Đề xuất xây dựng 6 thủy điện trên sông Hồng: Cảm tính hay hoang đường?

Mới đây, Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã có báo cáo Thủ tướng về chủ trương đầu tư Dự án Giao thông thủy xuyên Á trên sông Hồng kết hợp thủy điện theo hình thức hợp đồng BOO (xây dựng – sở hữu – vận hành) với đề xuất khai thông.

* Giá bán điện tối thiểu 1.900 đồng/kWh và tăng dần lên 3.560 đồng/kWh?

Báo cáo của Bộ Kế hoạch & Đầu tư cho rằng: Sông Hồng là sông lớn duy nhất của miền Bắc có thể tổ chức liên vận hàng hóa giao thương xuyên Á với Trung Quốc và chuyển tải ra cảng biển. Khu vực miền núi phía Bắc là khu vực có nhiều mỏ khoáng sản, nhu cầu vận chuyển quặng, hàng hóa giao thương trong khu vực, hàng hóa quá cảnh từ Trung Quốc là rất lớn.

Tuy nhiên, do sông Hồng chưa được cải tạo nên hàng hóa hiện nay đang phải vận chuyển bằng đường bộ và đường sắt. Các tuyến đường bộ, đường sắt hiện trong tình trạng quá tải, địa hình miền núi khó khăn, hiểm trở, thường bị sụt trượt, sạt lở về mùa mưa lũ.

Bên cạnh nhu cầu giao thông thủy, sông Hồng đoạn Yên Bái – Lào Cai có tiềm năng lớn về thủy điện do có độ dốc và lưu vực rộng lớn. Do vậy, Bộ Kế hoạch & Đầu tư cho rằng việc đầu tư, nâng cấp tuyến sông Hồng sẽ tận dụng được tiềm năng sông ngòi sẵn có, tận dụng được ưu thế của vận tải thủy trọng vận tải hàng rời, hàng siêu trường, siêu trọng...

Các dự án thủy điện dự kiến được xây dựng trên sông Hồng có mức giá đề xuất rất cao cùng với nhiều ưu đãi khác.
Các dự án thủy điện dự kiến được xây dựng trên sông Hồng có mức giá đề xuất rất cao cùng với nhiều ưu đãi khác.

Xác định mục tiêu đáp ứng nhu cầu vận tải là số 1, quy mô dự án được xác định là xây dựng 6 đập dâng nước và âu tàu, nạo vét luồng trên toàn tuyến đường thủy nội địa đoạn Việt Trì – Lào Cai (chiều dài 288km); kết hợp xây dựng 6 nhà máy thủy điện nhỏ kiểu tuabin trục ngang cột nước thấp với tổng công suất thiết kế khoảng 228 MW; xây dựng 7 cảng học tuyến: Cảng Phố Mới, Apatit, Quý Xa (Lào Cai), cảng Văn Phú (Yên Bái), cảng Ngọc Tháp, Cổ Tiết (Phú Thọ), cảng phía Bắc (Hà Nội). 

Dự án được dự kiến thực hiện trong vòng 6 năm (2016 – 2021) và nhà đầu tư sẽ tự tổ chức quản lý, khai thác dự án theo thỏa thuận hợp đồng; thành lập các trạm thu phí hoặc kết hợp với đơn vị quản lý công trình, cảng vụ.

Các bậc thang thủy điện nhỏ trên sông Hồng theo đề xuất dự án chưa có trong quy hoạch phát triển điện VII (giai đoạn 2011- 2020) và cũng chưa có trong quy hoạch các ngành thủy lợi, quy hoạch tài nguyên nước, quy hoạch phòng chống lũ và đê điều. Báo cáo cho biết có 31 xã ở Lào Cai và Yên Bái nằm trong khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp do các công trình đập dâng nước, âu tàu và thủy điện của dự án.

Ước tính 120 hộ dân (600 nhân khẩu) sẽ bị di dời do nằm trong phạm vi xây dựng công trình dự án. Tổng diện tích đất bị ảnh hưởng khoảng 120 ha. Tổng mức đầu tư dự án là 24.510 tỷ đồng, gồm 30% vốn chủ sở hữu của chủ đầu tư, 70% là vốn vay.

Sông Hồng sẽ chịu nhiều hệ lụy về môi trường nếu xây dựng thêm các nhà máy thủy điện. Ảnh: CTV.
Sông Hồng sẽ chịu nhiều hệ lụy về môi trường nếu xây dựng thêm các nhà máy thủy điện. Ảnh: CTV.

Đáng chú ý, báo cáo này đề xuất rất nhiều ưu đãi cho chủ đầu tư (một số trong đó được Bộ Tài chính cho rằng chưa đúng quy định của pháp luật). Cụ thể, dự án tạm tính mức thu phí dự kiến là 10.000 – 15.000 đồng/tấn, đoạn Việt Trì – Yên Bái và đoạn Yên Bái  - Lào Cai là 40.000 – 45.000 đồng/tấn. Hàng quốc tế mức thu gấp đôi hàng nội địa, được miễn thu 3 năm đầu, miễn toàn bộ phí đối với các phương tiện dưới 50 tấn.

Với dự kiến cấp điện khoảng 912 triệu kWh/năm, dự án đề xuất mức giá bán điện là 1.900 đồng/kWh trong 5 năm đầu (cao hơn giá bán bình quân đến tay người tiêu dùng hiện nay là 1.622,4 đồng/kWh) và có lộ trình tăng giá theo thời gian như một “đặc thù cho công trình”, “hỗ trợ bù giá thu phí vận tải thủy và chi phí quản lý thu phí, duy tu bảo dưỡng công trình”. Theo đó, 5 năm tiếp theo, giá điện sẽ là 2.380 đồng/kWh, các năm tiếp theo “tối thiểu 2.970  - 3.560 đồng/kW và theo quy định của ngành điện”.

Chưa hết, dự án còn đề xuất được miễn thuế sử dụng đất, miễn thuế tài nguyên nước và thuế dịch vụ môi trường rừng; miễn thuế thu nhập DN đến thời điểm hoàn vốn; Mức phí luồng tuyến và phí qua âu được điều chỉnh theo thời gian. Theo tính toán này, lợi nhuận thuần của dự án là 1.296 tỷ đồng, tỷ số lợi ích/chi phí là 7,83% và thời gian hoàn vốn là 25 năm (kể cả thời gian xây dựng).

Việc xây dựng thủy điện trên sông Hồng sẽ có nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Ảnh minh họa.
Việc xây dựng thủy điện trên sông Hồng sẽ có nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Ảnh minh họa.

Đánh giá ảnh hưởng của dự án đến môi trường, xã hội, Bộ Kế hoạch & Đầu tư cho rằng: “Mực nước dâng lại các vị trí đập thiết kế luôn thấp hơn mực nước lũ hàng năm, do đó, ít ảnh hưởng ngập lụt (nhưng không rõ ít là bao nhiêu - pv), không ảnh hưởng đến môi trường và hầu như không làm thay đổi so với hiện trạng”.

“Những tác động của dự án đến môi trường đã được đánh giá sơ bộ cho thấy tác động tiêu cực đến môi trường là không lớn và có thể giảm thiểu”. Tuy vậy, các biện pháp giảm thiểu lại phải đảm bảo các nguyên tắc “phù hợp với quy mô công trình và nguồn tài chính cho phép của dự án”.

Chưa nói đến các đánh giá hiệu quả và tác động đều rất sơ sài và nặng cảm tính (không có số liệu chứng minh và các căn cứ thực tiễn đáng tin cậy được đưa ra trong báo cáo trình Thủ tướng), việc dự án đề xuất mức giá điện rất cao như vậy là hoang đường và không phù hợp với lộ trình tiến tới giá điện theo thị trường của Chính phủ. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin về dự án này với đánh giá từ các chuyên gia trong các bài viết tiếp theo.

Vũ Hân

Các tin khác

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công, cùng với giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt là nguyên nhân khiến công tác giải ngân kế hoạch đầu tư công gặp khó.