Lo ngại “bóng đen” đảo chính trở lại Tây Phi

Nền dân chủ Niger đứng trước cuộc khủng hoảng mới, sau khi quân đội tuyên bố phế truất Tổng thống Mohamed Bazoum. Nhiều quốc gia và tổ chức thế giới đã cực lực lên án động thái này, với những lo ngại về tương lai bất ổn của không chỉ Niger mà cả khu vực Tây Phi, khi bóng đen đảo chính có nguy cơ trở lại. 

Tối 26/7 (giờ địa phương), truyền thông quốc tế bất ngờ đưa tin, các thành viên bất mãn của lực lượng cận vệ Tổng thống Niger Mohamed Bazoum đã chặn lối vào Phủ Tổng thống và giữ Tổng thống ở bên trong, đồng thời phong tỏa mọi lối ra vào. Giới chức Niger đã tổ chức các cuộc đàm phán nhưng đội cận vệ từ chối thả ông Bazoum. Chỉ vài giờ sau, một nhóm binh sĩ đã xuất hiện trên truyền hình Niger, nói rằng Tổng thống nước này Mohamed Bazoum đã bị phế truất.

Đại tá Amadou Abdramane, phát ngôn viên quân đội Niger, cáo buộc chính quyền dân sự của Tổng thống Bazoum quản lý yếu kém và khiến tình hình an ninh trong nước ngày một xấu đi. Người phát ngôn quân đội Niger cho biết, biên giới trên bộ và trên không của nước này đã bị đóng cửa cho đến khi tình hình ổn định. Lệnh giới nghiêm toàn quốc cũng đã được ban bố. Từ 22h đến 5h sáng mỗi ngày, điện sẽ bị cắt trên toàn quốc cho tới khi có thông báo mới.

Quân đội Niger cũng cảnh báo sẽ chống lại bất kỳ sự can thiệp nào của nước ngoài. Động thái này đánh dấu cuộc khủng hoảng chính trị mới nhất tại Niger, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Đất nước nằm ở khu vực Tây Phi đã trải qua 4 cuộc đảo chính kể từ khi giành độc lập năm 1960, trong đó cuộc đảo chính gần nhất xảy ra hồi tháng 2/2010, lật đổ Tổng thống khi đó là ông Mamadou Tandja.

image001.jpg -0
Tổng thống Niger Mohamed Bazoum. Ảnh: EPA.

Ông Bazoum được bầu làm Tổng thống Niger vào năm 2021, lên nắm quyền vào thời điểm quốc gia này đang chìm trong nghèo đói. Thế nhưng, kể từ đó đến nay, tình trạng bất ổn vẫn luôn hiện diện với sự xuất hiện của những toán cướp có vũ trang hoặc các nhóm thánh chiến ở biên giới Niger. The Guardian nhận định, tình hình ở Niger bất ổn phần nhiều do ảnh hưởng từ hai quốc gia láng giềng là Mali và Burkina Faso, vốn cũng đã trải qua các cuộc nổi dậy của những phần tử thánh chiến gây ra trong những năm gần đây. Nhìn rộng ra bức tranh Tây Phi, kể từ năm 2020, đảo chính luôn xảy ra tại một số quốc gia thuộc khu vực này, trong đó có Mali, Guinea, Burkina Faso, và thậm chí là một âm mưu đảo chính bất thành diễn ra tại Niger. CNN lo ngại, những cuộc tranh giành quyền lực gây rủi ro đảo ngược quá trình dân chủ hóa tại châu Phi và quay trở lại kỷ nguyên khi các cuộc đảo chính thường diễn ra. Cuối năm ngoái, các nhà lãnh đạo Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đã thống nhất thành lập lực lượng khu vực để can thiệp trong trường hợp xảy ra đảo chính và chống các phần tử thánh chiến. Tuy nhiên, hành động đảo chính mới nhất tại Niger đã làm lung lay nỗ lực này, thậm chí có thể làm phức tạp thêm các nỗ lực của phương Tây nhằm giúp các quốc gia ở khu vực Sahel chống lại cuộc nổi dậy của các phần tử thánh chiến lan rộng từ Mali trong thập kỷ qua.

Cũng vì thế, vụ việc ngày 26/7 đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các quốc gia và tổ chức trên toàn thế giới. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres ngày 26/7 lên án mạnh mẽ nhất mọi nỗ lực giành chính quyền bằng vũ lực và phá hoại nền quản trị dân chủ, hòa bình và ổn định ở Niger. Tổng thư ký kêu gọi tất cả các bên liên quan thực hiện kiềm chế và đảm bảo bảo vệ trật tự hiến pháp, nhấn mạnh rằng Liên hợp quốc sát cánh cùng chính phủ và người dân Niger”. Tổng thống Nigeria Bola Tinubu - Chủ tịch ECOWAS cũng lập tức lên tiếng khẳng định khối các quốc gia này và tất cả những người yêu dân chủ trên toàn thế giới sẽ không dung thứ cho bất kỳ tình huống nào làm tổn hại chính phủ được bầu cử dân chủ của Niger. Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken "bày tỏ sự ủng hộ vững chắc của Mỹ" với Tổng thống Bazoum, đồng thời "nhấn mạnh rằng quan hệ kinh tế-an ninh mạnh mẽ giữa Mỹ và Niger phụ thuộc vào khả năng duy trì quản trị nền dân chủ, cũng như tôn trọng pháp quyền và nhân quyền. Trong ngày 27/7, Liên minh châu Âu (EU), Pháp, Anh, Đức đồng thời lên án bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây bất ổn cho nền dân chủ và đe dọa sự ổn định của quốc gia châu Phi này. Sự lo ngại và lên án của quốc tế là hoàn toàn có cơ sở, bởi cuộc đảo chính này cũng có thể là mầm mống đe dọa nghiêm trọng đến thành tích dân chủ mà các nước Tây Phi đã đạt được trong những thập niên gần đây dẫn đến sự mất ổn định chung của cả châu Phi, gây khó khăn cho đời sống người dân và tình hình kinh tế.

Trong diễn biến mới nhất, Tổng thống Mohamed Bazoum ngày 27/7 đăng tải bài viết trên mạng xã hội cam kết bảo vệ những thành tựu dân chủ của đất nước. Ngoại trưởng Niger Hassoumi Massoudou cũng đưa ra tuyên bố khẳng định chính phủ do Tổng thống Mohamed Bazoum lãnh đạo vẫn là chính phủ hợp pháp, đồng thời kêu gọi toàn thể người dân Niger chống lại cuộc đảo chính.

Trong một nỗ lực giải quyết khủng hoảng, Tổng thống Benin Patrick Talon đang lên đường tới Niger để làm trung gian hòa giải. “Mọi biện pháp sẽ được sử dụng, nếu cần thiết, để khôi phục trật tự hiến pháp ở Niger, nhưng lý tưởng nhất là mọi thứ được thực hiện trong hòa bình và hài hòa”, ông Talon nói, phần nào thể hiện kỳ vọng chung của quốc tế về một giải pháp phù hợp nhất cho Niger hiện nay.

An Nhiên

Các tin khác

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Phát biểu ngay tại căn cứ liên hợp Andrews khi vừa đặt chân tới Mỹ hôm 23/9 (giờ địa phương), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho hay, thế giới đang phát triển, thời đại đang thay đổi, nhưng quy luật lịch sử về việc Trung Quốc và Mỹ chung sống hòa bình không thay đổi, nguyện vọng tốt đẹp của nhân dân hai nước về tăng cường giao lưu hữu nghị không thay đổi, kỳ vọng chung của cộng đồng quốc tế đối với Trung Quốc và Mỹ cũng không thay đổi.

Trẻ em Gaza trở lại trường giữa đống đổ nát

Trẻ em Gaza trở lại trường giữa đống đổ nát

Hàng trăm nghìn trẻ tại dải Gaza trở lại trường học trực tiếp lần đầu tiên sau gần 3 năm do ảnh hưởng của chiến sự. Những lớp học trong lều bạt mở ra hy vọng khôi phục việc học, nhưng cũng cho thấy những thách thức lớn phía trước đối với giáo dục và quá trình tái thiết Gaza.