Bên chứng tích bi hùng đường Hồ Chí Minh trên biển, nghe chuyện “đất chết hồi sinh”

Khi đặt chân tới vùng đất biển nằm cuối dãy cù lao Minh, tôi bị ám ảnh bởi những con số khi biết đây là một trong những nơi từng hứng chịu nhiều đau thương, mất mát của xứ dừa Bến Tre...

Điều đáng trân trọng chính là người dân vùng quê heo hút này, trong đó có thế hệ sinh ra sau thời khắc lịch sử 45 năm trước, luôn vị tha, vượt lên trên nỗi đau trong quá khứ, dốc sức cho cuộc hồi sinh mang tên “Đồng Khởi mới”, thực hiện di nguyện thiêng liêng của lớp cha anh đã đổ máu xương, anh dũng ngã xuống…

Vượt lên quá khứ đau thương

Hôm về xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, tôi gặp chị Trần Thị Minh Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã thuộc thế hệ 8X. Từng sống với bà ngoại từ lúc 6 tuổi ngay tại vùng đất này nên chị hiểu rõ ngọn ngành câu chuyện. Hướng dẫn tôi vào thăm nơi yên nghỉ của 21 người, chị cho biết, tất cả đều là thường dân.

“Ngôi mộ tập thể này được đắp lên tại miệng hầm ngay hôm đó, 16/1/1964. Trong số các nạn nhân, có 2 phụ nữ đang mang thai. Sau trận càn đẫm máu 21 ngày xuống khu vực Cồn Rừng, bị quân ta chống trả quyết liệt, gây tiêu hao sinh lực, địch buộc phải rút lui khỏi bãi Thạnh Phong – Thạnh Hải. Và địch đã dùng máy bay ném bom oanh tạc bình địa toàn khu vực, gây nên tội ác này”, Khoa đỏ hoe mắt, kể.

Một góc Di tích lịch sử Quốc gia đường Hồ Chí Minh trên biển tại cồn Bửng, xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.
Một góc Di tích lịch sử Quốc gia đường Hồ Chí Minh trên biển tại cồn Bửng, xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.

Vùng đất biển này, gần như nơi đâu cũng có câu chuyện bi thương từ thời mưa bom, bão đạn. Hôm ghé qua Thạnh Phong, tôi được kể câu chuyện, lại cũng liên quan đến con số 21. “Người dân địa phương quen gọi là vụ thảm sát Khâu Băng ngày 25/2/1969. 21 thường dân là người già, phụ nữ và trẻ em, bị đội biệt kích SEAL do Đại úy Hải quân Bob Kerry (sau này là thượng nghị sĩ Mỹ) chỉ huy, ra lệnh nổ súng, giết chết. Chủ tịch UBND xã Hà Văn Doi kể. Đau lắm, người dân Thạnh Phong chẳng muốn khơi lại. Tấm lòng vị tha của người dân nơi đây cũng là tấm lòng của bao người dân Việt, gác lại nỗi đau nhưng không thể quên…

Thế hệ trẻ hôm nay có thể chưa hình dung hết những gì trong quá khứ nhưng vẫn luôn tự hào về sự thủy chung, một dạ, một lòng của người dân vùng quê biển này dành cho cách mạng. Khoa kể, dù giờ ngoại đã mất, vườn trầu trước nhà cũng không còn, nhưng chị luôn nhớ chuyện về căn hầm do ông bà ngoại đào phía dưới vườn trầu trước nhà.

“Ngoại kể, mỗi khi cậu hai cùng đồng đội hành quân ghé qua, dì tư tôi được ngoại giao nấu cơm, chuyển xuống hầm. Những hôm nửa đêm trời mưa, ngoại lọ mọ lấy mền, áo cũ đắp cho con và đồng đội của con”. Sau chiến tranh, Thạnh Hải – Thạnh Phong có gần 90 Mẹ Việt Nam Anh hùng, 155 liệt sĩ, hơn 120 thương bệnh binh, hàng trăm người và gia đình có công. Người bà của chị Khoa là Mẹ Việt Nam Anh hùng, ông nội và cậu hai là liệt sỹ…

Bừng lên cuộc hồi sinh

Trước đây, từ trung tâm huyện lỵ Thạnh Phú, muốn về các xã Thạnh Hải – Thạnh Phong, phải theo con đường đất, nắng bụi, mưa sình, phong cảnh làng quê xơ xác. Giờ thì rất khác. Thay thế những cánh đồng trước đây vốn là “vương quốc” của những con còng gió thụt ló, giờ là những cánh đồng tôm, cánh quạt guồng nước tung tóe.

Chỉ tay về hướng có nhiều căn biệt thự sang trọng, tân Bí thư Huyện ủy Thạnh Phú – anh Lê Văn Khê kể, với người dân vùng cuối dãy cù lao này, mốc ngoặt “đổi đời” trong thời kỳ dựng xây quê hương phải kể đến ngày chiếc phà cầu Ván hoàn thành sứ mệnh, để rồi quốc lộ 57 (nâng cấp từ TL 888) được đầu tư kéo dài, kết nối ra tận mé biển. Cuộc hồi sinh càng ấn tượng hơn khi người dân linh hoạt tận dụng yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để thoát nghèo, vươn lên…

Trưa ngày cuối tháng tư, vừa qua Cầu Ván nối đôi bờ sông Eo Lói, tôi hỏi đường tìm nông dân trẻ, giỏi của xứ Dừa – anh Đặng Văn Bảy. Vừa nghe tôi hỏi, ông Quỳ, nhà gần UBND xã Giao Thạnh gặng hỏi thêm: “Vua tôm Bảy An đó phải không?”, rồi nhiệt tình: “Đi thêm cỡ 12 cây số nữa”.

Cũng đang nuôi cả chục ao tôm cạnh cửa sông Cổ Chiên, ông Quỳ kể: “Trước, Bảy An cũng như nhiều anh em tụi tui thôi. Ba bốn năm trở lại đây, nhờ nuôi tôm công nghệ cao, giờ Bảy An phất như… diều gặp gió”. Nếu lấy tiêu chí “phất nhờ tôm”, Bảy An đứng đầu danh sách, đang sở hữu 20 ao nuôi mô hình công nghệ cao. Đội cái nắng như thiêu, như đốt, anh Khê cùng  chúng tôi băng qua cánh đồng, đi về hướng biển để tận mắt nơi nông dân trẻ Bảy An đang đầu tư hạ tầng 6 ao nuôi tiếp theo.

Đứng giữa công trường gần 5ha, Bảy An say sưa kể hiệu quả mô hình nuôi công nghệ cao: “Năng suất gấp 4 lần, rủi ro rất thấp, trong khi nuôi theo cách truyền thống thì… năm ăn, năm thua”. Năm ngoái, khi ghé thăm cơ sở này, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT rất tâm đắc trước chuyện sản xuất tôm sạch, chuẩn thế giới, kích cỡ “ngoại hạng”, lại rất ngon.

Tôm sú “ngoại hạng” đang là hấp lực của nhiều nông dân vùng biển Thạnh Hải – Thạnh Phong.
Tôm sú “ngoại hạng” đang là hấp lực của nhiều nông dân vùng biển Thạnh  Hải  – Thạnh Phong.

Nghề nuôi trồng thủy sản chủ yếu của huyện là tôm, tập trung ở Thạnh Hải -Thạnh Phong; và hiệu quả nhất là mô hình như của anh Bảy An. Con tôm “ngoại hạng” mà hơn 20 thành viên trong Tổ hợp tác của Bảy An đang khiến vùng  quê này rộn ràng hẳn lên, nhiều người làm theo, đất đai chuyển mình. “Giờ bà con mong dự án đường giao thông 3 xã - xuyên qua vùng nuôi tôm trọng điểm của huyện, sớm thành hiện thực. Xong đường này, bảo đảm sẽ có thêm nhiều người phất lên lắm”, anh Bảy An quả quyết.

Có một niềm vui chung mà người dân nơi đây đang đếm ngược từng ngày, đó là dự án điện gió quy mô sắp đi vào vận hành, hòa vào lưới điện quốc gia. Hàng loạt dự án điện sạch khác cũng đang được quyết liệt triển khai trên bờ biển Thạnh Phong -Thạnh Hải. “Thạnh Phú sẽ là trung tâm năng lượng sạch của tỉnh, đó là điều chắc chắn. Du lịch và nông nghiệp sạch sẽ trở thành kinh tế mũi nhọn, được quan tâm phát triển. Nay mai đây thôi, cuối dãy cù lao sẽ hình thành khu đô thị ven biển”, Bí thư Lê Văn Khê cho biết và kể thêm không khí vui nhộn tại các bãi biển đẹp, hoang sơ trên địa bàn vào các dịp lễ, Tết.

Có một câu chuyện khác mà cả chính quyền và người dân cũng đang rất hào hứng, dồn sức. “Nhiệm kỳ tới đây, Thạnh Phú sẽ là huyện nông thôn mới. Xã Thạnh Phong cán đích mục tiêu này ngay trong năm nay, Thạnh Hải sau đó vài tháng. Hiện tiêu chí về ANTT các xã đều đã đạt. Lực lượng Công an chính quy đã được tăng cường, bà con yên tâm lắm”, Bí thư Lê Văn Khê phấn khởi cho biết.

Giữa trưa tháng tư lịch sử, dưới tán phi lao trong khuôn viên Di tích lịch sử Quốc gia đường Hồ Chí Minh trên biển, tôi được nghe kể về chuyến vượt biển lịch sử của cô Ba Định (nữ tướng Nguyễn Thị Định) từ năm 1946, tạo tiền đề quan trọng để hơn chục năm sau đó, hình thành con đường vận chuyển vũ khí huyền thoại trên biển. Cho đến cuối năm 1970, những con tàu không số trên biển đã 23 chuyến cập bến Thạnh Phong - Thạnh Hải, chở hàng ngàn tấn vũ khí từ Bắc vào phục vụ chiến trường Nam Bộ.

“Khi cách bờ chừng 20 hải lý thì bị tàu tuần tiễu địch phát hiện và cuộc đọ súng không cân sức đã diễn ra. Các chiến sĩ quyết định cho nổ tung con tàu đang chở 50 tấn vũ khí. 5 chiến sĩ may mắn còn sức bơi vào bờ, 3 chiến sỹ vĩnh viễn nằm lại giữa lòng biển khơi”. Cùng nghe kể về chuyến tàu cuối cùng - tháng 11/1970, tôi nhìn thấy trong mắt của Bí thư Huyện ủy Lê Văn Khê và nông dân Bảy An ngân ngấn những giọt nước mắt.

Binh Huyền

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...