Bài cuối: Giao dịch mua bán đồ cổ, cơ quan quản lý bất lực?

Trong rất nhiều các hội thảo, tọa đàm, giới nghiên cứu, khảo cổ, kể cả nhà quản lý đều chia sẻ rằng nguồn di vật, cổ vật đang lưu hành trong dân vô cùng nhiều và chảy máu cổ vật là hiện tượng được cảnh báo đã rất nhiều năm trở lại đây.

Nhà nước cũng đã có những quy định chi tiết hơn, cởi mở hơn về giao dịch mua bán di vật, cổ vật. Tuy nhiên, các quy định này vẫn chưa thực sự phát huy nhiều trong đời sống. Vì sao?

Theo Luật Di sản văn hóa sửa đổi bổ sung và Nghị định 98/2010/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa, Nhà nước thống nhất quản lý hoạt động mua bán di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân kinh doanh, mua bán di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.

Kết hợp thú chơi và buôn bán kiếm sống là cách lựa chọn của không ít người mang danh nhà sưu tập hiện nay.
Kết hợp thú chơi và buôn bán kiếm sống là cách lựa chọn của không ít người mang danh nhà sưu tập hiện nay.

Việc kinh doanh di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia phải tuân thủ các quy định của pháp luật về di sản văn hóa, pháp luật về doanh nghiệp, pháp luật về thuế và các quy định pháp luật khác có liên quan. 

Nhà nước bảo hộ việc mua bán di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đối với những di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đã được đăng ký theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện chuyển quyền sở hữu đối với di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia đã đăng ký và đăng ký đối với di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia mua bán có nguồn gốc hợp pháp chưa được đăng ký… 

Trên cơ sở này, từ nhiều năm trước, nhiều Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong đó có Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hồ Chí Minh (nay là Sở Văn hóa - Thể thao TP Hồ Chí Minh) đã phát thông tin rộng rãi tới giới sưu tập, khuyến khích đăng ký di vật, cổ vật, bảo vật với cơ quan quản lý. Đăng ký hiện vật đồng nghĩa với việc được Nhà nước bảo hộ, được hỗ trợ về bảo quản. 

Thế nhưng, không nhiều nhà sưu tập, chủ sở hữu di vật, cổ vật, bảo vật mặn mà với chủ trương này. Lý do, theo nhiều người trong giới chơi cổ ngoạn là sự e ngại khó khăn sẽ gặp phải trong việc chứng minh nguồn gốc hợp pháp của món đồ mà họ sở hữu. Đồ cổ phải là món đồ có giá trị cả về mặt lịch sử, văn hóa, thẩm mỹ lẫn giá trị lớn về mặt kinh tế, có niên đại ít nhất 100 năm. 

Trải qua chiến tranh, bao dâu bể của cuộc đời, việc chứng minh nguồn gốc hợp pháp cho nhiều hiện vật là chuyện không dễ, thậm chí là… không tưởng.

Một lý do quan trọng khác, theo luật sư kiêm nhà sưu tập Nguyễn Lê Sơn thì  Luật Di sản văn hóa quy định, các di vật, cổ vật, bảo vật có nguồn gốc trong lòng đất thuộc đất liền, hải đảo, ở vùng nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa đều thuộc sở hữu của Nhà nước. 

Đồ ký kiểu có giá trị cao cả về mặt thẩm mỹ lẫn giá trị kinh tế được tìm mua, trao đổi nhiều trong giới sưu tập đồ cổ.
Đồ ký kiểu có giá trị cao cả về mặt thẩm mỹ lẫn giá trị kinh tế được tìm mua, trao đổi nhiều trong giới sưu tập đồ cổ.

Nếu chiếu theo quy định này, sẽ có rất nhiều hiện vật đang lưu hành có nguồn gốc từ đây. Nhà sưu tập muốn giấu có khi còn không giấu được hết. Nếu đăng ký, không khác nào “lạy ông tôi ở bụi này”. 

Những trường hợp, dù vô tình hay hữu ý để lộ lọt thông tin và đã được cơ quan quản lý xử lý uyển chuyển dưới hình thức vận dụng quy định khen thưởng để đưa hiện vật từ sở hữu tư nhân về sở hữu Nhà nước thì với nhà sưu tập, chủ sở hữu, đây vẫn là những trường hợp chẳng đặng đừng. 

Với chế độ khen thưởng này, dù có chứng nhận, bằng khen ghi nhận cống hiến của nhà sưu tập thì giá của hiện vật so với thị trường bao giờ cũng thấp hơn rất nhiều.

Ngay với hoạt động mua bán di vật, cổ vật, bảo vật, Tiến sĩ Phạm Hữu Công, nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam cũng chia sẻ rằng Luật Di sản Văn hóa và Nghị định 98 quy định rất rõ với hiện vật có nguồn gốc hợp pháp thì mới được phép trao đổi mua bán. 

Chủ cửa hàng phải đáp ứng được các điều kiện về cơ sở vật chất của cửa hàng, trình độ kiến thức, được cấp chứng chỉ của Sở Văn hóa - Thể thao địa phương. Hoạt động giao dịch mua bán phải tuân thủ các quy định pháp luật, trong đó có quy định về thuế. Tuy nhiên, trong thực tế, các quy định này chưa thực sự đi vào đời sống. 

Trình độ thẩm định hiện vật của cán bộ làm công tác quản lý di sản của các địa phương cũng là vấn đề cần phải bàn. Việc quản lý mua bán di vật, cổ vật ngoài thị trường vẫn theo kiểu được chăng hay chớ.

Với hoạt động thẩm định chất lượng, niên đại của di vật, cổ vật, ngoài các hội đồng thẩm định do cơ quan chức năng có thẩm quyền thành lập, Nhà nước đã mở rộng cho đơn vị tư nhân tham gia vào hoạt động này. Năm 2013, một công ty giám định cổ vật đã được thành lập. 

Thế nhưng, thực tế, không phải chủ thể các vụ giao dịch đều tìm đến các địa chỉ nói trên nhờ thẩm định. Lý do, theo nhiều nhà sưu tập, có phương pháp thẩm định đã bị giới làm đồ giả “qua mặt”. Có phương pháp hóa học, người sở hữu món đồ không dám kiểm tra vì sợ bị hỏng đồ. Phương pháp thẩm định bằng trực quan thì không phải người nào cũng kính nể trình độ của nhau. 

Chưa kể, với những đối tượng buôn bán có đồ kinh doanh không lành mạnh, chính sự nhập nhèm thông tin mới góp phần tạo thêm những mảnh đất màu mỡ cho công việc làm ăn phi pháp nên càng cố tình “lèo lái” hoạt động theo hướng tự thẩm định là chính.

Ngọc Nguyễn

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.