Củng cố “lá chắn” luật pháp quốc tế vững chắc để ngăn ngừa thảm họa xung đột toàn cầu

Thế giới đang chứng kiến một nghịch lý đầy lo âu của thời đại: trong khi toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đã trở thành dòng chảy hiện hữu và hòa bình, hợp tác, phát triển là khát vọng chung của nhân loại, thì bức tranh địa chính trị toàn cầu lại phủ đầy những gam màu u ám của bất ổn, chia rẽ và xung đột vũ trang. Chưa bao giờ kể từ sau Chiến tranh Lạnh, nền hòa bình và an ninh thế giới lại đứng trước những thử thách sinh tử như hiện nay.

Từ cuộc xung đột kéo dài và khốc liệt giữa Nga và Ukraine làm đảo lộn cấu trúc an ninh châu Âu, vòng xoáy bạo lực chưa có hồi kết tại Dải Gaza, cho đến những căng thẳng leo thang đầy nguy hiểm quanh điểm nóng Iran…, các lò lửa chiến tranh không chỉ cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn người, phá hủy hàng trăm công trình kiến trúc văn hóa, dân sinh, đẩy hàng triệu người dân không còn nhà cửa, vào cảnh đói rách, mất kế sinh nhai, không những làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn khiến nhân loại tiến gần hơn tới bờ vực của một cuộc đối đầu trực diện giữa các cường quốc. Đáng báo động hơn, bóng ma của một thảm họa hạt nhân – điều từng được coi là lằn ranh đỏ tuyệt đối – đang bị khơi lại bởi những tính toán răn đe quân sự, đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của cả loài người.

Khói bốc lên sau một vụ không kích của Israel vào Dải Gaza.
Khói bốc lên sau một vụ không kích của Israel vào Dải Gaza.

Nhìn thẳng vào bản chất của cuộc khủng hoảng an ninh toàn cầu hiện nay, có thể thấy nguyên nhân sâu xa không nằm ở sự thiếu vắng các thiết chế quốc tế, mà ở chỗ vai trò, hiệu lực thực thi của các cơ chế gìn giữ hòa bình – đặc biệt là Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc – đang bị suy yếu nghiêm trọng, trong khi luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp quốc không được tôn trọng một cách thực chất. Và khi chủ nghĩa đơn phương, chính trị cường quyền và tư duy “tiêu chuẩn kép” trỗi dậy, luật pháp quốc tế bị diễn giải tùy tiện để phục vụ lợi ích địa chính trị cục bộ. Đặc biệt cơ chế quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an nhiều khi trở thành rào cản khiến cơ quan quyền lực nhất về an ninh toàn cầu rơi vào thế bế tắc, bất lực trước các hành vi sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, can thiệp thô bạo vào chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia độc lập.

Trước nguy cơ thế giới rơi vào vòng xoáy bất ổn mất kiểm soát, việc bảo đảm hòa bình, ổn định và an ninh quốc tế đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải chuyển từ những tuyên bố mang tính biểu tượng sang những giải pháp căn cơ, đồng bộ và mang tính ràng buộc thực chất, cụ thể:

Thứ nhất, khôi phục và đề cao tính tối thượng của Hiến chương Liên Hợp quốc và luật pháp quốc tế. Mọi quốc gia, không phân biệt quy mô, tiềm lực kinh tế hay sức mạnh quân sự, đều phải bình đẳng trước pháp luật quốc tế. Các nguyên tắc nền tảng như tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ và giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình phải là thước đo duy nhất cho hành xử quốc tế. Cần kiên quyết bác bỏ mọi mưu toan áp đặt luật chơi riêng, “đàm phán trên đầu các quốc gia khác” hay dùng sức mạnh quân sự để thay đổi hiện trạng biên giới, lãnh thổ.

Thứ hai, cải tổ mạnh mẽ Liên Hợp quốc, nâng cao hiệu lực và tính đại diện của Hội đồng Bảo an. Để Hội đồng Bảo an thực sự là “người gác đền” của hòa bình thế giới, cần thúc đẩy tiến trình cải tổ theo hướng dân chủ, minh bạch và phản ánh đúng tương quan lực lượng của thế giới đa cực hiện nay. Đặc biệt, cần xây dựng cơ chế kiểm soát và hạn chế việc lạm dụng quyền phủ quyết trong các tình huống liên quan đến tội ác chiến tranh, diệt chủng hoặc các cuộc khủng hoảng đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình nhân loại, bảo đảm Hội đồng Bảo an có thể hành động kịp thời và hiệu quả để ngăn chặn xung đột từ sớm, từ xa.

Thứ ba, củng cố cơ chế kiểm soát vũ khí và chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu. Trong bối cảnh nhiều hiệp ước kiểm soát vũ khí chiến lược bị đình chỉ hoặc xói mòn, các cường quốc hạt nhân cần thể hiện trách nhiệm cao nhất trước vận mệnh nhân loại thông qua việc nối lại đối thoại chiến lược, cam kết không sử dụng vũ khí hạt nhân trước và thiết lập các cơ chế minh bạch hóa, giảm thiểu rủi ro tính toán sai lầm. Hòa bình không thể được xây dựng trên sự cân bằng của nỗi sợ hãi hạt nhân.

Thứ tư, phát huy vai trò của chủ nghĩa đa phương và các tổ chức khu vực trong phòng ngừa, hóa giải xung đột. Bên cạnh vai trò trung tâm của Liên Hợp quốc, cần tăng cường sự gắn kết và tiếng nói của các tổ chức khu vực như ASEAN, Liên minh châu Âu (EU), Liên minh châu Phi (AU)… trong việc xây dựng lòng tin chiến lược, thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa và hình thành các cấu trúc an ninh mở, bao trùm. Chính tiếng nói độc lập, khách quan và trách nhiệm của các quốc gia vừa và nhỏ sẽ tạo nên lực đẩy quan trọng để kiềm chế xu hướng đối đầu nước lớn.

Iran chịu thiệt hại nặng nề về hạ tầng do xung đột. Ảnh: Reuters
Iran chịu thiệt hại nặng nề về hạ tầng do xung đột. Ảnh: Reuters

Trải qua những mất mát, hy sinh to lớn trong lịch sử trường kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc, Việt Nam thấu hiểu sâu sắc giá trị vô giá của hòa bình và sức mạnh bảo vệ của công lý quốc tế. Kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, Việt Nam luôn nhất quán ủng hộ việc giải quyết mọi tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở Hiến chương Liên Hợp quốc và luật pháp quốc tế; đồng thời tích cực đóng góp thực chất vào các cơ chế đa phương, từ việc tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc đến việc chủ động chuẩn bị cho Năm APEC Việt Nam 2027, góp phần kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung.

Hòa bình nhân loại không phải là món quà tự nhiên mà có, càng không thể là sự ban phát hay thỏa hiệp nhất thời giữa các cường quốc. Chỉ khi Hiến chương Liên Hợp quốc thực sự trở thành "hiến pháp" tối cao của quan hệ quốc tế và được mọi quốc gia, đặc biệt là các nước lớn nghiêm túc tuân thủ bằng hành động thực tiễn, thế giới mới có thể đẩy lùi bóng ma chiến tranh, ngăn chặn thảm họa hạt nhân và giữ vững tương lai hòa bình, phát triển, thịnh vượng cho các thế hệ mai sau.

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Ngọc Thế, nguyên Cục trưởng An ninh nông nghiệp, nông thôn

Các tin khác

Di sản đạo học và khát vọng chấn hưng đất nước

Di sản đạo học và khát vọng chấn hưng đất nước

Những ngày tháng Mười một này, Thủ đô Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026). Nhưng một dấu mốc gần trọn thiên niên kỷ sẽ chỉ còn là con số nếu chúng ta dừng lại ở niềm tự hào.

Tiến tới xây dựng xã hội không có ma túy và tội phạm

Tiến tới xây dựng xã hội không có ma túy và tội phạm

Việc Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân, tiến tới xây dựng một xã hội không có ma túy, đẩy lùi tội phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV.

Để an toàn phòng cháy, chữa cháy trở thành năng lực phát triển của xã hội

Để an toàn phòng cháy, chữa cháy trở thành năng lực phát triển của xã hội

Mười tháng năm 2026, cả nước xảy ra 2.477 vụ cháy, nổ, làm 89 người chết, 119 người bị thương; thiệt hại tài sản ước tính 713 tỷ đồng, gấp hơn 2,3 lần cùng kỳ năm trước. Những con số ấy nói lên một điều: phòng cháy, chữa cháy (PCCC) không còn là việc riêng của một ngành, mà là năng lực bảo vệ xã hội trước những rủi ro có thể cướp đi tính mạng con người và thành quả phát triển chỉ trong khoảnh khắc.

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.