Hướng tới kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2015)

Cháu con đang tiếp bước cha anh

Chị Đỗ Thị Hoán, là con dâu cả của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi và bà Phạm Thị Vàng (94 tuổi), đã kể cho chúng tôi nghe về gia đình chị. Niềm vui lớn nhất với chị bây giờ là gia đình sum họp đầm ấm, chăm sóc mẹ chồng, là chỗ dựa cho các con, tiếp nối truyền thống gia đình. Năm 2014, cụ Phạm Thị Vàng đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Và trong tâm khảm của các con, các cháu cụ Phạm Thị Vàng, họ rất đỗi tự hào về người cha, người ông thân yêu – liệt sĩ Công an Nguyễn Bá Lợi. Liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi sinh ra và lớn lên ở một làng quê nghèo ven dòng sông Đáy hiền hòa. Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Bá Lợi đã xung phong vào đội thanh niên cứu quốc, bảo vệ chính quyền cách mạng.

Liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi.
Liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi.

Năm 1945, Nguyễn Bá Lợi trở thành đảng viên Đảng Cộng sản, Đội trưởng điệp báo phụ trách địa bàn Bình Lục - Lý Nhân (tỉnh Hà Nam). Cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, ông là Trưởng Ban bảo vệ chính trị, Phó Trưởng ty Công an tỉnh Hà Nam.

Cuối năm 1965, ông được điều động làm Phó Trưởng ty Công an tỉnh Vĩnh Phúc. Tháng 10/1967, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang vào giai đoạn quyết liệt nhất, ông tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Đêm ấy, ông về thăm nhà, sửa lại ngôi nhà cho vợ con vừa bị bom Mỹ đánh sập, thăm hỏi bà con lối xóm và những người thân trong gia đình. Ông ôm con gái út 3 tuổi, hôn lên má con mà mắt đỏ hoe. Sau bữa cơm tối, ông ngập ngừng nói với vợ: “Đêm nay anh sẽ đi B, lát nữa có xe tới đón”. Người vợ ngồi lặng lẽ bên chồng mà nước mắt cứ thế rơi. Nửa đêm tiễn ông ra đến đầu đường cái thì có xe ôtô cài đầy lá ngụy trang đỗ lại. Ông bước lên xe và những cái vẫy tay cứ xa dần…

Có ngờ đâu, đó là giây phút biệt ly mãi mãi. Kể từ ngày ấy, bao nhiêu vất vả, lo toan đổ dồn cả lên đôi vai gầy của người vợ. 6 đứa con lít nhít do một tay bà chăm bẵm. Cứ mỗi lần nhận được thư ông gửi về từ chiến trường là cả nhà vui lắm. Lá thư đề ngày 10/9/1969, ông viết: “Chúc mẹ con cùng mọi người luôn mạnh khỏe, sản xuất nhiều lương thực góp phần đánh thắng giặc Mỹ để Nam – Bắc thống nhất, vợ chồng cha con sum họp…”. Đọc thư, vợ và con ông ước gì ngày đó chóng đến.

Thế rồi thư ông thưa dần. Ban ngày, người mẹ bận nuôi đàn con dại, bận bịu với công tác xã hội. Ban đêm, vì lo lắng cho chồng, bà khóc thầm ướt đầm cả gối. Tiếp đó, người con trai cả của bà cũng tòng quân lên đường đánh giặc. Ở nhà, đứa con thứ hai tuy còn nhỏ đã phải thay cha, thay anh là chỗ dựa cho mẹ và các em…

Còn nhớ một buổi chiều đau buồn nhất, khi ba mẹ con vừa gánh củi ra khỏi bìa rừng thì trời đã nhá nhem tối, chuẩn bị bước xuống phà qua sông về nhà thì có người nói: “Ông Lợi hy sinh rồi”. Mấy mẹ con vứt phịch gánh củi xuống chân, lao về nhà. Cả nhà đã chật ních người, ai đó bảo là cán bộ Trung ương và tỉnh về báo tử ông Lợi.

Nỗi buồn đau của gia đình bà Vàng về sự hy sinh của ông Nguyễn Bá Lợi chưa nguôi ngoai thì tin sét đánh lại tiếp nối. Anh Nguyễn Quốc Hải là con trai cả của ông bà cũng hy sinh năm 1970 ở mặt trận phía Nam. Thật khó có thể tả hết nỗi đau của người vợ, người mẹ vừa chịu nỗi đau mất chồng, nay lại nghe tin mất đứa con trai yêu quý. Bà Vàng khóc cạn nước mắt mà vẫn phải gắng sức để nuôi dạy các con khôn lớn. 

Năm 1995, trong ngày kỷ niệm miền Nam hoàn toàn giải phóng, Bộ Công an tổ chức gặp mặt các cán bộ Công an miền Bắc chi viện Trung ương Cục miền Nam tại Tây Ninh, có một cán bộ từng bảo vệ Trung ương cục báo cáo với Ban Tổ chức, thông báo đặc điểm nhân dạng của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi, quê ở Hà Nam, để các đồng đội cùng công tác chiến đấu với ông biết được.

Thật may mắn, một người biết mộ ông là Thiếu tá Đặng Văn Điện, nguyên thư ký của đồng chí Nguyễn Tài, Trưởng ban An ninh T4, quê ở Phú Thọ.

Ông Điện cho biết: Năm 1967, đoàn cán bộ cao cấp của Bộ Công an vào miền Nam sau tổng tiến công Mậu Thân năm 1968. Ông Nguyễn Bá Lợi được điều về An ninh T4 (An ninh Sài Gòn-Gia Định), là một trong mạng lưới tình báo do đồng chí Nguyễn Tài chỉ huy hoạt động trong nội đô Sài Gòn.

Chị Hoán cho biết, các con của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi đã được đồng đội của ông kể về sự hy sinh anh dũng người cha thân yêu. Đó là, Tết Canh Tuất năm 1970, ông từ Sài Gòn ra gặp đồng chí Nguyễn Tài để nhận nhiệm vụ và học một số bài học nghiệp vụ tại Văn phòng An ninh T4, cơ sở ấp 3, Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Khoảng 8h ngày 11/2/1970, đại đội biệt kích ngụy chủ yếu là số chiêu hồi đã bất ngờ tập kích vào căn cứ. Phát hiện đã bị lộ, ông vừa kịp đẩy nắp hầm để y tá Hồng chạy thoát. Ông ở lại chiến đấu và đánh lạc hướng chúng thì bọn địch ập tới. Chúng bắn vào hầm, đồng chí Nguyễn Bá Lợi và một số cán bộ An ninh T4 đã hy sinh, được nhân dân an táng tại ấp 3, xã Phước Thạnh.

Năm 1985, Công an TP Hồ Chí Minh đã quy tập mộ 7 liệt sĩ An ninh T4 về nghĩa trang thành phố, trong đó có liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi. Tìm tới đó, cả 6 liệt sĩ kia đều đúng họ tên quê quán, nhưng khi tìm tới vị trí cho rằng của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi thì mang tên Huỳnh Văn Lợi, quê ở Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh.

Được sự giúp đỡ chu đáo tận tình của Bộ Công an và các đồng đội của ông nên ngôi mộ đó được xác định là của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi. Vậy là sau hơn 30 năm, ông mới được trả lại tên. Năm 2003, gia đình và bạn bè đã đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi về quê hương sau hơn 30 năm xa cách. Tổ quốc đã ghi công và tặng thưởng cho ông 5 huân chương cao quý.

Bây giờ, bước tiếp con đường cách mạng mà ông đã đi, các con, các cháu ông hầu hết đều là những chiến sĩ Công an đang ngày đêm giữ gìn bình yên cuộc sống. Tuy cuộc sống còn nhiều khó khăn vất vả nhưng vẫn đùm bọc thương yêu nhau. Bốn thế hệ, nhiều gia đình cùng sống dưới một mái nhà, yêu thương chăm sóc cụ Phạm Thị Vàng (vợ liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi) nay đã già yếu. Đó là truyền thống quý báu của một gia đình Việt tiêu biểu…

Phương Mai

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...