Hướng tới kỷ niệm 40 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2015)

Chọc thủng 'lá chắn thép' đèo Phượng Hoàng - Chuyện kể của người trong cuộc

Len lỏi qua những hẻm phố nhỏ giữa phố biển Nha Trang trong buổi sáng giữa tháng ba đầy nắng gió, tôi tìm đến nhà riêng Đại tá Nguyễn Quang Lâm, nguyên Phó Chính ủy Trung đoàn 24, Sư đoàn 10, Binh đoàn 3. Ông là một trong những sĩ quan đã trực tiếp cùng đồng đội cầm súng đánh chiếm Sở chỉ huy Sư đoàn 23 bộ binh của Quân đội Việt Nam Cộng hòa và giải phóng Buôn Ma Thuột trong trận mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử 1975, chọc thủng “lá chắn thép” trên đèo Phượng Hoàng.

Ở tuổi 81 nhưng Đại tá Nguyễn Quang Lâm vẫn khỏe mạnh, tác phong nhanh nhẹn và trong ký ức của ông vẫn sống mãi từng khoảnh khắc lịch sử của cuộc chiến 40 năm về trước. Sau khi rót tách trà thơm hương sen, ông tâm sự: “Tôi sinh trưởng ở vùng quê Nghĩa Thắng, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp sắp kết thúc, tôi vào bộ đội rồi tập kết ra miền Bắc. Năm 1967 tôi cùng nhiều đồng đội được lệnh vượt Trường Sơn vào chiến trường Quảng Trị, hơn 4 năm mới chuyến tiếp vào chiến trường B3 ở Tây Nguyên”.

Đại tá Nguyễn Quang Lâm trao đổi với tác giả.

Đại tá Nguyễn Quang Lâm trao đổi với tác giả.

Ngừng một lát, Đại tá Lâm kể tiếp: “Khi mục tiêu Buôn Ma Thuột đã được xác định là điểm mở màn cuộc Tổng tiến công Mùa xuân 1975, Thiếu tướng Hoàng Minh Thảo là Tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên, Thiếu tướng Vũ Lăng là Phó Tư lệnh, còn Đại tá Đặng Vũ Hiệp là Chính ủy mặt trận. Sau khi Bộ Tư lệnh mặt trận Tây Nguyên thống nhất triển khai phương án đánh nghi binh, thu hút địch ở Kon Tum, Pleiku để tấn công Buôn Ma Thuột, Sư đoàn 10 của Quân đoàn 3 bí mật hành quân từ Kon Tum về Buôn Ma Thuột phối hợp một số đơn vị của Quân khu 5 và Sư đoàn 316 từ miền Bắc hành quân sang đất Lào rồi xuyên rừng tiếp cận Tây Nguyên để đảm nhiệm tiêu diệt, làm tan rã một bộ phận lớn của Quân đoàn 2 Quân đội Việt Nam Cộng hòa; tiêu diệt Sở chỉ huy Sư đoàn 23 bộ binh và giải phóng Buôn Ma Thuột”.

Khi ấy ông Lâm là Thiếu tá, Phó Chính ủy Trung đoàn 24 – một mũi nhọn đột phá Sở chỉ huy Sư đoàn 23. Trước khi đánh vào mục tiêu này, 5h35 sáng 9/3/1975, các mũi quân của Sư đoàn 10 nổ súng đánh chiếm căn cứ 23 và núi Lửa rồi tiến công vào quận lỵ Đức Lập ở phía Tây Buôn Ma Thuột. Sau nhiều giờ tạm dừng tấn công do vấp phải phản kích của địch nhưng đến sáng 10/3/1975, Sư đoàn 10 giải phóng hoàn toàn quận lỵ Đức Lập.

Đại tá Lâm nhớ lại: “Theo mệnh lệnh của Bộ Tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên, một số đơn vị hành quân về hướng Đông để tấn công vào Buôn Ma Thuột. 2h sáng hôm đó, Trung đoàn đặc công 198 khai hỏa bằng trận đánh chiếm sân bay thị xã và sân bay Hòa Bình. Cùng lúc đó pháo kích của bộ đội ta dội lửa vào mục tiêu Sở chỉ huy Sư đoàn 23, Tiểu khu Đắk Lắk và hai khu pháo binh, thiết giáp của địch, hỗ trợ cho Trung đoàn 148, 174 Sư đoàn 316 và Trung đoàn 95B nổ súng tấn công khu pháo binh, khu thiết giáp, kho Mai Hắc Đế, ngã sáu trung tâm thị xã. 2 đại đội xe tăng và bọc thép được lệnh hỗ trợ Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24 tiến công vượt qua phòng tuyến vành đai của địch, bám sát Sở chỉ huy Sư đoàn 23 khi nhiều mục tiêu ở nội thị Buôn Ma Thuột đã bị bộ đội đánh chiếm từ chiều tối 10/3/1975.

Đèo Phượng Hoàng – nơi Sư đoàn 10 đã chọc thủng “lá chắn thép” của địch trong chiến dịch Tây Nguyên 1975.
Đèo Phượng Hoàng – nơi Sư đoàn 10 đã chọc thủng “lá chắn thép” của địch trong chiến dịch Tây Nguyên 1975.

Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu cùng Thiếu tướng Phạm Văn Phú, Tư lệnh Quân đoàn 2 kêu gào sĩ quan, binh lính còn lại “tử thủ” Buôn Ma Thuột, chờ tăng viện quân lực cứu vãn tình thế. Thế nhưng 6h sáng 11/3/1975, các đơn vị binh chủng hợp thành của bộ đội ta đồng loạt dội pháo, mở cuộc công kích vào Sở chỉ huy Sư đoàn 23 từ ba hướng.

Dù địch đã huy động máy bay ném bom, xe tăng M48, M41 chặn đường tiến quân của ta trên một số đường phố, nhưng cuộc tiến công như cơn gió lốc đã chiếm giữ Sở chỉ huy Sư đoàn 23, Tỉnh đường Đắk Lắk và giải phóng hoàn toàn Buôn Ma Thuột vào lúc 11h trưa cùng ngày. Trong số hàng loạt sĩ quan, binh lính địch bị bắt giữ có Sư đoàn phó Sư đoàn 23 – Đại tá Vũ Thế Quang và Tỉnh trưởng Đắk Lắk – Đại tá Nguyễn Trọng Luật. Trận đánh then chốt mở đầu chiến dịch Tây Nguyên kết thúc thắng lợi sau 32 giờ tấn công”.

Đại tá Lâm kể tiếp bằng niềm tự hào: “Ngày 14/3/1975, nguồn tin trinh sát cho hay trực thăng của địch đưa quân các Trung đoàn 44, 45, 53 còn sót lại của Sư đoàn 23 đổ bộ xuống Nông trại Phước An ở phía Đông Buôn Ma Thuột để thực hiện mưu toan tái chiếm thị xã. Khí thế chiến thắng Buôn Ma Thuột đã tạo nên chất thép cho 3 Trung đoàn 66, 68, 24 của Sư đoàn 10 tấn công bằng khí thế quyết chiến từ ngày 15 đến 17/3, đập tan mưu đồ của địch, khiến cho Quân đoàn 2 rút bỏ Tây Nguyên theo đường 7 xuống đồng bằng Tuy Hòa nhưng đã bị Sư đoàn 320 truy kích quyết liệt, phối hợp cùng các lực lượng bộ đội địa phương ở Phú Yên bẻ gãy cuộc rút lui chiến lược khi địch chuyển hướng vượt sông Ba sang đường 5”.

Trong lúc Bộ Tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên đang rà soát, bổ sung quân lực, vũ khí và hậu cần thì địch huy động Lữ đoàn dù số 3, 1 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ, 2 tiểu đoàn biệt động cùng lực lượng bộ binh với hơn 4.000 binh lính đến đèo Phượng Hoàng thực hiện phương án chặn đường tiến quân của ta trên QL21 – nay là QL26 xuôi về đồng bằng.

Trên đường đèo quanh co hiểm trở suốt 12km, địch thiết lập “lá chắn thép” với sở chỉ huy cùng các trận địa pháo, xe tăng từ trên cao có thể quan sát tầm xa và rộng. Vấp phải những trở ngại về địa hình nhưng Bộ Tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên xác định không để địch có thời gian tiếp tục tăng cường binh khí nên điều động ba mũi quân của Sư đoàn 10 do Đại tá Sư đoàn trưởng Hồ Đệ, Đại tá Chính ủy Lã Ngọc Châu chỉ huy mở cuộc tấn công với sự hỗ trợ của pháo cao xạ dội vang, thắp lửa đỏ rực ngày đêm. Trên QL21, Trung đoàn 28 xung trận đầu tiên, phía sau là Trung đoàn 66 dự bị hỗ trợ.

Ở phía Bắc và phía Nam, hai Trung đoàn 24, 25 xuyên rừng đánh từ hai bên sườn đèo, không để địch rút lui hay tăng cường binh lính từ phía Dục Mỹ lên. Máy bay của địch điều động từ sân bay Thành Sơn – Phan Rang ra ném bom nhưng đã bị pháo cao xạ của ta khống chế buộc phải rút lui. Pháo kích của ta dội lửa dồn dập lên đèo Phượng Hoàng từ ngày 29/3/1975 hỗ trợ cho 3 mũi quân áp sát mục tiêu của địch. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt, biến Phượng Hoàng thành đồi lửa suốt 3 ngày đêm.

Qua tần số dò được từ truyền tin vào chiều 1/4/1975, được biết phía địch không chỉ bị thương vong khá nhiều mà tinh thần binh lính đang hoang mang, nên Sư đoàn 10 chớp lấy thời cơ mở trận công kích cuối cùng, dội pháo tới tấp vào Sở chỉ huy Lữ đoàn dù số 3 trên đỉnh đèo, tạo cơ hội cho Trung đoàn 28 với sự hỗ trợ của xe tăng tiến lên chọc thủng “lá chắn thép” cùng lúc Trung đoàn 24, 25 xông lên làm chủ trận địa, mở toang cánh cửa xuống đồng bằng, đánh chiếm Trung tâm huấn luyện Lam Sơn, đồi pháo binh Dục Mỹ rồi tiến thẳng về hướng Nam giải phóng Nha Trang, chiếm giữ nhiều mục tiêu quan trọng như Trường hạ sĩ quan Đồng Đế, sân bay Nha Trang, Tỉnh đường Khánh Hòa…

Kết thúc câu chuyện, Đại tá Nguyễn Quang Lâm chia sẻ: “Đường tiến công của Sư đoàn 10 tới đâu, người dân kéo ra hai bên đường, tay cầm cờ, hoa vẫy chào, đón mừng chiến thắng khiến cho chúng tôi xúc động vô cùng. Dù muốn hòa nhập vào niềm vui lớn của người dân, thế nhưng chiến dịch vẫn còn phía trước nên ngày 9/4/1975, sư đoàn chúng tôi rời QL1A từ Cam Ranh xuyên rừng lên hướng Tây Nam vào Dầu Tiếng hình thành mũi quân từ hướng Tây Bắc tiến công giải phóng Sài Gòn”.

Phan Thế Hữu Toàn

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.