu chuyện, lời thoại, cảnh quay và cách quảng bá thì phải có trách nhiệm với những lựa chọn ấy. Càng sử dụng các nhân vật đã có nhiều người theo dõi, họ càng cần cân nhắc ảnh hưởng của nội dung được phát hành.

Ngày 22/9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố Dũng cùng 16 bị can khác về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông” theo Điều 288 Bộ luật Hình sự. Vụ án đang được điều tra, chưa có phán quyết cuối cùng về trách nhiệm hình sự của từng người. Theo thông tin đã công bố, Mạnh và Túy bàn bạc lập kênh; Dũng thuộc nhóm tham gia diễn xuất.

Điều đáng phê phán là cách làm nội dung của nhiều YouTuber hiện nay là dựa vào tai tiếng của nhân vật, đạo cụ là vũ khí và bạo lực để tăng lượt xem. Khi cách làm ấy tiếp tục được hưởng ứng, các nhân vật giang hồ mạng vẫn có cơ hội duy trì sự nổi tiếng. Người xem, nhất là người trẻ, cần hiểu rằng được gọi là “đại ca”, có nhiều người theo dõi hay từng lĩnh án tù không phải điều chứng minh bản lĩnh hoặc khiến một người trở thành hình mẫu đáng học theo.