EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Theo Reuters, cuộc gặp thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo EU diễn ra với loạt hoạt động trong hai ngày 23 và 24/4. Trong Hiệp ước Lisbon của EU, Điều 42.7 quy định “nếu một quốc gia thành viên là nạn nhân của hành động xâm lược vũ trang trên lãnh thổ của mình, các quốc gia thành viên khác có nghĩa vụ viện trợ và hỗ trợ quốc gia đó bằng mọi phương tiện trong khả năng của mình”.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu -0
Lãnh đạo EU các khách mời dự hội nghị thượng đỉnh ở Cộng hòa Síp. Ảnh: Reuters

Về lý thuyết, điều khoản này mạnh mẽ không kém quy tắc phòng thủ chung của NATO, nhưng trên thực tế, EU chưa có quy định rõ ràng về việc các nước sẽ hỗ trợ nhau ra sao.

Tính đến thời điểm hiện tại, Điều 42.7 mới được kích hoạt một lần, khi Pháp viện dẫn điều khoản này vào năm 2015 sau loạt vụ tấn công khủng bố khiến hơn 130 người thiệt mạng tại Paris do Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng thực hiện. Do chưa có cơ chế thống nhất, Pháp khi đó tiến hành các thỏa thuận song phương nhằm chia sẻ thông tin tình báo, hậu cần và đóng góp quân sự để tăng cường cuộc chiến chống IS.

Theo DW, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Mỹ đối mặt nhiều thách thức và việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây cảnh báo khả năng Washington có thể rút khỏi NATO, nhiều quốc gia EU kỳ vọng xây dựng một “cẩm nang” hướng dẫn chi tiết để có thể kích hoạt hiệu quả điều khoản trên.

Việc Tổng thống Trump nhiều lần đề cập khả năng Mỹ muốn kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch cũng là một yếu tố thúc đẩy EU phát đi thông điệp chính trị rằng họ sẵn sàng và đoàn kết bảo vệ lẫn nhau.

Đối với Cộng hòa Síp, nước chủ nhà hội nghị thượng đỉnh, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nước này không phải là thành viên NATO và từng bị máy bay không người lái tấn công trong giai đoạn đầu của chiến dịch quân sự do Mỹ thực hiện nhằm vào Iran. “Chúng tôi rõ ràng có Điều 42.7 nhưng thực sự chưa biết điều gì sẽ xảy ra nếu một quốc gia thành viên kích hoạt điều khoản này”, Tổng thống Cộng hòa Síp Nikos Christodoulides nói.

Hiện chưa rõ liệu EU có đạt được thỏa thuận về vấn đề này hay không. Trong khi nhiều nước ủng hộ, một số quốc gia trong khối tỏ ra thận trọng do lo ngại rằng nếu EU cụ thể hóa Điều 42.7, điều đó có thể thúc đẩy Mỹ rời khỏi NATO nhanh hơn.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu -0
Một số nước kêu gọi vận dụng Điều 42.7 cần phải “phù hợp và không cạnh tranh với Điều 5 của NATO”. Ảnh: DW

Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Andris Spruds nêu rõ, “những nỗ lực của EU nhằm tăng cường quốc phòng và an ninh châu Âu là đáng hoan nghênh”, nhưng việc vận dụng Điều 42.7 cần phải “phù hợp và không cạnh tranh với Điều 5 của NATO”.

Ngoài chủ đề phòng thủ chung, các lãnh đạo EU cũng thảo luận về tương lai ngân sách dài hạn của EU giai đoạn 2028–2034, dự kiến vượt 2.000 tỷ USD. Hầu hết các quốc gia EU đều muốn giảm con số này, nhưng bất đồng về việc nên cắt giảm khoản mục nào. Từ năm 2028, EU bắt đầu phải trả 28 tỷ USD mỗi năm liên quan đến khoản vay chung ứng phó đại dịch COVID-19.

Theo DW, tình hình Trung Đông khiến giá năng lượng leo thang cũng là một vấn đề mà EU không thể bỏ qua. EU đã mời lãnh đạo các nước Ai Cập, Jordan, Lebanon, Syria và các quốc gia vùng Vịnh tới thảo luận về an ninh khu vực.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa khẳng định EU cần “đóng góp vào việc giảm leo thang và duy trì hòa bình trong khu vực, cũng như bảo đảm tự do hàng hải”. Dù chưa thống nhất về cách thức thực hiện, hầu hết lãnh đạo EU đều nhất trí cần hành động mạnh mẽ hơn để giảm giá năng lượng, gây ra bởi các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz.

Trước đó, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất các phương án ứng phó khẩn cấp, bao gồm tăng trợ cấp, đẩy nhanh điện khí hóa, xây dựng lưới điện và điều chỉnh thuế năng lượng.

Về vấn đề Ukraine, sau khi EU thông qua gói vay 105 tỷ USD cho Kiev, trong đó khoảng 2/3 dành cho chi tiêu quân sự, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa xác nhận bước tiếp theo là “mở cụm đàm phán đầu tiên cho tiến trình gia nhập của Ukraine”.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người cũng được mời tới hội nghị ở Cộng hòa Síp, tuyên bố Ukraine mong muốn trở thành thành viên chính thức của EU, thay vì các hình thức hội nhập mang tính biểu tượng.

Phó Thủ tướng Ukraine phụ trách hội nhập châu Âu Taras Kachka cho biết Kiev kỳ vọng một số chương đàm phán có thể được khép lại ngay trong năm 2026, qua đó mở đường cho việc hội nhập sâu hơn vào thị trường chung châu Âu vào năm 2027 và tiến tới đàm phán hiệp ước gia nhập EU.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo EU tiếp tục phản đối khả năng đẩy nhanh tiến trình kết nạp Ukraine. Thủ tướng Luxembourg Luc Frieden nhấn mạnh Ukraine thuộc “gia đình châu Âu” nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện gia nhập và không có “đường tắt”. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cũng cho rằng việc Ukraine gia nhập EU trong ngắn hạn là “không thực tế”.

Thái Hà

Các tin khác

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Các chuyến hàng thương mại vào dải Gaza bị đình trệ khiến nguồn cung lương thực và nhu yếu phẩm sụt giảm, trong bối cảnh khoảng 2 triệu người Palestine tại đây thiếu nơi trú ẩn, thuốc men và các vật dụng cần thiết để vượt qua mùa Đông.

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Houthi nhằm vào Arab Saudi đang đặt ra những thách thức mới với năng lực phòng không của Riyadh, đồng thời phản ánh tính phức tạp của việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh xung đột khu vực leo thang.

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.