Bảo vệ bí mật nhà nước - Đặt lợi ích dân tộc, quốc gia lên trên hết nhưng không được hạn chế quyền tiếp cận thông tin

LTS: Một trong những nội dung quan trọng được đại biểu đưa ra tại phiên thảo luận về dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, sau khi nghe Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Võ Trọng Việt trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước vào chiều 25-10 vừa qua lại có nhiều ý kiến trái chiều nhau và được dư luận hết sức quan tâm.

Liệu những ý kiến đóng góp đó có phải là kết luận cuối cùng của Dự thảo Luật quan trọng này? Và hiểu thế nào cho đúng về bảo vệ bí mật nhà nước?  PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng, TS. Nguyễn Mai Bộ, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội về vấn đề nêu trên. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

PV: Thưa Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ, một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm, thảo luận tại phiên họp chính là những quy định trong Điều 7 về Phạm vi bí mật nhà nước, với 15 nội dung. Có đại biểu cho rằng quá nhiều quy định, ông có ý kiến gì về vấn đề này?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ.
Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ.

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Trong Dự thảo Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, tại Chương II Phạm vi, phân loại, ban hành danh mục bí mật nhà nước có Điều 7 "Phạm vi bí mật nhà nước". Đúng là nếu chỉ đọc tên Điều luật và 15 khoản của điều luật, thì ai cũng có thể cho rằng phạm vi bí mật nhà nước là quá rộng. Tuy nhiên, về kỹ thuật thì trước khi quy định 15 khoản, chúng tôi đã trích một phần của khoản 1 Điều 2 "Thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước phải là thông tin quan trọng, chưa được công khai, nếu bị lộ, bị mất có thể gây nguy hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc" để nêu rõ hai thông điệp:

Thứ nhất, về thời gian được gọi là bí mật nhà nước, thì chỉ thời điểm chưa công bố nên nếu bị lộ, bị mất có thể gây nguy hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.

Thứ hai, "phạm vi bí mật nhà nước" chỉ là môi trường (lĩnh vực quan hệ xã hội) có chứa bí mật nhà nước chứ không phải tất cả những vấn đề được quy định tại mỗi khoản của Điều 7 đều là bí mật nhà nước.

Một vấn đề nữa, cũng về kỹ thuật lập pháp, đó là mối liên hệ giữa Điều 7 "Phạm vi bí mật nhà nước" với Điều 9 "Ban hành Danh mục bí mật nhà nước" và  Điều 10 "Xác định bí mật nhà nước".

Để có một hình thức chứa đựng bí mật nhà nước, ví dụ là "Tài liệu chứa bí mật nhà nước" cụ thể, thì phải trải qua một quá trình gồm ba bước: Bước thứ nhất, là quy định bí mật nhà nước tồn tại trong lĩnh vực nào của đời sống xã hội. Bước thứ hai, trong mỗi lĩnh vực đó, thì về nội dung (không phải là thời gian) nào được coi là bí mật nhà nước và tương ứng với độ mật (Tuyệt mật, Tối mật, Mật). Bước thứ 3, xác định và đóng dấu độ mậy tương ứng Tuyệt mật, Tối mậ hay Mật vào tài liệu đó.

Trong các bước nêu trên, Bước thứ nhất và thứ hai được quy định trong Luật bảo vệ bí mật nhà nước và sản phẩm của nó ở giai đoạn thực hiện pháp luật chính là Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục bí mật nhà nước. Ví dụ quyết định cụ thể là "Quyết định số..., ngày.., tháng..., năm... của Thủ tướng chính phủ ban hành danh mục bí mật nhà nước trong lĩnh vực kiểm toán" chẳng hạn. Còn bước thứ 3 được biểu hiện dưới dạng là một văn bản cụ thể của một cơ quan ban hành văn bản có đóng một trong các dấu chỉ độ mật (Tuyệt mật, Tối mật hay Mật) vào góc trên bên phải. Ví dụ: " Quyết định số..., ngày.., tháng..., năm... của Kiểm toán nhà nước về kiểm toán dự trữ quốc gia tại...".

Như vậy, nói phạm vi bí mật nhà nước là quá rộng là chưa chính xác. Bởi lẽ, Luật bảo vệ bí mật nhà nước là một văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh về bí mật nhà nước, hoạt động bảo vệ bí mật nhà nước trong mọi lĩnh vực quan hệ xã hội. Việc xây dựng Luật bảo vệ bí mật nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Cho nên, theo tôi, thì bảo vệ bí mật nhà nước phải đồng thời với việc bảo vệ lợi ích dân tộc, quốc gia nhưng không được hạn chế quyền tiếp cận thông tin.

PV: Vậy, tại sao lại là 15 lĩnh vực?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Sở dĩ có 15 lĩnh vực là vì chúng tôi tổng kết từ 96 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định danh mục bí mật nhà nước độ Tuyệt mật và Tối mật, của Bộ trưởng Bộ Công an quy định danh mục bí mật nhà nước độ Mật của các bộ, ngành theo Pháp lệnh bảo vệ bí mật nhà nước hiện hành, thì nhóm lại 15 lĩnh vực như Dự thảo Luật.

 PV: Có ý kiến đại biểu cho rằng, thông tin bí mật nhà nước đang được soạn thảo, chưa có tài liệu hay văn bản chính thức, vậy nội hàm bí mật nhà nước được hiểu thế nào và tại sao Luật chưa quy định việc này?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Thực ra, cái này Luật đã quy định rồi. Chúng ta phải khẳng định rằng, bí mật nhà nước nó không phải là thứ từ “trên trời rơi xuống”, nó phải do con người hoặc một tổ chức tạo ra bí mật đó và nó được bảo vệ từ khi soạn thảo cho đến khi hình thành nên một sản phẩm vật chất. Ví dụ như một tài liệu phải được bảo vệ từ khi họp bàn, quá trình soạn thảo và được lập thành một văn bản cụ thể có đóng dấu chỉ độ mật vào tài liệu đó.

PV: Khi thảo luận, có đại biểu có ý kiến rằng, chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước cần phải được công khai cho nhân dân, cán bộ, đảng viên biết để thực hiện rộng rãi? Thế nhưng tại sao trong Dự thảo có điều lại quy định là bí mật?

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ: Như tôi đã đề cập ở trước, trở lại chuỗi 3 điều luật, Điều 7 "Phạm vi bí mật nhà nước" và Điều 9 "Ban hành Danh mục nhà nước" và Điều 10 "Xác định bí mật nhà nước", thì chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước luôn là môi trường tồn tại của bí mật nhà nước. Còn nội dung cụ thể của chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước có nội dung thông tin bí mật nhà nước lại được tồn tại dưới một hình thức cụ thể là tài liệu, vật, địa điểm chứa bí mật nhà nước và đóng dấu chỉ độ mật…

PV: Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!

Anh Hiếu (thực hiện)

Các tin khác

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Quốc hội đang xem xét đồng thời Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Thước đo của lần sửa luật này không nằm ở việc thêm bao nhiêu tội danh hay nặng thêm bao nhiêu mức án, mà ở chỗ pháp luật có xử lý đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội hay không.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Thực hiện các chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ trong sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết.

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Kết quả công khai về tiến độ xử lý nhà đất dôi dư của Bộ Tài chính cho thấy khối địa phương chiếm phần lớn số cơ sở chưa hoàn thành trên cả nước, với 9.608 cơ sở, tương đương hơn 92% tổng số cơ sở còn phải xử lý.