Tại triển lãm máy tính lớn nhất Đài Loan, Trung Quốc tháng 6/2026, ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành (CEO) của Nvidia, được đám đông vây quanh như một ngôi sao nhạc rock, đi theo từ gian hàng này đến gian hàng khác để xin ký tặng và chụp ảnh.
“Hãy sản xuất thêm nữa nhé”
Tại gian hàng của SK Hynix, một trong những nhà cung cấp quan trọng nhất của ông tại Hàn Quốc, ông Huang cầm bút và để lại một thông điệp. Trên một tấm wafer bộ nhớ phản chiếu - một linh kiện của siêu máy tính trí tuệ nhân tạo (AI) của Nvidia hiện đang khan hiếm - ông viết: “Hãy sản xuất thêm nữa nhé”.
Đó chỉ là một nửa câu nói đùa. Khi các gã khổng lồ công nghệ đổ hàng trăm tỷ đô la vào các trung tâm dữ liệu trên khắp thế giới, nhu cầu về chip, dây dẫn và hệ thống điện chạy trí tuệ nhân tạo đang vượt xa nguồn cung. Nvidia đã trở thành công ty niêm yết có giá trị nhất thế giới nhờ sự bùng nổ chi tiêu này. Giờ đây, cơn sốt công nghệ đang nâng đỡ một loạt các công ty bán dẫn ít nổi tiếng hơn - trong đó có nhiều công ty châu Á mà ít người Mỹ biết đến - chuyên sản xuất các bộ phận thiết yếu, không hào nhoáng của các trung tâm dữ liệu đang được xây dựng trên toàn cầu. “Đây từng là một ngành công nghiệp nhàm chán mà chẳng ai quan tâm, nhưng giờ đây nó đã trở thành cơ sở hạ tầng quan trọng nhất của thế giới”, Timothy Arcuri, một nhà phân tích bán dẫn tại UBS, cho biết. “Về cơ bản, họ đang đặt nền móng, và sẽ có rất nhiều hoạt động thương mại trên những nền tảng đó trong nhiều năm tới”.
Vẽ lại bản đồ quyền lực công nghệ
Cơn sốt vàng đang vẽ lại bản đồ quyền lực công nghệ. Chip là bộ não của các hệ thống trí tuệ nhân tạo AI xử lý lượng thông tin khổng lồ. Chúng cũng cần công nghệ bộ nhớ để lưu trữ thông tin mà các hệ thống đang xử lý. Trong những năm gần đây, các mô hình AI đã phát triển mạnh mẽ đến mức việc lưu trữ thông tin trở nên có giá trị ngang bằng với việc xử lý thông tin.
Công nghệ bộ nhớ tiên tiến nhất chủ yếu đến từ Hàn Quốc và Đài Loan Trung Quốc, và giá cả tăng vọt do nguồn cung hạn chế đang tạo ra thêm nhiều của cải cho hai nơi ở châu Á này. 10 năm trước, bộ nhớ là một mặt hàng rẻ tiền, giá cả biến động mạnh theo ý muốn của các công ty công nghệ lớn. Năm nay, giá đã tăng hơn gấp đôi. Ở phân khúc cao cấp, chỉ có 3 công ty sản xuất: SK Hynix và Samsung của Hàn Quốc và công ty Micron của Mỹ, với các nhà máy tiên tiến nhất đặt tại Đài Loan Trung Quốc.
Không có công ty nào của Trung Quốc đại lục. Bất chấp nhiều năm chi tiêu, Bắc Kinh vẫn bị loại khỏi phần lớn chuỗi cung ứng máy chủ trí tuệ nhân tạo tiên tiến. Đối với Washington, đây là một chiến thắng ngoài ý muốn: Các khoản trợ cấp nhằm mục đích chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc đại lục lại đạt được ít kết quả hơn so với sự bùng nổ gần như chỉ sau một đêm. Thành công này đi kèm với một cái giá phải trả. Phần lớn công nghệ được thiết kế tại Hoa Kỳ, nhưng chuỗi cung ứng vẫn đi qua Đài Loan Trung Quốc và Hàn Quốc, những nơi gần Trung Quốc đại lục và Triều Tiên, nơi các quan chức Hoa Kỳ từ lâu đã lo ngại căng thẳng có thể bùng phát.
Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đã tăng gấp đôi trong năm 2026, hiệu suất tốt nhất trong số các thị trường lớn. Thị trường Đài Loan Trung Quốc cũng đã lập kỷ lục. Samsung và SK Hynix đã đưa Hàn Quốc trở thành quốc gia đầu tiên ngoài Hoa Kỳ có hơn một công ty đạt giá trị thị trường hơn 1 nghìn tỷ đô la cùng một lúc. Micron cũng gia nhập câu lạc bộ nghìn tỷ đô la. Bằng chứng về sự bùng nổ này có thể thấy ở khắp mọi nơi tại Computex, hội chợ thương mại ở Đài Bắc, một sự kiện thường niên của ngành công nghiệp dành riêng cho các sản phẩm kỹ thuật cao: hệ thống đường ống trung tâm dữ liệu, bộ chuyển đổi điện áp và các sản phẩm bộ nhớ với những cái tên như HBM4E và SOCAMM2.
Năm nay, thậm chí còn có một chút hào nhoáng. Những đám đông quốc tế nổi bật tụ tập xung quanh các đường ống làm mát lộ ra ngoài và nán lại trên các tấm silicon trần trong các hộp kính. Tại gian hàng của Nvidia, một giá đỡ máy chủ đơn độc xoay tròn trên bệ. Người qua đường dừng lại chụp ảnh selfie với chiếc hộp. Tại gian hàng của SK Hynix, nơi ông Huang ký tên lên tấm wafer, một kỹ sư tên Vincent Wang cho biết ông chưa bao giờ nghĩ đến đợt tăng giá này. Là một người dày dạn kinh nghiệm trong những năm khó khăn - khi sự sụp đổ của thị trường chip nhớ đã tàn phá ngành công nghiệp chip của Đài Loan Trung Quốc và suýt nữa buộc chính phủ phải can thiệp - ông thậm chí còn không sở hữu cổ phần trong chính công ty của mình. Trước lời kêu gọi của ông Huang về việc tăng lợi nhuận, ông Wang đã đưa ra một lời đề nghị ngược lại: “Hãy trả nhiều hơn”.
Nhân viên đổi đời
Tại Hàn Quốc, nơi các công nhân sản xuất chip tại Samsung và SK Hynix đang nhận được tiền thưởng gắn liền với lợi nhuận, các báo cáo về chi tiêu xa hoa của nhân viên đã tràn ngập trên các phương tiện truyền thông địa phương. Công nhân sản xuất chip đã bắt đầu một đợt mua sắm xe hơi hạng sang. Các nhà đầu cơ đang tranh giành các căn hộ dọc theo các tuyến đường xe đưa đón phục vụ hai nhà sản xuất chip này. Một dịch vụ mai mối đã nâng “chỉ số vợ/chồng” cho nhân viên Samsung, xếp họ ở vị trí cao ngang với luật sư và bác sĩ.
Tại Micron, công ty đã dành nhiều năm mua lại các phần của ngành công nghiệp chip nhớ Đài Loan, thời kỳ hoàng kim cũng đang diễn ra. Tại thành phố quê nhà Boise, Idaho, Mỹ, công ty đang xây dựng một nhà chứa máy bay rộng 43.200 feet vuông (khoảng 4.200 mét vuông) cho máy bay phản lực của doanh nghiệp, cùng với không gian văn phòng, nhà bếp và một khu vực đỗ xe dành riêng cho giám đốc điều hành. Đây là một phần của dự án mở rộng trị giá hàng tỷ đô la tại tiểu bang này, nằm trong số những khoản đầu tư tư nhân lớn nhất trong lịch sử Idaho. Samsung không trả lời các câu hỏi của báo chí qua email. Micron từ chối bình luận. SK Hynix cho biết họ đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng các nhà máy sản xuất chip và tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu. Ông Huang đã trở thành người có ảnh hưởng lớn trong ngành. Năm ngoái, Nvidia đã đầu tư 5 tỷ đô la vào Intel, nhà sản xuất chip đang gặp khó khăn ở Thung lũng Silicon, và cam kết phát triển chip cùng với họ. Cổ phiếu của Intel đã tăng gần gấp 4 lần kể từ đó.
“Ai cũng đang rất vui mừng lúc này”, Frank Seifert, một Giám đốc điều hành tại Adata, một công ty sản xuất bộ nhớ của Đài Loan, Trung Quốc cho biết. Ông đã theo dõi bài phát biểu quan trọng của ông Huang tại Computex giống như hàng ngàn người hâm mộ trong ngành. Khi ông Huang ca ngợi một đối tác, công ty thiết kế chip Marvell, và nói rằng đó sẽ là công ty nghìn tỷ đô la tiếp theo, ông Seifert đã mua cổ phiếu. Cổ phiếu đã tăng hơn 25% trong ngày hôm đó.
Nâng đỡ một thế hệ các công ty khởi nghiệp
Những cơ hội này đang nâng đỡ một thế hệ các công ty khởi nghiệp mới ở cả châu Á và Hoa Kỳ. Một thập kỷ trước, các nhà đầu tư mạo hiểm không muốn đầu tư vào các công ty sản xuất chip, Aaron Jacobson, một đối tác tại NEA, một công ty đầu tư mạo hiểm, cho biết. Họ cần những khoản đầu tư khổng lồ để chứng minh công nghệ của mình hoạt động hiệu quả, và khách hàng của họ là những gã khổng lồ công nghệ đòi hỏi giá thấp. Giờ đây, thị trường lớn hơn và khách hàng ở khắp mọi nơi.
“Nếu nhìn vào những gì đang diễn ra trong trung tâm dữ liệu AI, bạn sẽ thấy có rất nhiều rào cản và những thứ cần được tái cấu trúc”, ông Jacobson nói. Thời điểm hiện tại là sự đảo ngược của thời kỳ bùng nổ phần cứng trước đây. 20 năm trước, điện thoại thông minh đã biến Trung Quốc thành xưởng sản xuất của thế giới. Hoa Kỳ đặt cược rằng thương mại sẽ gắn kết hai nước và giữ gìn hòa bình, đã bằng lòng để điều đó xảy ra. Điều đó đã gieo mầm cho nền tảng sản xuất giúp Trung Quốc trở thành đối thủ cạnh tranh. Lần này, Trung Quốc lại vắng mặt một cách rõ rệt. Thuế quan và các hạn chế công nghệ của Hoa Kỳ đã loại Bắc Kinh khỏi một phần lớn của cơn sốt AI. Các công ty Hàn Quốc và Đài Loan Trung Quốc từng giúp xây dựng ngành công nghiệp đó ở Trung Quốc đại lục - thông qua các liên doanh, nhà máy sản xuất chip ở đại lục và các kỹ sư được thu hút - giờ đây đang gặt hái một sự bùng nổ hoàn toàn của riêng họ. Và lợi nhuận khổng lồ này không chỉ giới hạn ở chip, mà còn mở rộng sang các giá đỡ, hệ thống điện và hệ thống làm mát xung quanh chúng.
Foxford và Quanta, những công ty trở nên khổng lồ nhờ lắp ráp điện thoại thông minh và máy tính xách tay, giờ đây đang sản xuất AI. Các máy chủ đặt tại Mexico, Đông Nam Á và Đài Loan Trung Quốc. Những công ty từng khá nhàm chán như Delta Electronics, vốn làm giàu nhờ nguồn cung cấp điện và quạt làm mát, đang phát triển nhanh chóng nhờ bộ chuyển đổi nguồn và hệ thống làm mát bằng chất lỏng mà các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo yêu cầu.
Tại Đài Loan, Trung Quốc, nơi những chu kỳ bùng nổ và suy thoái trong quá khứ đã khiến nhiều công ty phá sản và làm rung chuyển nền kinh tế, nhiều người vẫn còn thận trọng. Họ đã được nhắc nhở về những rủi ro khi cổ phiếu chip lao dốc do lo ngại rằng sự tăng trưởng của trí tuệ nhân tạo có thể không đáp ứng được kỳ vọng quá cao của Phố Wall. Nhưng điều đó không ngăn cản các kỹ sư đổ xô vào. Điện thoại thông minh hiển thị biểu đồ chứng khoán ngày càng trở nên phổ biến ở Đài Bắc - trong phòng tập thể dục, phòng khám bác sĩ và trên taxi. Ông Wang cho biết, tấm wafer mà ông Huang đã ký có thể sẽ được đóng khung và treo trên tường tại trụ sở chính của SK Hynix ở Hàn Quốc. Cho dù theo thời gian, nó được coi là một kỷ niệm của thời kỳ bùng nổ lịch sử hay một di vật của bong bóng, thì nó đã đánh dấu một điều lớn lao hơn: sự xuất hiện của một chuỗi cung ứng gần như không phụ thuộc vào Trung Quốc cho trí tuệ nhân tạo tiên tiến nhất thế giới, được xây dựng trên hai trong số những địa điểm gây tranh cãi nhất trên bản đồ.
