Hướng tới kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2015)

Cháu con đang tiếp bước cha anh

Chị Đỗ Thị Hoán, là con dâu cả của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi và bà Phạm Thị Vàng (94 tuổi), đã kể cho chúng tôi nghe về gia đình chị. Niềm vui lớn nhất với chị bây giờ là gia đình sum họp đầm ấm, chăm sóc mẹ chồng, là chỗ dựa cho các con, tiếp nối truyền thống gia đình. Năm 2014, cụ Phạm Thị Vàng đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Và trong tâm khảm của các con, các cháu cụ Phạm Thị Vàng, họ rất đỗi tự hào về người cha, người ông thân yêu – liệt sĩ Công an Nguyễn Bá Lợi. Liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi sinh ra và lớn lên ở một làng quê nghèo ven dòng sông Đáy hiền hòa. Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Bá Lợi đã xung phong vào đội thanh niên cứu quốc, bảo vệ chính quyền cách mạng.

Liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi.
Liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi.

Năm 1945, Nguyễn Bá Lợi trở thành đảng viên Đảng Cộng sản, Đội trưởng điệp báo phụ trách địa bàn Bình Lục - Lý Nhân (tỉnh Hà Nam). Cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, ông là Trưởng Ban bảo vệ chính trị, Phó Trưởng ty Công an tỉnh Hà Nam.

Cuối năm 1965, ông được điều động làm Phó Trưởng ty Công an tỉnh Vĩnh Phúc. Tháng 10/1967, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang vào giai đoạn quyết liệt nhất, ông tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Đêm ấy, ông về thăm nhà, sửa lại ngôi nhà cho vợ con vừa bị bom Mỹ đánh sập, thăm hỏi bà con lối xóm và những người thân trong gia đình. Ông ôm con gái út 3 tuổi, hôn lên má con mà mắt đỏ hoe. Sau bữa cơm tối, ông ngập ngừng nói với vợ: “Đêm nay anh sẽ đi B, lát nữa có xe tới đón”. Người vợ ngồi lặng lẽ bên chồng mà nước mắt cứ thế rơi. Nửa đêm tiễn ông ra đến đầu đường cái thì có xe ôtô cài đầy lá ngụy trang đỗ lại. Ông bước lên xe và những cái vẫy tay cứ xa dần…

Có ngờ đâu, đó là giây phút biệt ly mãi mãi. Kể từ ngày ấy, bao nhiêu vất vả, lo toan đổ dồn cả lên đôi vai gầy của người vợ. 6 đứa con lít nhít do một tay bà chăm bẵm. Cứ mỗi lần nhận được thư ông gửi về từ chiến trường là cả nhà vui lắm. Lá thư đề ngày 10/9/1969, ông viết: “Chúc mẹ con cùng mọi người luôn mạnh khỏe, sản xuất nhiều lương thực góp phần đánh thắng giặc Mỹ để Nam – Bắc thống nhất, vợ chồng cha con sum họp…”. Đọc thư, vợ và con ông ước gì ngày đó chóng đến.

Thế rồi thư ông thưa dần. Ban ngày, người mẹ bận nuôi đàn con dại, bận bịu với công tác xã hội. Ban đêm, vì lo lắng cho chồng, bà khóc thầm ướt đầm cả gối. Tiếp đó, người con trai cả của bà cũng tòng quân lên đường đánh giặc. Ở nhà, đứa con thứ hai tuy còn nhỏ đã phải thay cha, thay anh là chỗ dựa cho mẹ và các em…

Còn nhớ một buổi chiều đau buồn nhất, khi ba mẹ con vừa gánh củi ra khỏi bìa rừng thì trời đã nhá nhem tối, chuẩn bị bước xuống phà qua sông về nhà thì có người nói: “Ông Lợi hy sinh rồi”. Mấy mẹ con vứt phịch gánh củi xuống chân, lao về nhà. Cả nhà đã chật ních người, ai đó bảo là cán bộ Trung ương và tỉnh về báo tử ông Lợi.

Nỗi buồn đau của gia đình bà Vàng về sự hy sinh của ông Nguyễn Bá Lợi chưa nguôi ngoai thì tin sét đánh lại tiếp nối. Anh Nguyễn Quốc Hải là con trai cả của ông bà cũng hy sinh năm 1970 ở mặt trận phía Nam. Thật khó có thể tả hết nỗi đau của người vợ, người mẹ vừa chịu nỗi đau mất chồng, nay lại nghe tin mất đứa con trai yêu quý. Bà Vàng khóc cạn nước mắt mà vẫn phải gắng sức để nuôi dạy các con khôn lớn. 

Năm 1995, trong ngày kỷ niệm miền Nam hoàn toàn giải phóng, Bộ Công an tổ chức gặp mặt các cán bộ Công an miền Bắc chi viện Trung ương Cục miền Nam tại Tây Ninh, có một cán bộ từng bảo vệ Trung ương cục báo cáo với Ban Tổ chức, thông báo đặc điểm nhân dạng của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi, quê ở Hà Nam, để các đồng đội cùng công tác chiến đấu với ông biết được.

Thật may mắn, một người biết mộ ông là Thiếu tá Đặng Văn Điện, nguyên thư ký của đồng chí Nguyễn Tài, Trưởng ban An ninh T4, quê ở Phú Thọ.

Ông Điện cho biết: Năm 1967, đoàn cán bộ cao cấp của Bộ Công an vào miền Nam sau tổng tiến công Mậu Thân năm 1968. Ông Nguyễn Bá Lợi được điều về An ninh T4 (An ninh Sài Gòn-Gia Định), là một trong mạng lưới tình báo do đồng chí Nguyễn Tài chỉ huy hoạt động trong nội đô Sài Gòn.

Chị Hoán cho biết, các con của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi đã được đồng đội của ông kể về sự hy sinh anh dũng người cha thân yêu. Đó là, Tết Canh Tuất năm 1970, ông từ Sài Gòn ra gặp đồng chí Nguyễn Tài để nhận nhiệm vụ và học một số bài học nghiệp vụ tại Văn phòng An ninh T4, cơ sở ấp 3, Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Khoảng 8h ngày 11/2/1970, đại đội biệt kích ngụy chủ yếu là số chiêu hồi đã bất ngờ tập kích vào căn cứ. Phát hiện đã bị lộ, ông vừa kịp đẩy nắp hầm để y tá Hồng chạy thoát. Ông ở lại chiến đấu và đánh lạc hướng chúng thì bọn địch ập tới. Chúng bắn vào hầm, đồng chí Nguyễn Bá Lợi và một số cán bộ An ninh T4 đã hy sinh, được nhân dân an táng tại ấp 3, xã Phước Thạnh.

Năm 1985, Công an TP Hồ Chí Minh đã quy tập mộ 7 liệt sĩ An ninh T4 về nghĩa trang thành phố, trong đó có liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi. Tìm tới đó, cả 6 liệt sĩ kia đều đúng họ tên quê quán, nhưng khi tìm tới vị trí cho rằng của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi thì mang tên Huỳnh Văn Lợi, quê ở Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh.

Được sự giúp đỡ chu đáo tận tình của Bộ Công an và các đồng đội của ông nên ngôi mộ đó được xác định là của liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi. Vậy là sau hơn 30 năm, ông mới được trả lại tên. Năm 2003, gia đình và bạn bè đã đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi về quê hương sau hơn 30 năm xa cách. Tổ quốc đã ghi công và tặng thưởng cho ông 5 huân chương cao quý.

Bây giờ, bước tiếp con đường cách mạng mà ông đã đi, các con, các cháu ông hầu hết đều là những chiến sĩ Công an đang ngày đêm giữ gìn bình yên cuộc sống. Tuy cuộc sống còn nhiều khó khăn vất vả nhưng vẫn đùm bọc thương yêu nhau. Bốn thế hệ, nhiều gia đình cùng sống dưới một mái nhà, yêu thương chăm sóc cụ Phạm Thị Vàng (vợ liệt sĩ Nguyễn Bá Lợi) nay đã già yếu. Đó là truyền thống quý báu của một gia đình Việt tiêu biểu…

Phương Mai

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.