Bên chứng tích bi hùng đường Hồ Chí Minh trên biển, nghe chuyện “đất chết hồi sinh”

Khi đặt chân tới vùng đất biển nằm cuối dãy cù lao Minh, tôi bị ám ảnh bởi những con số khi biết đây là một trong những nơi từng hứng chịu nhiều đau thương, mất mát của xứ dừa Bến Tre...

Điều đáng trân trọng chính là người dân vùng quê heo hút này, trong đó có thế hệ sinh ra sau thời khắc lịch sử 45 năm trước, luôn vị tha, vượt lên trên nỗi đau trong quá khứ, dốc sức cho cuộc hồi sinh mang tên “Đồng Khởi mới”, thực hiện di nguyện thiêng liêng của lớp cha anh đã đổ máu xương, anh dũng ngã xuống…

Vượt lên quá khứ đau thương

Hôm về xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, tôi gặp chị Trần Thị Minh Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã thuộc thế hệ 8X. Từng sống với bà ngoại từ lúc 6 tuổi ngay tại vùng đất này nên chị hiểu rõ ngọn ngành câu chuyện. Hướng dẫn tôi vào thăm nơi yên nghỉ của 21 người, chị cho biết, tất cả đều là thường dân.

“Ngôi mộ tập thể này được đắp lên tại miệng hầm ngay hôm đó, 16/1/1964. Trong số các nạn nhân, có 2 phụ nữ đang mang thai. Sau trận càn đẫm máu 21 ngày xuống khu vực Cồn Rừng, bị quân ta chống trả quyết liệt, gây tiêu hao sinh lực, địch buộc phải rút lui khỏi bãi Thạnh Phong – Thạnh Hải. Và địch đã dùng máy bay ném bom oanh tạc bình địa toàn khu vực, gây nên tội ác này”, Khoa đỏ hoe mắt, kể.

Một góc Di tích lịch sử Quốc gia đường Hồ Chí Minh trên biển tại cồn Bửng, xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.
Một góc Di tích lịch sử Quốc gia đường Hồ Chí Minh trên biển tại cồn Bửng, xã Thạnh Hải, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.

Vùng đất biển này, gần như nơi đâu cũng có câu chuyện bi thương từ thời mưa bom, bão đạn. Hôm ghé qua Thạnh Phong, tôi được kể câu chuyện, lại cũng liên quan đến con số 21. “Người dân địa phương quen gọi là vụ thảm sát Khâu Băng ngày 25/2/1969. 21 thường dân là người già, phụ nữ và trẻ em, bị đội biệt kích SEAL do Đại úy Hải quân Bob Kerry (sau này là thượng nghị sĩ Mỹ) chỉ huy, ra lệnh nổ súng, giết chết. Chủ tịch UBND xã Hà Văn Doi kể. Đau lắm, người dân Thạnh Phong chẳng muốn khơi lại. Tấm lòng vị tha của người dân nơi đây cũng là tấm lòng của bao người dân Việt, gác lại nỗi đau nhưng không thể quên…

Thế hệ trẻ hôm nay có thể chưa hình dung hết những gì trong quá khứ nhưng vẫn luôn tự hào về sự thủy chung, một dạ, một lòng của người dân vùng quê biển này dành cho cách mạng. Khoa kể, dù giờ ngoại đã mất, vườn trầu trước nhà cũng không còn, nhưng chị luôn nhớ chuyện về căn hầm do ông bà ngoại đào phía dưới vườn trầu trước nhà.

“Ngoại kể, mỗi khi cậu hai cùng đồng đội hành quân ghé qua, dì tư tôi được ngoại giao nấu cơm, chuyển xuống hầm. Những hôm nửa đêm trời mưa, ngoại lọ mọ lấy mền, áo cũ đắp cho con và đồng đội của con”. Sau chiến tranh, Thạnh Hải – Thạnh Phong có gần 90 Mẹ Việt Nam Anh hùng, 155 liệt sĩ, hơn 120 thương bệnh binh, hàng trăm người và gia đình có công. Người bà của chị Khoa là Mẹ Việt Nam Anh hùng, ông nội và cậu hai là liệt sỹ…

Bừng lên cuộc hồi sinh

Trước đây, từ trung tâm huyện lỵ Thạnh Phú, muốn về các xã Thạnh Hải – Thạnh Phong, phải theo con đường đất, nắng bụi, mưa sình, phong cảnh làng quê xơ xác. Giờ thì rất khác. Thay thế những cánh đồng trước đây vốn là “vương quốc” của những con còng gió thụt ló, giờ là những cánh đồng tôm, cánh quạt guồng nước tung tóe.

Chỉ tay về hướng có nhiều căn biệt thự sang trọng, tân Bí thư Huyện ủy Thạnh Phú – anh Lê Văn Khê kể, với người dân vùng cuối dãy cù lao này, mốc ngoặt “đổi đời” trong thời kỳ dựng xây quê hương phải kể đến ngày chiếc phà cầu Ván hoàn thành sứ mệnh, để rồi quốc lộ 57 (nâng cấp từ TL 888) được đầu tư kéo dài, kết nối ra tận mé biển. Cuộc hồi sinh càng ấn tượng hơn khi người dân linh hoạt tận dụng yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để thoát nghèo, vươn lên…

Trưa ngày cuối tháng tư, vừa qua Cầu Ván nối đôi bờ sông Eo Lói, tôi hỏi đường tìm nông dân trẻ, giỏi của xứ Dừa – anh Đặng Văn Bảy. Vừa nghe tôi hỏi, ông Quỳ, nhà gần UBND xã Giao Thạnh gặng hỏi thêm: “Vua tôm Bảy An đó phải không?”, rồi nhiệt tình: “Đi thêm cỡ 12 cây số nữa”.

Cũng đang nuôi cả chục ao tôm cạnh cửa sông Cổ Chiên, ông Quỳ kể: “Trước, Bảy An cũng như nhiều anh em tụi tui thôi. Ba bốn năm trở lại đây, nhờ nuôi tôm công nghệ cao, giờ Bảy An phất như… diều gặp gió”. Nếu lấy tiêu chí “phất nhờ tôm”, Bảy An đứng đầu danh sách, đang sở hữu 20 ao nuôi mô hình công nghệ cao. Đội cái nắng như thiêu, như đốt, anh Khê cùng  chúng tôi băng qua cánh đồng, đi về hướng biển để tận mắt nơi nông dân trẻ Bảy An đang đầu tư hạ tầng 6 ao nuôi tiếp theo.

Đứng giữa công trường gần 5ha, Bảy An say sưa kể hiệu quả mô hình nuôi công nghệ cao: “Năng suất gấp 4 lần, rủi ro rất thấp, trong khi nuôi theo cách truyền thống thì… năm ăn, năm thua”. Năm ngoái, khi ghé thăm cơ sở này, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT rất tâm đắc trước chuyện sản xuất tôm sạch, chuẩn thế giới, kích cỡ “ngoại hạng”, lại rất ngon.

Tôm sú “ngoại hạng” đang là hấp lực của nhiều nông dân vùng biển Thạnh Hải – Thạnh Phong.
Tôm sú “ngoại hạng” đang là hấp lực của nhiều nông dân vùng biển Thạnh  Hải  – Thạnh Phong.

Nghề nuôi trồng thủy sản chủ yếu của huyện là tôm, tập trung ở Thạnh Hải -Thạnh Phong; và hiệu quả nhất là mô hình như của anh Bảy An. Con tôm “ngoại hạng” mà hơn 20 thành viên trong Tổ hợp tác của Bảy An đang khiến vùng  quê này rộn ràng hẳn lên, nhiều người làm theo, đất đai chuyển mình. “Giờ bà con mong dự án đường giao thông 3 xã - xuyên qua vùng nuôi tôm trọng điểm của huyện, sớm thành hiện thực. Xong đường này, bảo đảm sẽ có thêm nhiều người phất lên lắm”, anh Bảy An quả quyết.

Có một niềm vui chung mà người dân nơi đây đang đếm ngược từng ngày, đó là dự án điện gió quy mô sắp đi vào vận hành, hòa vào lưới điện quốc gia. Hàng loạt dự án điện sạch khác cũng đang được quyết liệt triển khai trên bờ biển Thạnh Phong -Thạnh Hải. “Thạnh Phú sẽ là trung tâm năng lượng sạch của tỉnh, đó là điều chắc chắn. Du lịch và nông nghiệp sạch sẽ trở thành kinh tế mũi nhọn, được quan tâm phát triển. Nay mai đây thôi, cuối dãy cù lao sẽ hình thành khu đô thị ven biển”, Bí thư Lê Văn Khê cho biết và kể thêm không khí vui nhộn tại các bãi biển đẹp, hoang sơ trên địa bàn vào các dịp lễ, Tết.

Có một câu chuyện khác mà cả chính quyền và người dân cũng đang rất hào hứng, dồn sức. “Nhiệm kỳ tới đây, Thạnh Phú sẽ là huyện nông thôn mới. Xã Thạnh Phong cán đích mục tiêu này ngay trong năm nay, Thạnh Hải sau đó vài tháng. Hiện tiêu chí về ANTT các xã đều đã đạt. Lực lượng Công an chính quy đã được tăng cường, bà con yên tâm lắm”, Bí thư Lê Văn Khê phấn khởi cho biết.

Giữa trưa tháng tư lịch sử, dưới tán phi lao trong khuôn viên Di tích lịch sử Quốc gia đường Hồ Chí Minh trên biển, tôi được nghe kể về chuyến vượt biển lịch sử của cô Ba Định (nữ tướng Nguyễn Thị Định) từ năm 1946, tạo tiền đề quan trọng để hơn chục năm sau đó, hình thành con đường vận chuyển vũ khí huyền thoại trên biển. Cho đến cuối năm 1970, những con tàu không số trên biển đã 23 chuyến cập bến Thạnh Phong - Thạnh Hải, chở hàng ngàn tấn vũ khí từ Bắc vào phục vụ chiến trường Nam Bộ.

“Khi cách bờ chừng 20 hải lý thì bị tàu tuần tiễu địch phát hiện và cuộc đọ súng không cân sức đã diễn ra. Các chiến sĩ quyết định cho nổ tung con tàu đang chở 50 tấn vũ khí. 5 chiến sĩ may mắn còn sức bơi vào bờ, 3 chiến sỹ vĩnh viễn nằm lại giữa lòng biển khơi”. Cùng nghe kể về chuyến tàu cuối cùng - tháng 11/1970, tôi nhìn thấy trong mắt của Bí thư Huyện ủy Lê Văn Khê và nông dân Bảy An ngân ngấn những giọt nước mắt.

Binh Huyền

Các tin khác

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Sinh kế dưới những tán rừng giữa đại ngàn Trường Sơn đang... mỏng dần

Ở nơi đại ngàn Trường Sơn của xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị vẫn phủ một màu xanh trải dài đến tận chân trời, rừng từ lâu đã trở thành kho sinh kế của đồng bào Bru - Vân Kiều. Từ những sợi mây rừng, giọt mật ong, búp măng đến những chiếc lá thuốc giữa tầng cây cổ thụ…, những sản vật dưới tán rừng đã âm thầm nuôi sống bao thế hệ người dân bản địa.

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Bài cuối: Làm thế nào để mở khóa những cửa biển bị bồi lấp?

Những lần khơi thông cửa biển Cửa Việt, Lý Hòa cho thấy nạo vét chỉ có thể giải quyết phần ngọn nếu không đi cùng các giải pháp căn cơ. Khi dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, lượng cát bồi lắng vẫn tiếp tục tìm đường trở lại, đẩy các cửa biển vào vòng luẩn quẩn “khơi thông – bồi lấp – khơi thông”.

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Bài 1: Luồng biển cạn, con đường mưu sinh bị chặn lại

Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Cồn Cỏ – nơi người sống cùng nhịp thở của biển

Giữa vùng biển phía Đông tỉnh Quảng Trị, đảo Cồn Cỏ hiện lên như một chấm xanh giữa trùng khơi. Từ lâu, hòn đảo tiền tiêu này được biết đến như một pháo đài nơi đầu sóng, một địa danh ghi dấu những năm tháng chiến tranh ác liệt. Hôm nay, bên cạnh giá trị về quốc phòng, chủ quyền, Cồn Cỏ đang viết tiếp câu chuyện mới về gìn giữ những giá trị của biển, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển hài hòa với thiên nhiên.

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Tìm đồng đội, nối những cuộc đoàn viên từ đại ngàn Trường Sơn

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện. Trên những địa bàn từng là chiến trường ác liệt ở phía tây Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ ngày đêm lần tìm từng dấu tích đồng đội. Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần nối lại những cuộc đoàn viên còn dang dở sau chiến tranh.

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữ hồn xưa bên dòng Ô Lâu

Giữa miền quê ven sông Ô Lâu, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, làng cổ Hội Kỳ vẫn còn lưu giữ nhiều ngôi nhà rường hàng trăm năm tuổi – những dấu tích hiếm hoi của một không gian văn hóa xưa cũ còn sót lại. Sau hơn 5 thế kỷ hiện diện, những mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ mít sẫm màu thời gian vẫn lặng lẽ đứng đó như một phần ký ức làng quê.

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Nỗi đau sau song sắt của người mẹ lầm lỡ

Cơn mưa chuyển mùa bất chợt đổ xuống cao nguyên, những hạt mưa lách qua khung cửa sắt, rơi lộp độp xuống nền xi măng lạnh. Trong góc buồng giam ở Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh Lâm Đồng, phạm nhân Huỳnh Thị Thanh Thảo (SN 1985, trú xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi nhìn ra khoảng trời xám đục ngoài ô cửa nhỏ.

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Hành trình trưởng thành của nữ phạm nhân hưởng chính sách khoan hồng

Biết mình là một trong những phạm nhân đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước trong đợt này, nữ phạm nhân Trần Ngọc Minh Anh (SN 2006, trú tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã không giấu được những giọt nước mắt vỡ òa sau quãng thời gian dài sống trong day dứt và ân hận.

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Nỗi đau ở Sông Lô và lời cảnh tỉnh không thể chậm trễ

Chưa bao giờ ở xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ lại có đến nhiều đám tang cùng một lúc như vậy. Có tới 5 gia đình cùng chung một nỗi đau vô tận khi đột ngột mất đi người con trai yêu quý trong buổi chiều định mệnh. Lá vàng tiễn mái đầu xanh, tiếng khóc gọi tên con nghe quá xót xa.

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Mạch sống chảy mãi giữa đại ngàn Trường Sơn

Tháng 5 về, nắng vàng như rót mật trên những sườn đồi phía Tây TP Đà Nẵng. Giữa màu xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào các dân tộc lại rộn ràng chuẩn bị cho một ngày lễ đặc biệt trong trái tim mình: Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Đổi thay, phát triển ở vùng căn cứ cách mạng Vùng Bưng 6 xã

Vùng Bưng 6 xã vốn là căn cứ cách mạnh gắn liền với những trang sử đấu tranh kiên cường của quân dân ta qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đây không chỉ là căn cứ lưu giữ giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước, Vùng Bưng đầy lau sậy, cỏ cây xưa kia nay vươn mình mạnh mẽ với tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, đô thị và công nghiệp.

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Linh thiêng nguồn nước giữa đại ngàn

Sương sớm còn vương trên những tán rừng già, giăng thành lớp màn mỏng bảng lảng phủ xuống buôn làng. Từng mái nhà dài của người Mnông ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) lặng lẽ thức giấc trong tiếng gà rừng gọi sáng, trong mùi khói bếp len qua vách gỗ. Con đường đất đỏ dẫn xuống bến nước diễn ra lễ cúng hôm nay bỗng trở nên rộn ràng khác lạ!

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa, biểu tượng của ý chí kiên cường và nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Địa đạo Phú Thọ Hòa là một công trình quân sự trong lòng đất tại phường Phú Thọ Hòa, TP Hồ Chí Minh. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa đạo Phú Thọ Hòa là điểm trú ngụ của bộ đội chủ lực, được các đơn vị đặc công biệt động của cách mạng dùng làm bàn đạp tấn công vào nội thành Sài Gòn như: Trung đoàn Phạm Hồng Thái, Tiểu đoàn Ngô Gia Tự. Đồng thời, địa đạo cũng là cái nôi đảm bảo cho nhiều cán bộ quân dân chính đảng các cấp về dừng chân hoạt động tại đây.

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.