Cần lắm những “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng”

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, rất cần những “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng” của giới chuyên môn, đặc biệt là của các nhà lãnh đạo biết lắng nghe ý kiến người dân và nhà khoa học, có cái nhìn tỉnh táo trước “ma trận dự án” mà trong đó tồn tại không ít “lợi ích nhóm”, để giúp dân, giúp nước tránh được những tai ương.

Những ngày vừa qua, sau những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, với sự vào cuộc của các lực lượng chức năng, tình trạng khai thác cát trái phép thuyên giảm rõ rệt; cát tặc không còn ngang nhiên lộng hành, thách thức dư luận như trước đây.

Tuy nhiên, khai thác cát trái phép chỉ là một trong số nhiều vấn nạn với các dòng sông nói riêng và môi trường nói chung. Bởi vậy, bảo vệ sự trong sạch của các dòng sông, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ đặt ra với mọi bộ, ngành, địa phương trên tinh thần “Không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế” mà Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nhiều lần khẳng định.

Trong xu thế đó, dư luận rất đồng tình khi ngày 28-3-2017, tỉnh Tiền Giang tổ chức cuộc họp lấy ý kiến của các nhà khoa học về chủ trương đầu tư Nhà máy Giấy Đại Dương.

Trong cuộc họp nêu trên, đã có sự tranh luận “nảy lửa” giữa 2 luồng ý kiến, một bên là các nhà khoa học và một bên là chủ đầu tư cùng các chuyên gia của họ.

Phía các nhà khoa học có những ý kiến “nặng kí” khẳng định dự án sẽ gây ô nhiễm trầm trọng với nguồn nước và sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Tiền Giang. Như ý kiến của TS Lương Quang Xô, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam lo ngại: “Dù công nghệ có tốt thế nào thì cũng không thể xử lý hết các chất có trong nước thải của ngành sản xuất giấy”.

Còn PGS.TS Lê Trình (Viện Khoa học môi trường và Phát triển) khẳng định: “Ngành công nghiệp giấy thải ra nhiều chất độc hại cho môi trường. Trong thực tế, chuyện gì cũng có thể xảy ra. Doanh nghiệp nào làm dự án đều có cam kết, nhưng giữa cam kết và thực hiện có khoảng cách nhất định. Formosa cũng cam kết nhưng rồi lại gây ra hậu quả vô cùng lớn”.

Đó là ý kiến của phía các nhà khoa học, còn chủ đầu tư và các chuyên gia của Nhà máy Giấy Đại Dương thì khăng khăng cho rằng: Công nghệ của họ hiện đại nhất hiện nay, môi trường và nguồn nước sẽ được bảo đảm an toàn, sản xuất và đời sống của người dân sẽ không bị ảnh hưởng... Cuối cùng, nhà đầu tư dự án chốt lại bằng việc “sẽ kiện đòi 10 triệu USD nếu dự án bị thu hồi”, do họ đã triển khai thực hiện một phần dự án.

Cuộc tranh luận nảy lửa nêu trên chỉ tạm dừng khi kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang Phạm Anh Tuấn cho rằng: “Do tính chất dự án sản xuất giấy phức tạp, có dư luận trái chiều nên cần phải thận trọng xem xét kỹ trước khi đưa ra quyết định có tiếp nhận dự án này hay không”.

Chưa biết kết cục sẽ ra sao nhưng rõ ràng cuộc họp thẳng thắn lấy ý kiến các nhà khoa học, nhà chuyên môn là cần thiết và rất có tác dụng nhằm phản biện về một dự án còn nhiều dấu hỏi trong báo cáo tác động môi trường. Cuộc họp cũng thể hiện tinh thần dân chủ của lãnh đạo tỉnh Tiền Giang trong việc lắng nghe dư luận và các chuyên gia, nhằm đưa ra những quyết định đúng nhất.

Cách đây không lâu, “Dự án xây dựng tuyến giao thông thủy xuyên Á trên sông Hồng” cũng gây xôn xao dư luận. Đây là một siêu dự án kết hợp giao thông với thủy điện sẽ tác động tiêu cực đến hàng chục triệu người dân Bắc bộ, dù đó là nông dân, công nhân hay bất cứ tầng lớp nào.

Đề án này dự kiến có giá trị nhiều tỉ USD, theo những thông tin ban đầu – dễ khiến người dân lo lắng khi nó “vẽ” ra một tuyến giao thông từ Hà Nội lên phía Bắc, xuôi xuống một số vùng biển; nạo vét 288km đường sông và kết hợp làm nhiều nhà máy thủy điện nhỏ, kiểu tuabin trục ngang cột nước thấp đảm bảo cho tàu 400 tấn và sà lan 600 tấn lưu thông quanh năm…

Khi thông tin về dự án được đưa ra, các nhà khoa học đã tự giác, nhiệt thành vào cuộc và đi đến nhận thức chung: Nếu dự án này được triển khai, vựa lúa Bắc bộ có thể chỉ còn trong kí ức và an ninh lương thực khó được bảo đảm vì địa tầng thay đổi, sụt lún trên diện rộng và thiếu nước ngọt từ dòng sông Cái đã bị nhiều đập chặn dòng tích nước; đó là chưa kể những quan ngại về an ninh, quốc phòng…

Đặc biệt là ý kiến của GS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, người đã có nhiều năm gắn bó với công tác thuỷ lợi: “Tính khả thi của dự án là không và có lẽ, mục đích trước hết của nó là nhằm “rút ruột” tài nguyên cát, khoáng sản từ gần 300km của dòng sông Cái đã nuôi sống dân tộc Việt từ hàng ngàn năm nay!”.

Một ý kiến được đánh giá cao của GS Vũ Trọng Hồng khi ông nêu ra những ví dụ đau lòng và cảnh báo tuyệt đối không nên giao cho tư nhân triển khai công trình (kiểu như siêu dự án này) trên những dòng sông huyết mạch, (bởi nếu họ bán dự án cho đối tác nước ngoài thì khác nào cõng rắn cắn gà nhà) kể cả những công trình ấy do Chính phủ thực hiện cũng cần phải xem xét kĩ… 

 Thấu hiểu nỗi lo của người dân và các nhà khoa học, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định chưa phê duyệt chủ trương đầu tư dự án vì chưa đủ căn cứ, cơ sở theo quy định của pháp luật; đồng thời, chỉ đạo các bộ, ngành chức năng xem xét lại; yêu cầu phải lập Quy hoạch tổng thể khai thác sông Hồng…

Khi ý kiến của Thủ tướng được thông báo, dư luận nói chung và người dân đều “thở phào” bởi quyết định này, có thể nói, đã ngăn chặn một thảm họa về môi trường và xã hội, đã cứu dòng sông Hồng thoát khỏi “cái chết tức tưởi”.  

Rõ ràng, lòng yêu nước của người dân, chuyên môn của nhà khoa học dũng cảm và sự quyết đoán của nhà lãnh đạo đã ngăn chặn một thảm họa môi trường với sông Hồng và đồng bằng Bắc bộ.

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, rất cần những “cái đầu lạnh” và “trái tim nóng” của giới chuyên môn, đặc biệt là của các nhà lãnh đạo biết lắng nghe ý kiến người dân và nhà khoa học, có cái nhìn tỉnh táo trước “ma trận dự án” mà trong đó tồn tại không ít “lợi ích nhóm”, để giúp dân, giúp nước tránh được những tai ương.

Trần Duy Hiển

Các tin khác

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Quốc hội đang xem xét đồng thời Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Thước đo của lần sửa luật này không nằm ở việc thêm bao nhiêu tội danh hay nặng thêm bao nhiêu mức án, mà ở chỗ pháp luật có xử lý đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội hay không.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Thực hiện các chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ trong sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết.

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Kết quả công khai về tiến độ xử lý nhà đất dôi dư của Bộ Tài chính cho thấy khối địa phương chiếm phần lớn số cơ sở chưa hoàn thành trên cả nước, với 9.608 cơ sở, tương đương hơn 92% tổng số cơ sở còn phải xử lý.