Bảo vệ bí mật nhà nước - Đặt lợi ích dân tộc, quốc gia lên trên hết nhưng không được hạn chế quyền tiếp cận thông tin

LTS: Một trong những nội dung quan trọng được đại biểu đưa ra tại phiên thảo luận về dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, sau khi nghe Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Võ Trọng Việt trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước vào chiều 25-10 vừa qua lại có nhiều ý kiến trái chiều nhau và được dư luận hết sức quan tâm.

Liệu những ý kiến đóng góp đó có phải là kết luận cuối cùng của Dự thảo Luật quan trọng này? Và hiểu thế nào cho đúng về bảo vệ bí mật nhà nước?  PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng, TS. Nguyễn Mai Bộ, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội về vấn đề nêu trên. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

PV: Thưa Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ, một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm, thảo luận tại phiên họp chính là những quy định trong Điều 7 về Phạm vi bí mật nhà nước, với 15 nội dung. Có đại biểu cho rằng quá nhiều quy định, ông có ý kiến gì về vấn đề này?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ.
Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ.

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Trong Dự thảo Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, tại Chương II Phạm vi, phân loại, ban hành danh mục bí mật nhà nước có Điều 7 "Phạm vi bí mật nhà nước". Đúng là nếu chỉ đọc tên Điều luật và 15 khoản của điều luật, thì ai cũng có thể cho rằng phạm vi bí mật nhà nước là quá rộng. Tuy nhiên, về kỹ thuật thì trước khi quy định 15 khoản, chúng tôi đã trích một phần của khoản 1 Điều 2 "Thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước phải là thông tin quan trọng, chưa được công khai, nếu bị lộ, bị mất có thể gây nguy hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc" để nêu rõ hai thông điệp:

Thứ nhất, về thời gian được gọi là bí mật nhà nước, thì chỉ thời điểm chưa công bố nên nếu bị lộ, bị mất có thể gây nguy hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.

Thứ hai, "phạm vi bí mật nhà nước" chỉ là môi trường (lĩnh vực quan hệ xã hội) có chứa bí mật nhà nước chứ không phải tất cả những vấn đề được quy định tại mỗi khoản của Điều 7 đều là bí mật nhà nước.

Một vấn đề nữa, cũng về kỹ thuật lập pháp, đó là mối liên hệ giữa Điều 7 "Phạm vi bí mật nhà nước" với Điều 9 "Ban hành Danh mục bí mật nhà nước" và  Điều 10 "Xác định bí mật nhà nước".

Để có một hình thức chứa đựng bí mật nhà nước, ví dụ là "Tài liệu chứa bí mật nhà nước" cụ thể, thì phải trải qua một quá trình gồm ba bước: Bước thứ nhất, là quy định bí mật nhà nước tồn tại trong lĩnh vực nào của đời sống xã hội. Bước thứ hai, trong mỗi lĩnh vực đó, thì về nội dung (không phải là thời gian) nào được coi là bí mật nhà nước và tương ứng với độ mật (Tuyệt mật, Tối mật, Mật). Bước thứ 3, xác định và đóng dấu độ mậy tương ứng Tuyệt mật, Tối mậ hay Mật vào tài liệu đó.

Trong các bước nêu trên, Bước thứ nhất và thứ hai được quy định trong Luật bảo vệ bí mật nhà nước và sản phẩm của nó ở giai đoạn thực hiện pháp luật chính là Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục bí mật nhà nước. Ví dụ quyết định cụ thể là "Quyết định số..., ngày.., tháng..., năm... của Thủ tướng chính phủ ban hành danh mục bí mật nhà nước trong lĩnh vực kiểm toán" chẳng hạn. Còn bước thứ 3 được biểu hiện dưới dạng là một văn bản cụ thể của một cơ quan ban hành văn bản có đóng một trong các dấu chỉ độ mật (Tuyệt mật, Tối mật hay Mật) vào góc trên bên phải. Ví dụ: " Quyết định số..., ngày.., tháng..., năm... của Kiểm toán nhà nước về kiểm toán dự trữ quốc gia tại...".

Như vậy, nói phạm vi bí mật nhà nước là quá rộng là chưa chính xác. Bởi lẽ, Luật bảo vệ bí mật nhà nước là một văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh về bí mật nhà nước, hoạt động bảo vệ bí mật nhà nước trong mọi lĩnh vực quan hệ xã hội. Việc xây dựng Luật bảo vệ bí mật nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Cho nên, theo tôi, thì bảo vệ bí mật nhà nước phải đồng thời với việc bảo vệ lợi ích dân tộc, quốc gia nhưng không được hạn chế quyền tiếp cận thông tin.

PV: Vậy, tại sao lại là 15 lĩnh vực?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Sở dĩ có 15 lĩnh vực là vì chúng tôi tổng kết từ 96 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định danh mục bí mật nhà nước độ Tuyệt mật và Tối mật, của Bộ trưởng Bộ Công an quy định danh mục bí mật nhà nước độ Mật của các bộ, ngành theo Pháp lệnh bảo vệ bí mật nhà nước hiện hành, thì nhóm lại 15 lĩnh vực như Dự thảo Luật.

 PV: Có ý kiến đại biểu cho rằng, thông tin bí mật nhà nước đang được soạn thảo, chưa có tài liệu hay văn bản chính thức, vậy nội hàm bí mật nhà nước được hiểu thế nào và tại sao Luật chưa quy định việc này?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Thực ra, cái này Luật đã quy định rồi. Chúng ta phải khẳng định rằng, bí mật nhà nước nó không phải là thứ từ “trên trời rơi xuống”, nó phải do con người hoặc một tổ chức tạo ra bí mật đó và nó được bảo vệ từ khi soạn thảo cho đến khi hình thành nên một sản phẩm vật chất. Ví dụ như một tài liệu phải được bảo vệ từ khi họp bàn, quá trình soạn thảo và được lập thành một văn bản cụ thể có đóng dấu chỉ độ mật vào tài liệu đó.

PV: Khi thảo luận, có đại biểu có ý kiến rằng, chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước cần phải được công khai cho nhân dân, cán bộ, đảng viên biết để thực hiện rộng rãi? Thế nhưng tại sao trong Dự thảo có điều lại quy định là bí mật?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Như tôi đã đề cập ở trước, trở lại chuỗi 3 điều luật, Điều 7 "Phạm vi bí mật nhà nước" và Điều 9 "Ban hành Danh mục nhà nước" và Điều 10 "Xác định bí mật nhà nước", thì chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước luôn là môi trường tồn tại của bí mật nhà nước. Còn nội dung cụ thể của chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước có nội dung thông tin bí mật nhà nước lại được tồn tại dưới một hình thức cụ thể là tài liệu, vật, địa điểm chứa bí mật nhà nước và đóng dấu chỉ độ mật…

PV: Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!

Anh Hiếu (thực hiện)

Các tin khác

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

72 năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, lịch sử không chỉ nhắc nhớ về một chiến công quân sự “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, mà còn gợi mở một chân lý có giá trị xuyên thời đại: sức mạnh quyết định vận mệnh của dân tộc Việt Nam chưa bao giờ chỉ nằm ở vũ khí hay tiềm lực vật chất, mà nằm ở lòng dân, ở khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ở ý chí độc lập, tự cường được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Kinh tế Việt Nam được đánh giá là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Kinh tế Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất đã đạt những thành tựu vượt bậc, mang lại nhiều lợi ích cho người dân thụ hưởng, cũng như khẳng định vị thế, tầm vóc đất nước trên trường quốc tế.

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian qua là việc Quốc hội từng bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước (1945-1975) là một trong những chiến công chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước. Giành được những thành tựu, thắng lợi to lớn đó là sức mạnh của toàn dân tộc, trong đó lực lượng CAND có sự đóng góp xứng đáng.

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Đại thắng ngày 30/4/1975 không chỉ khép lại cuộc chiến tranh trường kỳ, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên CNXH của dân tộc Việt Nam. Đó là dấu mốc lịch sử không thể thay thế, là điểm tựa tinh thần để cả dân tộc bước vào hành trình kiến thiết, dựng xây đất nước trong hòa bình. Nhưng lịch sử chưa bao giờ dừng lại.

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Hiện có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng giá trị mức đầu tư là 3,3 triệu tỷ đồng đã được các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thống kê tính đến ngày 30/3/2025, nếu sớm được vận hành thì đây sẽ là nguồn lực rất lớn của nền kinh tế.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa. 

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi điều chỉnh về tổ chức bộ máy đều nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các cơ quan quyền lực nhà nước. Chỉ những thay đổi phản ánh đúng yêu cầu khách quan của việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước mới có ý nghĩa bền vững.

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển "kinh tế bạc" càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già”, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy hôm nay mới là bước khởi đầu. Hành động quyết liệt, hiệu quả vì mục tiêu vừa kể mới là thước đo cuối cùng. Một khi lời nói đi đôi với việc làm, khi cam kết được hiện thực hóa bằng kết quả, thì niềm tin chắc chắn sẽ được củng cố, động lực chắc chắn sẽ được nhân lên; và con đường phía trước - dù còn nhiều thách thức, vẫn sẽ rộng mở để đất nước vững bước tiến lên, kiến tạo và viết tiếp những trang sử vẻ vang trong hành trình phát triển.

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Chiều 7/4, bên hành lang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hà Nội Bùi Hoài Sơn đã trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc về việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 và những kỳ vọng đối với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo, điều hành trong giai đoạn mới.

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu chiến lược gắn với hai cột mốc lịch sử 2030 và 2045. Tại phiên bế mạc hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mang tính định hướng chiến lược, nhấn mạnh thực hiện tăng trưởng hai con số để “không lỡ nhịp với thời đại”: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Khi “Bốn nguyên tắc” được triển khai đồng bộ trong giáo dục và đào tạo, các nhà trường sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lịch sử phát triển của mọi Nhà nước đều cho thấy: quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ có xu hướng bị tha hóa, và một khi quyền lực đã bị tha hóa thì hậu quả không chỉ dừng lại ở tham nhũng, tiêu cực, mà còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Thay vì kế hoạch sẽ triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol) vào tháng 6/2026, Chính phủ đã quyết định đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 ngay từ tháng 4/2026. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, mà còn là một bước đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh. 

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn là điều kiện nền tảng để giữ vững ổn định, củng cố niềm tin xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển đất nước.