Tuy vậy, trong thực tế, cách áp dụng quy định pháp luật tại một số địa phương vẫn đang khiến doanh nghiệp lo lắng, đặc biệt là về thời điểm xác định giá đất. Hiện nhiều nhà đầu tư dự án BT (xây dựng – chuyển giao) tại TP Hồ Chí Minh đang "kêu cứu" vì bị chậm bàn giao đất cả chục năm, có nguy cơ phải gánh khoản nghĩa vụ tài chính khổng lồ dù lỗi không thuộc về nhà đầu tư.
Không để dự án ách tắc về thủ tục, đội chi phí hàng chục lần
Mới đây, Công ty CP Đầu tư MHL đã có văn bản gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ban Chỉ đạo về giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc các dự án tồn đọng được thành lập tại Quyết định số 751/QĐ-TTg ngày 11/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Đoàn đại biểu Quốc hội TP HCM và Hiệp hội bất động sản TP HCM về tháo gỡ khó khăn trong việc xác định thời điểm tính tiền sử dụng đất cho Khu đất số 448 Nguyễn Tất Thành (Quận 4 cũ).
Theo đó, ngày 1/11/2016, Công ty MHL ký Hợp đồng BT số 09/HĐBT với Quân chủng Phòng không – Không quân, được thanh toán bằng quỹ đất tại địa chỉ nói trên. Đến tháng 2/2018, doanh nghiệp đã bàn giao đầy đủ công trình BT cho Bộ Quốc phòng đưa vào sử dụng.
Tuy nhiên, mãi đến tháng 3/2025, UBND TP.HCM mới ban hành quyết định giao đất cho nhà đầu tư, chậm tới 9 năm so với quy định của nội dung Hợp đồng BT và các quy định pháp luật vào thời điểm ký hợp đồng. Trước khi được bàn giao đất, trong suốt 9 năm ròng rã, Chính phủ, Bộ Quốc phòng đã có 12 văn bản chỉ đạo, đề nghị UBND TP HCM giao đất cho Nhà đầu tư theo quy định của pháp luật; Công ty MHL đã gửi gần 100 văn bản kiến nghị tới các sở, ngành và UBND TP đề nghị được giao đất theo nội dung Hợp đồng BT và quy định của pháp luật.
Hậu quả của việc chậm bàn giao đất của dự án Saigon Lighthouse Residence được quy hoạch trên khu đất 448 Nguyễn Tất Thành – bị treo 9 năm, đồng nghĩa với thiệt hại của doanh nghiệp, lãng phí nguồn lực không nhỏ của doanh nghiệp và xã hội.
Được biết, cũng trong năm 2016, Công ty MHL đã ký một hợp đồng BT khác tại TP Hà Nội (được thanh toán bằng Khu đất tại số 3 Lê Trọng Tấn, phường Phương Liệt, Hà Nội) và đã được UBND TP Hà Nội bàn giao đất ngay trong năm đó, công trình khác của Hợp đồng BT này được hoàn thành vào năm 2017 nên đã đóng góp giải quyết nhu cầu nhà ở, thuế, nguồn thu ngân sách nhà nước
Theo các luật sư, việc xác định giá đất thời điểm hiện tại cho hợp đồng BT đã ký cách đây gần chục năm là sai nguyên tắc pháp lý về không hồi tố và đi ngược với quy định của pháp luật và tinh thần của Nghị quyết 68.
Từ bài học tin dân ngẫm về “Khoán 10” trong kinh tế Theo quy định pháp luật, doanh nghiệp ký hợp đồng BT vào năm 2016 thì thời điểm giao đất và định giá đất phải là năm 2016. Cụ thể, Nghị định 15/2015/NĐ-CP và Quyết định 23/2015/QĐ-TTg quy định nhà đầu tư được giao đất song song, đồng thời vào thời điểm ký Hợp đồng BT. Thời điểm xác định giá đất cũng là thời điểm mà nhà đầu tư được giao đất. Việc chậm bàn giao đất là lỗi của chính quyền, không thể bắt doanh nghiệp gánh thiệt hại.
Việc tính giá đất của năm 2025 cho hợp đồng BT đã ký năm 2016 và hoàn thành, bàn giao, đưa vào sử dụng công trình BT tháng 02/2018 là không phù hợp quy định pháp luật, có thể sẽ gây khiếu kiện kéo dài giữa doanh nghiệp và chính quyền, gây mất niềm tin về môi trường đầu tư.
Chính sách phải đảm bảo công bằng, nhất quán
Trường hợp của Công ty MHL không phải là cá biệt. Theo đó, CTCP Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh (nằm trong hệ sinh thái của Tập đoàn Trường Hải - Thaco) khi đầu tư bốn tuyến đường chính tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm đã được thanh toán 106ha đất để triển khai Khu đô thị Sala cũng gặp khó khăn tương tự.
Tuy nhiên, các vướng mắc về các dự án BT tại Thủ Thiêm đã được tháo gỡ bởi Nghị định số 91/2025/NĐ-CP quy định thời điểm xác định giá đất thanh toán theo hợp đồng BT tại Thủ Thiêm. Theo nghị định trên, việc tính giá đất dùng để thanh toán đối ứng cho các dự án BT là tại thời điểm ký tắt hợp đồng BT và số tiền nộp ngoài tổng vốn đầu tư dự án BT được tính tại thời điểm ban hành quyết định giao đất (trong các năm 2013, 2014 và 2015). Theo thông tin từ Thaco, hiện vướng mắc của Tập đoàn liên quan đến thời điểm xác định giá đất tại dự án Khu đô thị Sala đã được tháo gỡ.
Tuy nhiên, hiện nay có gần 200 doanh nghiệp thực hiện dự án BT cũng gặp nhiều vướng mắc nhưng chưa được tháo gỡ như Thaco. Thay vì tháo gỡ cho từng dự án, các doanh nghiệp và nhà đầu tư mong muốn Chính phủ cần có cơ chế chung để tháo gỡ cho tất cả các doanh nghiệp, bảo đảm sự công bằng và nhất quán trong hệ thống chính sách, pháp luật.
Các doanh nghiệp đề nghị, tới đây, khi Quốc hội bổ sung Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP HCM và Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, cần quy định rõ về thời điểm xác định giá đất cho dự án BT, đảm bảo công bằng cho doanh nghiệp.
Trao đổi với PV, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cho hay, trên thực tế, không chỉ MHL mà có khoảng 100 dự án BT tại TP HCM đang gặp vướng mắc tương tự.
“Chậm trễ bàn giao đất, xác định giá đất, xác định nghĩa vụ tài chính hầu hết do thủ tục hành chính, do chính quyền chứ không phải do lỗi nhà đầu tư. Tôi đề nghị phải ban hành cơ chế xử lý để doanh nghiệp không có lỗi, đặc biệt là khi phát sinh nghĩa vụ tài chính do sự thay đổi chính sách hoặc lỗi của cơ quan chức năng. Trong những trường hợp này, Chính phủ cần có hướng dẫn về phương pháp định giá đất và xử lý khoản tiền bổ sung, tạo niềm tin cho doanh nghiệp”, ông Lê Hoàng Châu đề nghị.
Rõ ràng, vướng mắc về định giá đất là một trong những nút thắt lớn nhất của thị trường bất động sản. Việc xác định giá đất để tính nghĩa vụ tài chính cho doanh nghiệp chưa thống nhất dẫn đến một loạt dự án bị tắc nghẽn, khan hiếm nguồn cung, giá bị đẩy lên cao.
TS Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, để tăng cung cho thị trường bất động sản, việc tập trung tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến định giá đất là quan trọng nhất bởi đây là khâu trọng yếu dẫn khiến dự án dễ rơi vào cảnh chậm trễ, tắc nghẽn kéo dài.
“Ưu tiên hàng đầu hiện nay là tập trung tháo gỡ vướng mắc định giá đất, để hỗ trợ doanh nghiệp sớm triển khai dự án, qua đó góp phần thúc đẩy nguồn cung bất động sản và sự hồi phục, phát triển của thị trường bất động sản”, ông Khôi kiến nghị.
Theo lãnh đạo MHL, Nghị quyết 68-NQ/TW của Đảng đã khích lệ các doanh nghiệp Việt Nam có thêm niềm tin, động lực hành động và cống hiến cho Đất nước. Doanh nghiệp và người dân rất tâm đắc với khẳng định của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm: “Cần xác định phát triển kinh tế tư nhân là chiến lược, chính sách lâu dài của quốc gia”. Các doanh nghiệp kỳ vọng việc tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh sẽ khiến doanh nghiệp cống hiến tốt hơn, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Tập trung bảo đảm ANTT và góp phần thực hiện hiệu quả "bộ tứ trụ cột" 
Giải pháp nào để Nghị quyết 68 thực sự “đứng cạnh, đi cùng” doanh nghiệp? 
