Chuyện về nữ Phó Thủ tướng đầu tiên của chính quyền Xôviết

Rosalia Samoilovna Zemlyachka (1876-1947) là một trong những phụ nữ tham gia ngay từ đầu vào cuộc cách mạng Bolshevik do lãnh tụ Vladimir Iich Lenin lãnh đạo, nhằm xây dựng một nhà nước công nông liên minh của giai cấp vô sản. Lịch sử cũng ghi nhận bà là người phụ nữ đầu tiên đảm nhiệm chức vụ cao nhất trong chính thể Xôviết.

Sinh ngày 1/4/1876, tại Kiev (Ukraine) trong một gia đình doanh nhân gốc Do Thái, Samuel Markowitz Zalkind có tên khai sinh là Rosalia Zalkind và tên gọi thân mật là Roza. Năm 18 tuổi sau khi tốt nghiệp trung học, Rosalia thi đậu vào Khoa Y của Trường đại học Tổng hợp Lion, thành phố Lvov.

Vào năm thứ 2 đại học Roza được một người bạn thân cho mượn cuốn sách của tác giả Vladimir Ulianov (tên khai sinh của Lenin), với nhan đề "Ai là bạn dân?" đã khơi gợi bầu nhiệt huyết cách mạng trong lòng cô sinh viên trẻ tuổi. Cuối năm 1896, Rosalia quyết định rời bỏ phong trào dân tộc Volya Narodnaya để đi theo ý tưởng tiến bộ của Karl Marx, và 2 năm sau chính thức đệ đơn gia nhập đảng Công nhân Xã hội Dân chủ Nga (RSDLP) của những người Bolshevik, tiền thân của Đảng Cộng sản Liên Xô.

Năm 1902, trong thời gian bị chính thể Sa hoàng lưu đày tại Siberia, R.Zalkind kết hôn với Samoil Samoilov cũng đang bị giam giữ ở đây. Hạnh phúc chưa được bao lâu thì S.Samoilov chết vì bạo bệnh do chế độ lao tù quá khắc nghiệt. Sau khi chồng mất, Rosalia đã vượt ngục thành công, rồi trở về St Petersburg tham gia vào việc xuất bản tờ báo bí mật Iskra (Tia lửa) do Lenin làm Tổng biên tập.

Rosalia Zalkind khi mới gia nhập RSDLP.
Rosalia Zalkind khi mới gia nhập RSDLP.

Năm 1903, khi mới 27 tuổi, Rosalia Samoilovna Zalkind được Lenin đề cử vào Ban Chấp hành Trung ương RSDLP, mang tên mới là Rosalia Samoilovna Zemlyachka (chuyển từ họ Zalkind của ngôn ngữ Do Thái sang họ Zemlyachka đồng nghĩa trong tiếng Nga). Khi cuộc Cách mạng tháng 2/1905 nổ ra, R.Zemlyachka là một trong những đảng viên cốt cán chỉ đạo các hoạt động khởi nghĩa tại Moskva. Năm 1909, R.Zemlyachka được điều chuyển đến Baku (Azerbaijan) làm bí thư đảng bộ địa phương...

Sau 6 năm bôn ba ở nước ngoài tránh sự truy lùng của chính thể Sa hoàng, cuối năm 1915 R.Zemlyachka trở về Moskva cùng các đồng chí của mình chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1917.

Thời gian diễn ra cuộc Cách mạng Tháng Mười, R.Zemlyachka đảm nhiệm vai trò Thư ký Ủy ban của những người Bolshevik ở Moskva, đô thị đóng vai trò quan trọng thứ 2 trong Đế chế Nga và trực tiếp chỉ đạo các hoạt động ở địa bàn chiếc lược Rogozhsko-Simonovsky, góp phần thiết thực giúp cuộc Tổng khởi nghĩa đi đến thành công.

Bí thư khu ủy Crimea R.Zemlyachka.
Bí thư khu ủy Crimea R.Zemlyachka.

Đầu năm 1918, sau khi cuộc nội chiến bùng nổ, R.Zemlyachka đề đạt nguyện vọng với lãnh tụ Lenin được tham gia chiến đấu chống lại các thế lực phản cách mạng. Rồi bà được đặc cách gia nhập Hồng quân theo quy chế tình nguyện, bởi quân đội Xôviết lúc ấy không tuyển nữ giới. R.Zemlyachka được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Chính trị Quân đoàn 8. Năm 1919, bà là Chủ nhiệm Chính trị Quân đoàn 13. Cả 2 đơn vị này đều có nhiệm vụ  tiễu trừ quân Bạch vệ, cũng là lực lượng vũ trang đối lập trong cuộc nội chiến chiếm đóng tại vùng phía đông nam đất nước.

Tới ngày 14/11/1920, R.Zemlyachka được bầu làm Bí thư Ủy ban Cách mạng Crimea  do người tiền nhiệm Bela Kun gốc Hungary đã được Tổ chức Quốc tế Cộng sản điều về quê hương gần một năm trước, đứng ra thành lập đảng Cộng sản Hungary và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa vô sản khai sinh nước Cộng hòa Xôviết Hungary vào cuối tháng 3/1919, cũng là nhà nước XHCN thứ hai trên thế giới sau Liên Xô. Đồng thời, R.Zemlyachka còn kiêm nhiệm chức danh Trưởng phân cục Crimea của Bộ Dân ủy Nội vụ (NKVD, tiền thân của Cơ quan An ninh Nhà nước KGB sau này).

Với bản tính quyết đoán không nhân nhượng, bà đã đứng ra trực tiếp chỉ đạo chiến dịch "Bàn tay sắt", tiếp tục tiễu trừ các tổ chức và nhân tố phản cách mạng. Ở địa bàn Crimea và vùng biển Đen đang tập trung đến 6 vạn tàn quân Bạch vệ và Cossack, dưới sự chỉ huy của viên trung tướng Sa hoàng khét tiếng Piotr Vrangel. Cuộc tấn công tổng lực cuối cùng của Bộ Tư lệnh phương diện quân Crimea do R.Zemlyachka lãnh đạo diễn ra vào đầu năm 1921, đã đập tan lực lượng Bạch vệ khiến Piotr Vrangel cùng đám thuộc hạ thân cận phải chạy trốn ra nước ngoài, chấm dứt cuộc nội chiến dai dẳng kéo dài suốt 4 năm.

Văn bản đầu tiên do R.Zemlyachka ký trong vai trò Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế.
Văn bản đầu tiên do R.Zemlyachka ký trong vai trò Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế.

Với thành tích này R.Zemlyachka đã được trao Huân chương Cờ Đỏ, phần thưởng cao nhất của chính quyền Xôviết lúc ấy, do đích thân Lenin trao tặng vào đầu năm 1922, nhằm tôn vinh sự cống hiến và lòng can đảm trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc XHCN; đồng thời bà cũng là người phụ nữ đầu tiên ở Liên bang Xôviết được nhận phần thưởng cao quý này.

Sau cuộc nội chiến vào giữa năm 1922, Rosalia Zemlyachka được điều chuyển đến phụ trách công tác tuyên truyền của Đảng ở vùng Ural, địa bàn trọng điểm trong phong trào tập thể hóa nông nghiệp. Năm năm sau, bà chuyển về Moskva bổ sung vào Ủy ban Thanh tra Trung ương, đặc trách công việc làm trong sạch nội bộ. Năm 1937 là Phó chủ tịch của ủy ban trọng yếu này.

Cuối năm 1936, R.Zemlyachka cùng với nữ dân ủy về Các vấn đề xã hội Alexandra Mikhailovna Kollontai được trao Huân chương Lenin, giải thưởng cao nhất của Nhà nước Xôviết thường đi kèm với danh hiệu Anh hùng Liên Xô. Đây là 2 đại diện phái yếu đầu tiên nhận được vinh dự lớn lao này. Năm 1937, R.Zemlyachka trúng cử vào Xôviết Tối cao (Quốc hội).

Đến tháng 9/1940, bà đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch Ủy ban Thanh tra Liên bang. Năm 1939, Rosalia Zemlyachka được cử giữ chức Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Dân ủy (Chính phủ), trở thành người phụ nữ đầu tiên đảm nhiệm chức vụ cao nhất trong chính thể Xôviết. Đồng thời, từ năm 1939 đến 1943, bà kiêm nhiệm thêm chức Dân ủy viên (Bộ trưởng) đặc trách Các vấn đề kinh tế.

Tranh khắc trên bia mộ nhà cách mạng lão thành R.Zemlyachka.
Tranh khắc trên bia mộ nhà cách mạng lão thành R.Zemlyachka.

Trong Thế chiến II, Phó Thủ tướng R.Zemlyachka được Đại Nguyên soái Joseph Stalin giao trọng trách đảm bảo hậu cần, bao gồm cả đạn dược, vũ khí, trang thiết bị kỹ thuật cũng như nhu yếu phẩm cho chiến trường Moskva, giúp Hồng quân đẩy lùi những cuộc tấn công của quân Đức phát xít trước cửa ngõ thủ đô, tạo tiền đề đi tới thắng lợi hoàn toàn trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.

Bạn bè cũng như đồng nghiệp thường đánh giá Rosalia Zemlyachka là một con người hết sức tuyệt vời, luôn tranh đấu không mệt mỏi vì hạnh phúc của nhân dân. Bà mất vào ngày 21/1/1947, thọ 71 tuổi. Tro cốt của bà được vinh dự chôn tại chân tường Điện Kremlin ngay trung tâm thủ đô Moskva, vị trí trang trọng dành cho những vĩ nhân Xôviết kiệt xuất nhất.

Tên tuổi của nhà nữ lão thành cách mạng Rosalia Zemlyachka đã được đặt cho các đường phố lớn ở nhiều thành phố thuộc Liên bang Xôviết như Moskva, Leningrad (St. Petersburg), Stalingrad (Volgograd), Perm, Nizhny Novgorod, Sverdlovsk, Voronezh, Nizhny Tagil, Dmitriev-Lgovski, Prokopyevsk, Shymkent, Krivoy Rog...

Trần Hồng (theo Komsomolskaya Pravda)

Các tin khác

Hồi sinh Sa Huỳnh

Hồi sinh Sa Huỳnh

Từng cây non được trồng xuống dưới bùn lầy ngập mặn, cánh rừng đưng nơi mép biển Sa Huỳnh đang dần sống lại, gọi bầy chim và tôm cá trở về.

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Bị kẻ khủng bố sát hại mà không xác định được danh tính. Bị hành hạ đến chết trong trại tập trung của phát xít Đức. Bị các tay súng Hamas sát hại dã man. Đó là những số phận mà họa sĩ pháp y Gil Jibli phải đối diện trong công việc của mình. Từ ký ức của các nhân chứng, người thân và những hình ảnh ít ỏi còn sót lại, ông từng bước tái hiện diện mạo những người đã khuất, giúp xác định danh tính của họ và lưu giữ ký ức về họ trước sự xóa nhòa của thời gian.

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Lần lượt ra đời trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh bắt đầu định hình trật tự an ninh thế giới, Tupolev Tu-95 của Liên Xô và Boeing B-52 của Mỹ cùng được thiết kế cho một bài toán chiến lược là đưa vũ khí hạt nhân tới các mục tiêu liên lục địa. Hơn 70 năm sau, hai "cựu binh" vẫn hiện diện trên bầu trời, liên tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu mới và duy trì vai trò trong lực lượng hàng không chiến lược.

Lãnh đạo Công an Khu Tây Bắc và các trinh sát xác định tọa độ truy bắt gián điệp biệt kích nhảy dù

Kỳ cuối: Cuộc chiến 10 năm và những chuyện không có trong hồ sơ

Năm 1961, khi bắt đầu mở hai Chuyên án BK63 và PY27, có lẽ không ai nghĩ từ hai chuyên án gốc, đã mở ra hàng chục chuyên án khác. Suốt 10 năm, cuộc chiến âm thầm nhưng vô cùng khó khăn, gian khổ trên các địa bàn rừng núi, với những cán bộ tham gia từ ngày đầu là thời gian không thể nào quên. Còn với lực lượng CAND, thắng lợi của cuộc chiến chống gián điệp biệt kích đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý, góp phần tổng kết thành lý luận nghiệp vụ phản gián.

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Kế hoạch về một cây cầu mới bắc qua sông Thames, giữa Westminster và Blackfriars, Anh đã được nhóm Strand Bridge Company đề xuất. Trước khi Cầu Strand được hoàn thành, một đạo luật của quốc hội Anh đã ra quyết định đổi tên thành cầu Waterloo như là "Một chứng tích ghi lại chiến thắng rực rỡ mà Lực lượng của Nữ hoàng Anh cùng các Lực lượng Đồng minh đã đạt được khi đánh bại quân Pháp".

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Từ một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Liên Xô, ngành công nghiệp Ukraine đã trải qua hơn 3 thập niên nhiều biến động. Giờ đây, khi tính đến ngày chiến sự kết thúc, Kiev không chỉ phải tính chuyện dựng lại những nhà máy đã mất, mà còn phải đưa ra quyết định mang tính chiến lược: khôi phục nền công nghiệp cũ hay xây dựng một nền công nghiệp khác.

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

Tháng 7/1996, John Joubert, 33 tuổi, đã bị tử hình vì giết hại 3 người. Y được mệnh danh là kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ - khuynh hướng tàn bạo đầu tiên của y đã bộc lộ từ năm 13 tuổi. Năm 20 tuổi, y đã gây ra ba vụ giết người. 12 năm sau khi bị bắt, y bị xử tử bằng ghế điện. Cái chết đau đớn của y đã trở thành nguyên nhân khiến nhiều tiểu bang của Mỹ bãi bỏ hình thức tử hình bằng ghế điện.

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Voi luôn là biểu tượng của sức mạnh, sự hiền hòa và mối quan hệ gắn kết giữa con người với thiên nhiên. Sự nỗ lực bảo tồn của các cấp ngành và người dân suốt nhiều năm đang giúp hồi sinh biểu tượng của một vùng đất nhiều huyền thoại.

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kéo dài suốt 10 năm với rất nhiều công sức chuẩn bị, đầu tư con người, trang bị vũ khí tối tân nhất, tuy nhiên, CIA chỉ nhận được những bản báo cáo giả; chi viện lực lượng, vũ khí theo kế hoạch của an ninh miền Bắc.

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Thắng lợi của Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử là thắng lợi vĩ đại nhất, trọn vẹn nhất, kết thúc chặng đường 21 trường kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Góp phần đặc biệt quan trọng làm nên thành công đó phải kể đến những đóng góp thầm lặng của CBCS Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam - Đơn vị tiền thân của Phòng Bảo vệ 180 (Phòng Cảnh vệ miền Nam), Bộ Tư lệnh Cảnh vệ ngày nay.

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

10 năm chịu đòn tra tấn trong ngục tù, 10 năm chờ đợi một tình yêu, đất nước được giải phóng, họ nên duyên vợ chồng. Đó là câu chuyện về một thế hệ yêu nhau thủy chung trong gian khó. Tình yêu của họ chưa bao giờ tách rời tình yêu Tổ quốc...

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Phòng quản lý xuất, nhập cảnh Công an tỉnh Tây Ninh phối hợp chặt chẽ với Phòng An ninh điều tra và Công an các xã (đặc biệt là tuyến biên giới), đồn biên phòng siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu, phối hợp tuần tra, kiểm soát. Chỉ trong thời gian từ đầu tháng 5 đến nay, các đơn vị phối hợp đã kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật; khởi tố nhiều băng nhóm tổ chức cho người nước ngoài nhập cảnh và lưu trú trái phép…

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Sau khi khuất phục được toán Castor và Phạm Chuyên, Ban Chuyên án quyết định triển khai “trò chơi nghiệp vụ” khi cho Phạm Chuyên và Lò Văn Piếng lên máy liên lạc vào Nam, một cuộc chiến qua sóng điện đài chính thức bắt đầu.

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi những con suối reo vang hòa cùng tiếng gió ngàn của xã biên giới Avương (Đà Nẵng), có một “ngọn núi lớn” trong lòng đồng bào Cơ Tu. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) Arất Blư. Ở tuổi 88, đôi chân ấy có thể đã chậm, mái đầu đã bạc trắng như sương sớm, nhưng ký ức về một thời hoa lửa và cái tâm sáng của một người Cộng sản vẫn rực cháy như ngọn lửa thiêng giữa nhà Gươl.

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trải qua những trận đánh giữa lòng Sài Gòn, nếm đủ đòn roi tra tấn thảm khốc trong lao tù, ông dường như đã chai sạn trước cái chết. Bản lĩnh của một cựu tù Côn Đảo trở về từ “địa ngục trần gian” giúp ông hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một Trưởng Công an xã những ngày mới giải phóng.

Cổ phục Việt góp phần thu hút khách du lịch, quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Cổ phục Việt - Từ bảo tàng ra phố

Từ những hiện vật lặng lẽ trong bảo tàng đến các không gian văn hóa, di tích và mạng xã hội, cổ phục Việt đang có một hành trình trở lại đầy ấn tượng. Sự hồi sinh ấy đến từ những con người đang biến cổ phục thành chiếc cầu nối với quá khứ, để di sản không dừng lại ở ký ức mà tiếp tục sống trong hiện tại bằng những cách rất mới.

Nước mắt của mẹ và "chìa khóa"... ADN

Nước mắt của mẹ và "chìa khóa"... ADN

Trong những ngày tháng Bảy tri ân, khi cả dân tộc đang hướng về Ngày thương binh - liệt sĩ (27/7) với tấm lòng tri ân sâu sắc trước những hy sinh cao cả của các anh hùng liệt sĩ, tại tỉnh Quảng Ngãi, lực lượng Công an tỉnh đang triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ với tất cả sự khẩn trương, trách nhiệm và lòng thành kính. Những giọt máu, những mẫu sinh phẩm được lấy đi không chỉ là dữ liệu khoa học, mà là niềm hy vọng, nhóm lên ngọn lửa đoàn tụ cho biết bao gia đình mòn mỏi đợi chờ suốt nhiều thập kỷ qua.