Cần lắm những “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng”

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, rất cần những “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng” của giới chuyên môn, đặc biệt là của các nhà lãnh đạo biết lắng nghe ý kiến người dân và nhà khoa học, có cái nhìn tỉnh táo trước “ma trận dự án” mà trong đó tồn tại không ít “lợi ích nhóm”, để giúp dân, giúp nước tránh được những tai ương.

Những ngày vừa qua, sau những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, với sự vào cuộc của các lực lượng chức năng, tình trạng khai thác cát trái phép thuyên giảm rõ rệt; cát tặc không còn ngang nhiên lộng hành, thách thức dư luận như trước đây.

Tuy nhiên, khai thác cát trái phép chỉ là một trong số nhiều vấn nạn với các dòng sông nói riêng và môi trường nói chung. Bởi vậy, bảo vệ sự trong sạch của các dòng sông, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ đặt ra với mọi bộ, ngành, địa phương trên tinh thần “Không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế” mà Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nhiều lần khẳng định.

Trong xu thế đó, dư luận rất đồng tình khi ngày 28-3-2017, tỉnh Tiền Giang tổ chức cuộc họp lấy ý kiến của các nhà khoa học về chủ trương đầu tư Nhà máy Giấy Đại Dương.

Trong cuộc họp nêu trên, đã có sự tranh luận “nảy lửa” giữa 2 luồng ý kiến, một bên là các nhà khoa học và một bên là chủ đầu tư cùng các chuyên gia của họ.

Phía các nhà khoa học có những ý kiến “nặng kí” khẳng định dự án sẽ gây ô nhiễm trầm trọng với nguồn nước và sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Tiền Giang. Như ý kiến của TS Lương Quang Xô, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam lo ngại: “Dù công nghệ có tốt thế nào thì cũng không thể xử lý hết các chất có trong nước thải của ngành sản xuất giấy”.

Còn PGS.TS Lê Trình (Viện Khoa học môi trường và Phát triển) khẳng định: “Ngành công nghiệp giấy thải ra nhiều chất độc hại cho môi trường. Trong thực tế, chuyện gì cũng có thể xảy ra. Doanh nghiệp nào làm dự án đều có cam kết, nhưng giữa cam kết và thực hiện có khoảng cách nhất định. Formosa cũng cam kết nhưng rồi lại gây ra hậu quả vô cùng lớn”.

Đó là ý kiến của phía các nhà khoa học, còn chủ đầu tư và các chuyên gia của Nhà máy Giấy Đại Dương thì khăng khăng cho rằng: Công nghệ của họ hiện đại nhất hiện nay, môi trường và nguồn nước sẽ được bảo đảm an toàn, sản xuất và đời sống của người dân sẽ không bị ảnh hưởng... Cuối cùng, nhà đầu tư dự án chốt lại bằng việc “sẽ kiện đòi 10 triệu USD nếu dự án bị thu hồi”, do họ đã triển khai thực hiện một phần dự án.

Cuộc tranh luận nảy lửa nêu trên chỉ tạm dừng khi kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang Phạm Anh Tuấn cho rằng: “Do tính chất dự án sản xuất giấy phức tạp, có dư luận trái chiều nên cần phải thận trọng xem xét kỹ trước khi đưa ra quyết định có tiếp nhận dự án này hay không”.

Chưa biết kết cục sẽ ra sao nhưng rõ ràng cuộc họp thẳng thắn lấy ý kiến các nhà khoa học, nhà chuyên môn là cần thiết và rất có tác dụng nhằm phản biện về một dự án còn nhiều dấu hỏi trong báo cáo tác động môi trường. Cuộc họp cũng thể hiện tinh thần dân chủ của lãnh đạo tỉnh Tiền Giang trong việc lắng nghe dư luận và các chuyên gia, nhằm đưa ra những quyết định đúng nhất.

Cách đây không lâu, “Dự án xây dựng tuyến giao thông thủy xuyên Á trên sông Hồng” cũng gây xôn xao dư luận. Đây là một siêu dự án kết hợp giao thông với thủy điện sẽ tác động tiêu cực đến hàng chục triệu người dân Bắc bộ, dù đó là nông dân, công nhân hay bất cứ tầng lớp nào.

Đề án này dự kiến có giá trị nhiều tỉ USD, theo những thông tin ban đầu – dễ khiến người dân lo lắng khi nó “vẽ” ra một tuyến giao thông từ Hà Nội lên phía Bắc, xuôi xuống một số vùng biển; nạo vét 288km đường sông và kết hợp làm nhiều nhà máy thủy điện nhỏ, kiểu tuabin trục ngang cột nước thấp đảm bảo cho tàu 400 tấn và sà lan 600 tấn lưu thông quanh năm…

Khi thông tin về dự án được đưa ra, các nhà khoa học đã tự giác, nhiệt thành vào cuộc và đi đến nhận thức chung: Nếu dự án này được triển khai, vựa lúa Bắc bộ có thể chỉ còn trong kí ức và an ninh lương thực khó được bảo đảm vì địa tầng thay đổi, sụt lún trên diện rộng và thiếu nước ngọt từ dòng sông Cái đã bị nhiều đập chặn dòng tích nước; đó là chưa kể những quan ngại về an ninh, quốc phòng…

Đặc biệt là ý kiến của GS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, người đã có nhiều năm gắn bó với công tác thuỷ lợi: “Tính khả thi của dự án là không và có lẽ, mục đích trước hết của nó là nhằm “rút ruột” tài nguyên cát, khoáng sản từ gần 300km của dòng sông Cái đã nuôi sống dân tộc Việt từ hàng ngàn năm nay!”.

Một ý kiến được đánh giá cao của GS Vũ Trọng Hồng khi ông nêu ra những ví dụ đau lòng và cảnh báo tuyệt đối không nên giao cho tư nhân triển khai công trình (kiểu như siêu dự án này) trên những dòng sông huyết mạch, (bởi nếu họ bán dự án cho đối tác nước ngoài thì khác nào cõng rắn cắn gà nhà) kể cả những công trình ấy do Chính phủ thực hiện cũng cần phải xem xét kĩ… 

 Thấu hiểu nỗi lo của người dân và các nhà khoa học, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định chưa phê duyệt chủ trương đầu tư dự án vì chưa đủ căn cứ, cơ sở theo quy định của pháp luật; đồng thời, chỉ đạo các bộ, ngành chức năng xem xét lại; yêu cầu phải lập Quy hoạch tổng thể khai thác sông Hồng…

Khi ý kiến của Thủ tướng được thông báo, dư luận nói chung và người dân đều “thở phào” bởi quyết định này, có thể nói, đã ngăn chặn một thảm họa về môi trường và xã hội, đã cứu dòng sông Hồng thoát khỏi “cái chết tức tưởi”.  

Rõ ràng, lòng yêu nước của người dân, chuyên môn của nhà khoa học dũng cảm và sự quyết đoán của nhà lãnh đạo đã ngăn chặn một thảm họa môi trường với sông Hồng và đồng bằng Bắc bộ.

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, rất cần những “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng” của giới chuyên môn, đặc biệt là của các nhà lãnh đạo biết lắng nghe ý kiến người dân và nhà khoa học, có cái nhìn tỉnh táo trước “ma trận dự án” mà trong đó tồn tại không ít “lợi ích nhóm”, để giúp dân, giúp nước tránh được những tai ương.

Trần Duy Hiển

Các tin khác

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

72 năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, lịch sử không chỉ nhắc nhớ về một chiến công quân sự “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, mà còn gợi mở một chân lý có giá trị xuyên thời đại: sức mạnh quyết định vận mệnh của dân tộc Việt Nam chưa bao giờ chỉ nằm ở vũ khí hay tiềm lực vật chất, mà nằm ở lòng dân, ở khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ở ý chí độc lập, tự cường được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Kinh tế Việt Nam được đánh giá là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Kinh tế Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất đã đạt những thành tựu vượt bậc, mang lại nhiều lợi ích cho người dân thụ hưởng, cũng như khẳng định vị thế, tầm vóc đất nước trên trường quốc tế.

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian qua là việc Quốc hội từng bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước (1945-1975) là một trong những chiến công chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước. Giành được những thành tựu, thắng lợi to lớn đó là sức mạnh của toàn dân tộc, trong đó lực lượng CAND có sự đóng góp xứng đáng.

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Đại thắng ngày 30/4/1975 không chỉ khép lại cuộc chiến tranh trường kỳ, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên CNXH của dân tộc Việt Nam. Đó là dấu mốc lịch sử không thể thay thế, là điểm tựa tinh thần để cả dân tộc bước vào hành trình kiến thiết, dựng xây đất nước trong hòa bình. Nhưng lịch sử chưa bao giờ dừng lại.

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Hiện có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng giá trị mức đầu tư là 3,3 triệu tỷ đồng đã được các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thống kê tính đến ngày 30/3/2025, nếu sớm được vận hành thì đây sẽ là nguồn lực rất lớn của nền kinh tế.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa. 

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi điều chỉnh về tổ chức bộ máy đều nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các cơ quan quyền lực nhà nước. Chỉ những thay đổi phản ánh đúng yêu cầu khách quan của việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước mới có ý nghĩa bền vững.

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển "kinh tế bạc" càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già”, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy hôm nay mới là bước khởi đầu. Hành động quyết liệt, hiệu quả vì mục tiêu vừa kể mới là thước đo cuối cùng. Một khi lời nói đi đôi với việc làm, khi cam kết được hiện thực hóa bằng kết quả, thì niềm tin chắc chắn sẽ được củng cố, động lực chắc chắn sẽ được nhân lên; và con đường phía trước - dù còn nhiều thách thức, vẫn sẽ rộng mở để đất nước vững bước tiến lên, kiến tạo và viết tiếp những trang sử vẻ vang trong hành trình phát triển.

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Chiều 7/4, bên hành lang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hà Nội Bùi Hoài Sơn đã trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc về việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 và những kỳ vọng đối với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo, điều hành trong giai đoạn mới.

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu chiến lược gắn với hai cột mốc lịch sử 2030 và 2045. Tại phiên bế mạc hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mang tính định hướng chiến lược, nhấn mạnh thực hiện tăng trưởng hai con số để “không lỡ nhịp với thời đại”: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Khi “Bốn nguyên tắc” được triển khai đồng bộ trong giáo dục và đào tạo, các nhà trường sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lịch sử phát triển của mọi Nhà nước đều cho thấy: quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ có xu hướng bị tha hóa, và một khi quyền lực đã bị tha hóa thì hậu quả không chỉ dừng lại ở tham nhũng, tiêu cực, mà còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Thay vì kế hoạch sẽ triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol) vào tháng 6/2026, Chính phủ đã quyết định đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 ngay từ tháng 4/2026. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, mà còn là một bước đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh. 

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn là điều kiện nền tảng để giữ vững ổn định, củng cố niềm tin xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển đất nước.