Chuyện chưa kể về nữ anh hùng biệt động bị giặc chôn sống

Với bản lĩnh và mưu trí, Nguyễn Thị Lài đã trở thành nữ biệt động thành nổi tiếng với những trận đánh xuất quỷ, nhập thần. Năm 1976, Nguyễn Thị Lài là một trong những cô gái đầu tiên ở miền Trung vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND...

Không sợ hy sinh, chỉ sợ không đánh được địch

Chiều nắng vàng của một ngày tháng Tám lịch sử, chúng tôi tìm về căn nhà của nữ anh hùng Nguyễn Thị Lài nằm ở cuối đường Dương Văn An, phường Xuân Phú, TP Huế. Vừa dựng chiếc xe đạp cũ kỹ ở góc sân sau buổi ra chợ, bà Lài vồn vã bước vào nhà pha trà mời khách. Trong không khí hào hứng khi dịp lễ kỷ niệm 70 năm ngày truyền thống lực lượng CAND đang cận kề, bà bồi hồi nhớ lại những năm tháng nằm vùng làm nữ biệt động thành xứ Huế.

Anh hùng Nguyễn Thị Lài trò chuyện với Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Huỳnh Tấn Phát trong lễ tuyên dương Anh hùng LLVTND.
Anh hùng Nguyễn Thị Lài trò chuyện với Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Huỳnh Tấn Phát trong lễ tuyên dương Anh hùng LLVTND.

Sinh ra trong một gia đình có 4 chị em ở Thanh Thủy Chánh, xã Thủy Thanh (thị xã Hương Thủy, Thừa Thiên - Huế), dù nghèo nhưng ông Nguyễn Quang Han (bố bà Lài) vẫn cố gắng nuôi các con ăn học. “Gia đình có truyền thống cách mạng nên năm lên 14 tuổi, tôi vừa học hết lớp 3 thì thoát ly tham gia kháng chiến. Không lâu sau đó, cấp trên cho tôi gia nhập lực lượng trinh sát vũ trang, thuộc Ban An ninh TP Huế. Để không bị lộ thân phận, tôi đã hóa thân thành “con sen” (người ở-NV), hoặc bán hàng rong để đêm đêm đi rải truyền đơn, khẩu hiệu và kêu gọi quần chúng làm cơ sở cách mạng. Hồi đó, tôi cũng nhiều lần thực hiện những trận đánh trong lòng địch...”, dù đã bước sang tuổi 65 tuổi nhưng bà Lài vẫn nhớ rõ thời gian đầu mới tham gia kháng chiến.

Tháng 2/1971, sau thất bại ở chiến dịch đường 9 Nam Lào, giặc sử dụng nhiều chiêu trò để trấn tĩnh tinh thần sĩ quan và binh lính. Tại Huế, chúng tổ chức chiếu phim, triển lãm tuyên truyền chiến thắng giả tạo ở rạp chiếu bóng Tân Tân nằm trên đường Trần Hưng Đạo.

Nhớ lại trận đánh cảm tử ngày ấy, bà Lài kể: “Thời điểm ấy, tôi nhận lệnh đánh vào rạp chiếu bóng Tân Tân. Tuy nhiên để lọt được vào rạp còn khó hơn cả... tìm đường lên trời. Thế là tôi nghĩ ra cách đóng giả bạn gái một Thiếu úy Quân đội VNCH tên là Quang. Lúc ấy, mình mặc áo dài trắng, tay xách giỏ hoa đi vào rạp mà bọn địch không nghi ngờ chi. Đến khi quả mìn hẹn giờ ở rạp phát nổ giết chết nhiều sĩ quan và cảnh sát thì địch mới hoảng hốt truy lùng Việt cộng”.

Là lính trinh sát, Nguyễn Thị Lài chưa hề nao núng trước mọi nhiệm vụ, bởi bà quan niệm rằng “Không sợ hy sinh, chỉ sợ không đánh được địch!”. Vì thế mà ngày 29 Tết năm 1971, sau khi thám thính và phát hiện một tốp địch kéo về trạm xăng chợ Đông Ba, bà thực hiện thêm một trận đánh quả cảm bằng cách cài kíp nổ và mìn hẹn giờ tại trạm xăng để giết chết 9 tên địch, 13 tên khác bị thương, trong đó có 3 cảnh sát và 1 quân cảnh.

Trước sự khôn khéo, thông minh, linh hoạt trong mỗi trận đánh của nữ biệt động thành Nguyễn Thị Lài, Ban An ninh TP Huế tiếp tục chỉ đạo bà đánh vào Ty Cảnh sát quốc gia ở quận 3, Huế. Trận đánh ấy, bà cải trang vào Ty Cảnh sát để làm căn cước; nhưng sau khi cài kíp nổ thì bà bị địch phát hiện, bắt giữ…

Anh hùng Nguyễn Thị Lài tham gia Đoàn Chủ tịch Đại hội tuyên dương anh hùng các lực lượng An ninh miền Nam năm 1976.
Anh hùng Nguyễn Thị Lài tham gia Đoàn Chủ tịch Đại hội tuyên dương anh hùng các lực lượng An ninh miền Nam năm 1976.

Bốn lần bị bắt đưa vào biệt giam

Ngày 30/4/1971, bọn giặc đưa bà Lài vào trại thẩm vấn và sử dụng nhiều đòn tra tấn tàn độc khiến bà chết đi sống lại hàng chục lần, hòng bắt bà khai ra người chỉ huy và cơ sở cách mạng. Người hỏi cung bà lúc ấy là Liên Thành, Trưởng ty Cảnh sát Huế, khét tiếng chống Cộng.

Nhìn ra bầu trời trong xanh trước mặt nhà, bà Lài chậm rãi kể lại: “Đầu tiên chúng đưa tôi đến xà lim Lê Quý Đôn, nơi chuyên tra tấn các chiến sĩ cộng sản. Chúng dùng 2 dây điện chích vào ngực rồi dùng máy điện cầm tay tra tấn. Cứ mỗi lần máy điện quay, chúng lại hỏi: “Ai đã xui mày đặt mìn ở cơ quan cảnh sát?”, nhưng tôi không hé nửa lời. Tra điện không được, chúng chuyển sang roi điện, rồi đến cho rắn bò vào ống quần. Những đêm tiếp theo, chúng lại dùng tay móc vào xương sườn, lấy dao rạch tay lộ cả gân trắng; rồi đào hố đem tôi chôn sống.

Khi không khai thác được chi, thấy tôi có mái tóc dài, chúng nắm tóc quấn lên chiếc quạt trần treo trên tường rồi bật số cho quạt quay. Có lẽ đây là màn tra tấn dã man nhất của bọn địch mà tôi từng nếm trải trong thời gian bị giam cầm”. Chỉ cho tôi thấy những vết thương trên 2 bàn tay lẫn cánh tay do các trận đòn tra khảo của địch để lại, bà Lài không giấu được sự xúc động.

Bà nói: “Nếu không may mắn thì có lẽ tôi đã về với cát bụi từ lâu lắm rồi!”. Bởi, trong những năm tháng làm biệt động thành ở Huế, bà đã bị địch bắt giữ 4 lần với đủ trò tra tấn. Giờ đây, mỗi lúc trái gió trở trời, những vết thương do giặc tra tấn ngày nào lại hành hạ, khiến cơ thể đau nhức kinh khủng. Nhưng, dù thế nào, bà vẫn luôn lạc quan, tin yêu vào cuộc sống…

Nữ anh hùng Nguyễn Thị Lài.
Nữ anh hùng Nguyễn Thị Lài.

Đất nước thống nhất, bà Lài được cấp trên phân công về làm Phó Đồn Công an phường Thuận Thành, TP Huế và ít lâu sau lập gia đình với ông Phạm Xuân Dương, một cán bộ Công an tỉnh Thừa Thiên - Huế. Tháng 6/1976, bà vinh dự được bầu làm Chủ tịch Đoàn Đại hội tuyên dương anh hùng các lực lượng An ninh miền Nam và được trao tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng LLVTND. “Lúc ấy, tôi vinh dự được vào miền Nam, được bắt tay và trò chuyện với Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Huỳnh Tấn Phát.

Chủ tịch đã ân cần thăm hỏi sức khỏe và động viên để những cán bộ cách mạng trẻ tuổi như tôi tiếp tục nỗ lực cống hiến xây dựng quê hương sau ngày đất nước giải phóng”, lần giở lại những bức ảnh đen trắng đã bạc màu theo thời gian được lưu giữ như một kỷ vật, bà Lài hồi tưởng về kỷ niệm đẹp trong quá khứ. Giờ đây, mặc dù tuổi cao, sức yếu, nhưng bà Lài vẫn nghị lực để cùng chồng tham gia sản xuất, phát triển kinh tế với mô hình cây cảnh hằng năm đạt doanh thu cao, ổn định cuộc sống gia đình...

Trước lúc chia tay, nữ anh hùng Nguyễn Thị Lài dẫn chúng tôi ra thăm vườn cây cảnh là thành quả lao động suốt hơn 20 năm qua, bà bày tỏ nỗi lòng: “Hằng năm, cứ đến ngày 19/8 thì tôi cùng đồng đội lại quây quần bên nhau để ôn lại những kỷ niệm thời kháng chiến. Dù chiến tranh đã lùi xa nhưng nghĩ đến cảnh nhiều đồng đội anh dũng hy sinh, thân xác vẫn còn nằm lại đâu đó trên chiến trường mà lòng mình nghẹn ngào, bởi mình sống đến hôm nay và có một gia đình yên ấm là quá may mắn rồi!”.

Anh Khoa

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.