Khánh Sky là ai?

Khánh Sky tên thật là Nguyễn Văn Hợi, sinh năm 1992, quê ở Hưng Yên. Bố mất sớm, nhà một mẹ một con và kinh tế khá khó khăn. Khánh không có nghề nghiệp ổn định, chỉ thấy người này xuất hiện trên mạng xã hội với những màn livestream chửi bới không từ một ai. Khánh chửi từ D "trọc" Hà Đông - từng được xếp hạng đứng số 1 trong cõi giang hồ mạng, đến N - Hải Phòng, kẻ từng thách thức, chửi bới H “bánh” cũng như hầu hết các nhân vật giang hồ mạng khác như T "con", H.H.H, D.M.T... Người ta chửi vì mâu thuẫn nhưng Khánh chửi để kiếm cơm, để nổi tiếng, để kéo kênh, khiến một bộ phận giới trẻ lệch lạc về tư tưởng suy tôn gã làm thần tượng. Khánh bắt đầu nổi tiếng hơn kể từ khi xuất hiện trong một clip nhận làm đồ đệ của Khá “bảnh” và ăn 3 gậy bóng chày nhập môn của giang hồ mạng này. Từ đó trở đi, nhắc đến Khánh là người ta nhắc đến một nhân vật dị hợm trên mạng, gã thường xuất hiện với trang phục dành cho các diễn viên tuồng chèo đóng vai nhà vua, gã xăm kín người, nào cờ đỏ sao vàng giữa ngực, nào quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa ở lưng, mà nếu ai không biết sẽ tưởng rằng đây là một nhân vật tích cực, lúc nào cũng đặt Tổ quốc lên trên hết.

Nhưng sự thật thì sao? Khánh gây thị phi khắp cõi mạng, chửi bới bất cứ ai bằng những lời lẽ vô học nhất có thể. Có điều lạ là dù gây mâu thuẫn với nhiều người, gây thù chuốc oán như thế nhưng đến thời điểm ngay trước bài viết này, không thấy ai tìm bắt Khánh để trả thù, có thể vì hắn nay đây mai đó, ít khi về nhà hoặc cũng có thể không ai chấp với một kẻ "Chí Phèo" trên mạng?

Nhưng lần này thì khác. Vụ việc giữa doanh nhân Trần Đình Tiệp ("Vua quạt"), Huấn Hoa Hồng và Khánh Sky những ngày qua gần như hội tụ đầy đủ "công thức" quen thuộc của những cơn bão tương tác trên mạng xã hội: một phát ngôn gây sốc, những màn đáp trả qua livestream, cộng đồng mạng chia phe tranh cãi, rồi cuối cùng là kéo đến tận nơi để "giải quyết" trước hàng trăm nghìn người xem.

Khởi nguồn chỉ là lời tuyên bố của Huấn Hoa Hồng sẽ ủng hộ số tiền gấp 3 lần bất kỳ cá nhân nào quyên góp hỗ trợ đồng bào vùng thiên tai. Khi ông Trần Đình Tiệp công khai chuyển khoản 100 triệu đồng, sau đó công khai chứng từ chuyển khoản thêm 1 tỷ đồng, nâng tổng số tiền lên 1,1 tỷ đồng gửi Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lai Châu, nhiều người cho rằng Huấn Hoa Hồng cần thực hiện cam kết của mình. Tuy nhiên, Huấn Hoa Hồng sau đó tuyên bố không chuyển số tiền như phát ngôn trước đó với lý do không muốn biến hoạt động từ thiện thành một trò cá cược.

Ngay khi drama này nổ ra, không bỏ lỡ cơ hội, Khánh liền nhảy vào cuộc, kéo theo đối tượng Hồ Văn Khoa, cũng là một giang hồ mạng - đàn em của Phú Lê - từng lĩnh án 3 lần mà lý do thì được hiểu là lần nào cũng toàn "vì anh vì em", bởi thế, gã này được cư dân mạng đánh giá là "chân tay rất to nhưng suy nghĩ rất nhỏ".

Livestream nối tiếp livestream, người này phản bác người kia, còn người xem thì hồi hộp chờ "tập tiếp theo" của cuộc đấu khẩu. Từ những tranh luận về chuyện từ thiện, Khánh Sky liên tục xuất hiện trên các buổi livestream, đăng tải nhiều video nhắc đến ông Trần Đình Tiệp với những lời lẽ gay gắt.

Đỉnh điểm là sáng 29/7, Khánh Sky cùng Hồ Văn Khoa tìm đến xưởng sản xuất của Công ty TNHH KF Fan tại xã Tam Giang (tỉnh Bắc Ninh) để livestream. Chỉ khoảng 15 phút phát trực tiếp nhưng đã thu hút hơn 200.000 người theo dõi cùng thời điểm. Trong buổi livestream, Khánh Sky liên tục gọi ông Trần Đình Tiệp ra đối mặt rồi lớn tiếng chửi bới bằng những lời lẽ rất vô văn hóa...

Hồ Văn Khoa cũng xuất hiện trong buổi phát trực tiếp, có những lời lẽ khá kích động, đe dọa đến ông Trần Đình Tiệp, tạo nên bầu không khí căng thẳng trước khu vực nhà xưởng. Khi gặp vợ ông Tiệp, Khánh Sky vẫn tiếp tục thách thức, tuyên bố "đến xem cái quạt, xem nó là vua chúa như thế nào", rồi buông câu nói gây bức xúc: "Cùng lắm đi tù, sao phải sợ". Chỉ ít phút sau, toàn bộ hình ảnh và phát ngôn trong buổi livestream đã được cắt thành hàng chục clip ngắn, lan truyền khắp các nền tảng Facebook, TikTok và YouTube. Càng nhiều tranh cãi, lượng xem càng tăng; càng nhiều lượt xem, cái tên Khánh Sky và Hồ Văn Khoa lại càng phủ kín bảng tin.

Thực ra, đó không phải lần đầu Khánh Sky nổi tiếng theo cách ấy. Trước khi vụ việc tại Bắc Ninh xảy ra, cái tên này đã nhiều lần xuất hiện trong các cuộc khẩu chiến trên mạng với phong cách quen thuộc: livestream, chửi bới, công kích, thách thức và sẵn sàng biến mọi mâu thuẫn thành "nội dung". Hôm nay đấu khẩu với người này, ngày mai "bóc phốt" người khác, ngày kia lại hẹn gặp để "nói chuyện". Người này cứ đi tìm người kia nhưng không bao giờ gặp được, đó là trò chơi trốn tìm mà những kẻ giang hồ mạng đang chơi mải miết. Mỗi vụ việc khép lại cũng là lúc lượng người theo dõi tăng thêm, các đoạn clip tiếp tục được chia sẻ với tốc độ chóng mặt.

Khi giang hồ "mất mạng"... wifi

Chưa đầy 24 giờ trước đó, trên màn hình điện thoại là một Khánh Sky liên tục gọi tên đối phương, lớn tiếng chửi bới, thách thức, tuyên bố "cùng lắm đi tù, sao phải sợ" trước hàng trăm nghìn người theo dõi. Thì một ngày sau, hình ảnh khiến mạng xã hội chú ý lại không còn là một "giang hồ mạng" giữa những lời tung hô hay những bình luận cổ vũ, mà là Nguyễn Văn Hợi có mặt tại trụ sở cơ quan Công an để làm việc theo giấy triệu tập. Không còn những màn "ra đây nói chuyện", cũng chẳng còn những lời lẽ kiểu "coi trời bằng vung"; thay vào đó là quá trình xác minh của cơ quan chức năng đối với chính những phát ngôn và hành động từng được phát trực tiếp trước cư dân mạng.

Kẻ theo đóm ăn tàn Hồ Văn Khoa cũng đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh ban hành quyết định truy tìm để phục vụ xác minh nguồn tin về vụ việc có dấu hiệu của Tội gây rối trật tự công cộng.

Hồ Văn Khoa cũng là cái tên quen thuộc trong giới "giang hồ mạng". Năm 2021, sau mâu thuẫn với Dương Minh Tuyền, Khoa mang theo súng đến Hải Dương, bắn vào ô tô của đối phương rồi bỏ trốn trước khi ra đầu thú. Người này sau đó bị tuyên phạt 39 tháng tù về các tội Gây rối trật tự công cộng và Cố ý làm hư hỏng tài sản; trước đó từng lĩnh 14 tháng tù về tội Cưỡng đoạt tài sản.

Đó có lẽ là khoảnh khắc phơi bày rõ nhất sự mong manh của "hào quang giang hồ mạng". Trên livestream là những lời thách thức để đổi lấy lượt xem; trước cơ quan Công an, khi điện thoại "tạm thời không liên lạc được", thì là trách nhiệm với chính những phát ngôn ấy. Hóa ra, khoảng cách giữa một buổi "làm nội dung" và một buổi làm việc với cơ quan công an đôi khi chỉ cách nhau một nút bấm "phát trực tiếp".

Khánh Sky và Hồ Văn Khoa cũng chỉ là hai mắt xích trong một "hệ sinh thái giang hồ mạng" đã tồn tại nhiều năm. Từ Huấn Hoa Hồng, Tiến "Bịp", Phú Lê, Dũng "Trọc" đến Khá "Bảnh"... mỗi người một cách xuất hiện, nhưng đều có điểm chung là biến hình ảnh "anh chị", những màn đấu khẩu, khoe "số má", phát ngôn gây sốc hay các cuộc đối đầu trên mạng thành "hàng hóa" để đổi lấy lượt xem, lượt theo dõi và sức ảnh hưởng.

Điều đáng lo ngại nhất không nằm ở một vài cuộc livestream hay những màn khẩu chiến nhất thời, mà ở việc những hành vi phản văn hóa đang dần bị bình thường hóa trên không gian mạng.

Không thể bình thường hóa những hành vi phản văn hóa

Không khó để bắt gặp dưới những đoạn livestream đầy lời lẽ tục tĩu là hàng chục nghìn bình luận cổ vũ như "đấu tiếp đi", "ra mặt luôn", "đến tận nơi mới hay", "hóng phần hai"... Với không ít người, đặc biệt là giới trẻ, những cuộc đối đầu ấy dần được nhìn nhận như một dạng nội dung giải trí thay vì nhận thức đó là hành vi có thể xâm phạm danh dự, nhân phẩm người khác hoặc tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật.

Đáng nói hơn, trong số hàng trăm nghìn người theo dõi trực tiếp những buổi livestream như vậy có rất nhiều thanh thiếu niên. Khi mỗi ngày tiếp xúc với những lời nói tục, cách xưng hô kiểu "đàn anh - đàn em", những màn thách thức, hẹn gặp hay kéo đến tận nơi để giải quyết mâu thuẫn, một bộ phận người trẻ rất dễ hình thành nhận thức sai lệch rằng đó là cách thể hiện bản lĩnh, là "chất giang hồ", thậm chí là con đường ngắn nhất để nổi tiếng.

Thực tế cho thấy, nhiều "giang hồ mạng" ban đầu chỉ được biết đến qua những phát ngôn gây sốc hoặc các vụ việc gây tranh cãi. Nhưng chỉ sau một thời gian, họ lại sở hữu hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người theo dõi, trở thành những người có sức ảnh hưởng, livestream bán hàng, quảng bá sản phẩm và được một bộ phận giới trẻ tung hô như thần tượng.

Đó là một nghịch lý đáng suy ngẫm. Có những người miệt mài tạo ra tri thức, lan tỏa những giá trị tích cực nhiều năm vẫn chật vật tìm khán giả. Trong khi đó, chỉ cần vài câu chửi, vài màn "đấu tố", một cuộc hẹn "ra ngoài nói chuyện" hay một buổi livestream đầy thị phi, không ít người lại nhanh chóng trở thành tâm điểm của mạng xã hội. Khi những nội dung như vậy liên tục xuất hiện trên bảng tin, ranh giới giữa điều nên học hỏi và điều cần tránh rất dễ bị xóa nhòa.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Lê Hồng Hiển, Giám đốc Hãng luật Lê Hồng Hiển và Cộng sự, cho rằng điều đáng lo của các vụ livestream kiểu "giang hồ mạng" không chỉ là những lời chửi bới, thách thức, mà còn ở tốc độ lan truyền trên không gian mạng. Chỉ trong vài phút, một cuộc cãi vã có thể tiếp cận hàng chục, hàng trăm nghìn người, sau đó tiếp tục bị cắt ghép, chia sẻ, khiến tổn hại đối với người bị hại kéo dài. Nguy hiểm hơn, khi những màn công kích được tung hô bằng lượt xem và chia sẻ, không ít người sẽ ngộ nhận rằng càng gây sốc, càng tạo thị phi thì càng dễ nổi tiếng, từ đó cổ súy cho lối ứng xử lệch chuẩn, nhất là với giới trẻ.

Trong khi đó, luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), nhấn mạnh mạng xã hội không phải là "tòa án" để giải quyết mâu thuẫn cá nhân và cũng không phải "vùng trống pháp luật". Theo luật sư, hành vi tụ tập trước nơi ở hoặc nơi kinh doanh của người khác để chửi bới, gây áp lực rồi livestream, tùy tính chất và hậu quả, có thể bị xem xét về tội Gây rối trật tự công cộng hoặc Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2018 cũng nghiêm cấm hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây mất an ninh, trật tự trên không gian mạng. Luật sư Tuấn lưu ý, mọi phát ngôn trên livestream đều có thể trở thành chứng cứ phục vụ quá trình điều tra, xử lý của cơ quan chức năng.

Pháp luật không đếm lượt tương tác để áp dụng điều luật nhưng càng nhiều người xem, sức ảnh hưởng càng lớn thì cái giá phải trả về mặt pháp lý rất có thể sẽ tỉ lệ thuận. Sau tất cả, điều xã hội đánh mất không chỉ là chuẩn mực ứng xử trên không gian mạng, mà còn là một hệ giá trị khi thị phi được tung hô, còn những điều tử tế lại trở nên lép vế.