Đại hội XIV đã thông qua các văn kiện chính trị quan trọng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trong chuyên mục “Trò chuyện Chủ nhật” tuần này, PV Báo CAND đã trao đổi cùng TS, Nhà báo Nhị Lê, nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản xung quanh những thông điệp lớn được truyền đi từ Đại hội XIV và những kỳ vọng phát triển đất nước.
PV: Thưa TS, nhà báo Nhị Lê, Đại hội XIV của Đảng được dư luận trong nước và quốc tế đánh giá là một sự kiện đặc biệt, một "dấu mốc vàng" trong lịch sử cách mạng. Ông lý giải thế nào về tầm vóc và ý nghĩa chiến lược của Đại hội lần này?
TS, nhà báo Nhị Lê: Có thể khẳng định, thành công của Đại hội XIV là một sự kiện chính trị đặc biệt, đánh dấu bước ngoặt quan trọng đưa Việt Nam vào kỷ nguyên phát triển mới. Đây không chỉ là một kỳ đại hội thông thường để bầu ra ban lãnh đạo mới, mà là nơi hội tụ của tầm nhìn chiến lược, sự đoàn kết và quyết tâm tự cường dân tộc. Đại hội XIV mang ý nghĩa đặc biệt vì nó không chỉ tổng kết 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới mà còn đóng vai trò là bệ phóng để Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu, củng cố niềm tin mãnh liệt vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Điểm đặc biệt nữa chính là sự đồng thuận cao độ từ nhân dân với hơn 14 triệu lượt ý kiến đóng góp của quốc dân, đồng bào cho các dự thảo văn kiện. Có thể khẳng định, Đại hội thực sự là sự kết tinh trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân.
Dư luận quốc tế cũng nhìn nhận đây là minh chứng cho sự ổn định chính trị và cam kết hội nhập chủ động của Việt Nam trên trường quốc tế. Đại hội nhận được 559 thư, điện mừng từ 109 chính đảng, 6 tổ chức quốc tế và khu vực, 16 cá nhân, 122 tổ chức nhân dân và 306 hội đoàn người Việt Nam ở nước ngoài. Đó là nguồn cổ vũ, động viên to lớn và sâu rộng đối với công cuộc đổi mới của nhân dân Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo; là biểu tượng sinh động của quan hệ hợp tác hữu nghị ngày càng sâu sắc giữa Đảng ta với các chính đảng, tổ chức và bạn bè quốc tế; và là sự kết tinh và toả sáng tình cảm ngày càng gắn bó của kiều bào ta đối với giang sơn Tổ quốc Việt Nam.
PV: Ông là người theo dõi rất sát sao đại hội, dưới góc nhìn của ông, Đại hội XIV đã truyền đi những thông điệp mạnh mẽ nào?
TS, nhà báo Nhị Lê: Chủ đề của Đại hội lần này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng. Việc tiếp tục hành trình 40 năm đổi mới để xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia hùng cường, nhịp bước cùng thời đại chính là bước chuyển chiến lược quan trọng nhất trong 25 năm tới của thế kỷ 21. Sứ mệnh này đòi hỏi một tầm viễn kiến toàn cầu, một khát vọng phát triển nhân văn dựa trên nền tảng văn hóa dân tộc và đạo lý sâu sắc. Nếu thiếu đi những giá trị này, quốc gia sẽ khó có được phẩm giá, tâm thế và danh dự cần thiết để phát triển bền vững và tỏa sáng trên trường quốc tế
Tôi cho rằng, trọng tâm chính là khơi dậy khát vọng phát triển, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, và hành động quyết liệt với tinh thần "nói là làm". Các thông điệp lớn có thể nhắc đến là tự chủ chiến lược và phát triển bền vững, khẳng định ý chí tự lực, tự cường, biến tư duy "giữ vững ổn định" sang "chủ động kiến tạo". Cùng với đó là chiến lược đột phá khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực trung tâm của sự phát triển. Đại hội XIV cũng xác định thúc đẩy tư duy "chọn đúng người, giao đúng việc", triển khai nhanh, làm đến nơi đến chốn và đo lường bằng kết quả cụ thể.
Một thông điệp nữa cũng đã được nhấn mạnh đó là Đại hội XIV xác định chú trọng phát triển văn hóa, con người hiện đại, nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh và hạnh phúc của nhân dân. Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cán bộ dám làm, biết làm và làm hiệu quả. Nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, phát huy vai trò kinh tế tư nhân và hội nhập quốc tế sâu rộng. Những thông điệp này nhằm hướng tới các mục tiêu chiến lược là 100 năm thành lập Đảng (năm 2030 - nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao) và 100 năm thành lập nước (năm 2045 - nước phát triển, thu nhập cao).
PV: Thưa ông, quan điểm "lấy dân làm gốc" đã được Đảng nhắc lại nhiều lần, và tại Đại hội XIV, tinh thần này mang những sắc thái mới, thực chất và nhân văn hơn. Ông nhận định thế nào về điều này?
TS, nhà báo Nhị Lê: Đúng vậy! Lịch sử đã chứng minh, “dân là gốc” - thước đo của mọi quyết sách. Tại Đại hội XIV, quan điểm "dân là gốc" không còn dừng lại ở khẩu hiệu mà trở thành kim chỉ nam xuyên suốt. Đảng xác định người dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực quan trọng nhất của sự phát triển.
Mọi đường lối, chính sách đều được soi chiếu từ lợi ích chính đáng, lâu dài của nhân dân. Phát triển không chỉ để đạt con số tăng trưởng mà là để người dân được thụ hưởng thực chất và toàn diện. Đại hội nhấn mạnh việc đầu tư cho giáo dục, y tế, văn hóa phải được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với kinh tế, đảm bảo công bằng xã hội. Thậm chí, từ góc độ cơ sở, người dân đang rất kỳ vọng vào việc hiện thực hóa các chính sách y tế số, chăm sóc sức khỏe số cho người cao tuổi – những vấn đề rất sát sườn với đời sống.
Lợi ích của nhân dân phải thống nhất với lợi ích quốc gia tối thượng. Đây chính là nền móng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc bền vững, nơi mỗi người Việt Nam dù ở trong nước hay nước ngoài đều tự hào về dòng máu Lạc Hồng và cùng đóng góp cho sự nghiệp chung. Sự phát triển của đất nước phải đảm bảo tính nhân văn, cổ vũ lòng liêm sỉ và tôn vinh sự dũng cảm. Trong tiến trình toàn cầu hóa, Việt Nam không chỉ chú trọng phát triển kinh tế mà còn phải bảo vệ môi trường và giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc, tạo nên một hệ giá trị Việt Nam vững chắc trong lòng hệ giá trị toàn cầu.
PV: Đại hội XIV đã xác định "thể chế" là một trong những điểm nghẽn lớn nhất. Theo ông, Đảng đã đề ra giải pháp đột phá nào để giải quyết bài toán này?
TS, nhà báo Nhị Lê: Đại hội XIV đã rất thẳng thắn nhìn nhận thể chế là "điểm nghẽn" và xác định hoàn thiện thể chế là "đột phá của đột phá". Nếu con người là yếu tố quyết định thì thể chế chính là con đường dẫn dắt. Kinh nghiệm của các quốc gia phát triển đều cho thấy, thể chế quyết định việc một quốc gia có thể "cất cánh" hay không. Tại Đại hội XIV, thể chế tiếp tục được xác định là một trong ba đột phá chiến lược nhưng ở một tầm vóc mới.
Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ thể chế hiện nay chính là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Dù chúng ta có lực lượng hùng hậu và điều kiện khách quan thuận lợi, nhưng nếu thiếu một thể chế phù hợp, mọi kỳ vọng phát triển đều khó đạt được. Vì vậy, đột phá về thể chế tại Đại hội XIV không chỉ đơn thuần là hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn mang hàm ý sâu sắc về đạo lý và văn hóa. Một điểm sáng tạo mang tính bền vững là việc quản trị xã hội bằng pháp luật nhưng phải đặt trên nền tảng đạo lý dân tộc. Các quyết sách gần đây về giáo dục và văn hóa đã cho thấy độ mở và sự kết hợp hài hòa giữa pháp lý và đạo lý. Tôi cho rằng, một dân tộc đi bằng cả hai chân là pháp lý và đạo lý chính là một dân tộc phát triển bền vững và mang đậm bản sắc văn hóa.
PV: Đi cùng với thể chế là câu chuyện chuyển đổi số. Đây là lần đầu tiên chuyển đổi số được đặt ở vị trí xuyên suốt trong văn kiện. Theo TS, Nhà báo Nhị Lê, ý nghĩa của sự thay đổi này là gì?
TS, nhà báo Nhị Lê: Đây là một bước tiến về tư duy. Chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt của tăng trưởng, là nền tảng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Nó được coi là công cụ để nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và tạo ra các giá trị gia tăng mới. Trong kỷ nguyên vươn mình, các nguồn lực mới được xác định là động lực mạnh mẽ bao gồm khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây là những công cụ then chốt để kiến tạo hệ chế và hệ động lực phát triển mới, giúp đất nước chớp lấy thời cơ và hành động đồng bộ.
Về cấu trúc kinh tế, sự gắn kết giữa kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và các khu vực kinh tế khác sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp. Việt Nam hướng tới mục tiêu xây dựng một nền kinh tế tự chủ, tự cường, khai phóng, không chỉ mạnh về tiềm lực tài chính mà còn phải giàu về văn hóa và sâu sắc về lý tưởng. Việc phát triển nhân lực tương xứng, trọng đãi nhân tài và kiên quyết "diệt giặc nội xâm" được xem là bí quyết và lộ trình tất yếu để đạt được sự phát triển trong kỷ nguyên mới.
PV: Hướng tới năm 2045, Đại hội XIV đặt ra mục tiêu rất cao. Ông có niềm tin và kỳ vọng như thế nào về khả năng hiện thực hóa những mục tiêu này?
TS, nhà báo Nhị Lê: Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc tại Đại hội XIV đã được đặt ở một tầm vóc mới. Việc đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên bắt đầu từ năm 2026 là một quyết tâm chính trị rất lớn, dựa trên những cơ sở thực chất từ nền tảng kinh tế hiện có. Xây dựng một quốc gia phú cường không chỉ dừng lại ở khát vọng hay ý chí, mà đó là một chiến lược phát triển quốc gia mang tính "bản mệnh".
Với nền móng vững chắc từ mấy nghìn năm lịch sử dân tộc, dưới sự dẫn dắt của một Đảng tiên phong, trí tuệ; một Nhà nước quản trị hiện đại; một Chính phủ tận tụy và một Quốc hội luôn lắng nghe nhân dân, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để vươn mình. Thời cơ không chờ đợi, và chính dân tộc Việt Nam đang chủ động tạo ra thời cơ cho chính mình. Khi "điểm chuông" cho kỷ nguyên phú cường trong tầm nhìn năm 2045, Việt Nam nhất định sẽ nhanh chóng sánh vai cùng các cường quốc năm châu và nhịp bước cùng thời đại. Đại hội XIV chính là bệ phóng để hiện thực hóa tầm nhìn vĩ đại đó, mở ra một chương mới huy hoàng cho Tổ quốc.
Với một con đường đã mở rõ, đường lối đã tỏ tường, lực lượng cán bộ được chuẩn bị đầy đủ và thể chế đang được đổi mới mạnh mẽ, chúng ta có quyền tin tưởng vào những thành tựu rực rỡ phía trước. Đại hội XIV không chỉ là sự tiếp nối kinh nghiệm của các nhiệm kỳ trước mà còn là sự chuẩn bị nội lực mạnh mẽ nhất để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình.
PV: Xin trân trọng cảm ơn TS, nhà báo Nhị Lê!
Đại hội XIV của Đảng - khát vọng dân tộc và tầm nhìn chiến lược 
Đại hội XIV và hành trình tiếp nối 
