Khoảng cách này tạo ra rào cản trong trải nghiệm của người dân, họ có thể nộp hồ sơ trực tuyến lên tỉnh một cách thuận lợi, nhưng khi cần một giấy tờ xác nhận ở cấp xã thì lại phải thực hiện thủ công, phá vỡ quy trình xử lý điện tử liền mạch. Do đó, Chiến lược trong giai đoạn 2025-2030 của địa phương là tập trung nguồn lực để lấp đầy “khoảng cách số” này…
Đưa công nghệ thông minh, trí tuệ nhân tạo vào kiểm soát giao thông
Là địa phương đi đầu cả nước về triển khai Đề án xây dựng đô thị thông minh, từ nhiều năm qua Sở GTVT (nay là Sở Xây dựng) TP Hồ Chí Minh đã triển khai thu thập dữ liệu giao thông trực tuyến trên đường. Các thông tin, hình ảnh thu thập gồm lưu lượng, mật độ, vận tốc trung bình của dòng phương tiện tại 118 tuyến đường trên địa bàn.
Các dữ liệu này sẽ phục vụ công tác quản lý điều hành giao thông đô thị, định hướng, quy hoạch và đánh giá tác động các dự án giao thông. Ngoài ra, các dự án đầu tư xây dựng kết nối với hệ thống hạ tầng giao thông công cộng cũng được kiểm tra, đánh giá tác động thông qua mô hình mô phỏng trước khi quyết định triển khai thực hiện.
Cơ quan chủ quản về lĩnh vực giao thông cũng đã phối hợp với các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin để thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực giao thông vận tải trên tuyến đường Điện Biên Phủ, khu vực sân bay Tân Sơn Nhất. Các dữ liệu về giao thông đã thu thập được phân tích, đánh giá lưu lượng giao thông trên các tuyến đường trục chính để xây dựng bổ sung các kịch bản điều khiển tín hiệu đèn giao thông nhằm kéo giảm ùn tắc trên nhiều tuyến đường chính ở khu vực trung tâm thành phố.
Từ nhiều năm qua, Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị TP Hồ Chí Minh đã trở thành trung tâm đầu tiên trong cả nước ứng dụng công nghệ hiện đại vào quản lý điều hành giao thông. Hệ thống giao thông thông minh được ứng dụng trong điều khiển hệ thống đèn tín hiệu giao thông; giám sát, theo dõi tình hình giao thông; cung cấp thông tin giao thông trực tuyến; phối hợp xử lý vi phạm về trật tự an toàn giao thông…
Với cả nghìn camera giám sát giao thông được kết nối trực tuyến 24/24h, Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị có thể ghi nhận tình hình giao thông tức thời để phối hợp với lực lượng CSGT xử lý; phối hợp với Đài Tiếng nói Việt Nam để cung cấp thông tin cho người dân, góp phần kéo giảm tình trạng ùn tắc giao thông tại thành phố. Ngoài ra, với hệ thống điều khiển giao thông thông minh tại hàng trăm nút giao thông trọng điểm trên địa bàn, Trung tâm Quản lý giao thông đô thị đã phối hợp với lực lượng CSGT xử phạt vi phạm hành chính phương tiện vi phạm trên nhiều tuyến đường.
Tạo thói quen online từ việc sử dụng hạ tầng công cộng
Theo ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch HĐQT ACV, khi chính thức đưa vào hoạt động trong nửa đầu năm 2026, sân bay quốc tế Long Thành sẽ được khai thác thông qua hành trình số liền mạch, ứng dụng sinh trắc học ngay từ khâu check-in, gửi hành lý tự động đến xuất cảnh, giúp hành khách không cần dùng giấy tờ tùy thân truyền thống. Hệ thống vận hành thông minh của sân bay quốc tế Long Thành gồm Trung tâm điều hành sân bay và hệ thống xử lý hành lý tự động hiện đại bậc nhất, kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng sẽ được đưa vào khai thác.
Cụ thể, Trung tâm điều hành sân bay thông minh do ACV tự chủ phát triển công nghệ lõi sẽ đảm nhiệm vai trò giám sát và điều hành tập trung toàn bộ hệ thống ICT, kỹ thuật, an ninh và giao thông sân bay. Trung tâm này hình thành hệ sinh thái công nghệ đồng bộ, hiện đại và thông minh, khẳng định năng lực tự chủ hoàn toàn công nghệ lõi của doanh nghiệp trong nước, thoát khỏi sự phụ thuộc vào các hãng công nghệ quốc tế.
Với công nghệ “hành khách số”, trước chuyến bay hành khách có thể sử dụng ứng dụng VNeID hoặc iACV App hoặc App checkin online của hãng hàng không để đăng ký sinh trắc học ACV ID, tra cứu thông tin khu vực làm thủ tục, cửa khởi hành và thời gian di chuyển đến sân bay.
Thông tin được đồng bộ giữa Trung tâm dữ liệu hoạt động sân bay, hệ thống làm thủ tục của các hãng hàng không và hệ thống xuất nhập cảnh của Bộ Công an sẽ đảm bảo an toàn, thống nhất cho quy trình khai thác. Tại sân bay, hành khách trải nghiệm các công nghệ mới tự động do doanh nghiệp trong nước làm chủ như bãi đỗ xe thông minh sử dụng camera AI và hệ thống điều hành tập trung, hiển thị chỗ trống theo thời gian thực, hướng dẫn đỗ xe tự động, thanh toán không tiền mặt.
Bên trong nhà ga, hành khách sẽ được trải nghiệm hệ thống làm thủ tục hàng không thông minh, liền mạch trong một hành trình số với 96 kios check-in tích hợp sinh trắc học cho phép hành khách tự nhận diện khuôn mặt, in thẻ lên tàu bay và dán thẻ hành lý; 64 self bag drop tích hợp sinh trắc học cho phép hành khách quét khuôn mặt gửi hành lý tự động…
Tại khu vực kiểm tra an ninh sau khi làm thủ tục hàng không, hành khách sẽ có hành trình số liền mạch với công nghệ sinh trắc học và an ninh đa lớp hiện đại với 12 làn kiểm soát an ninh tự động nhận diện khuôn mặt, kết nối ACV ID - VNeID giúp hành khách qua cổng trong vài giây. Ngoài ra, 28 máy soi chiếu CT sử dụng công nghệ chụp phát tia X-quang đa chiều để tạo ảnh 3D, rút ngắn thời gian kiểm tra vì không cần phải lấy laptop, chất lỏng hay thiết bị điện tử ra khỏi hành lý. Các máy full body scanner tăng tốc độ kiểm tra, đảm bảo an toàn tuyệt đối mà không cần chạm vào người hoặc yêu cầu cởi bỏ nhiều vật dụng.
Khu vực xuất cảnh với hệ thống xuất cảnh tự động do ACV và Cục Quản lý xuất nhập cảnh - Bộ Công an phối hợp, liên thông dữ liệu hành khách theo tiêu chuẩn ICAO TRIP, DTC cũng giúp hành khách xuất cảnh nhanh chóng, chính xác. Khu vực khởi hành với trải nghiệm boarding thông minh, có robot hướng dẫn thông minh hỗ trợ dẫn đường, vận chuyển hành lý xách tay, tra cứu chuyến bay, chỉ dẫn qua AI đa ngôn ngữ.
Khu trải nghiệm mua sắm miễn thuế thông qua hình thức thanh toán bằng công nghệ sinh trắc học ACV-ID đã đăng ký khi làm thủ tục. Đồng thời bản đồ số 3D hiển thị thời gian thực toàn bộ nhà ga, kết nối HBMS - SCADA, quản lý năng lượng, chiếu sáng và an toàn kỹ thuật được điều khiển tự động thông minh dựa trên giao tiếp kết nối với AODB. Cửa tự động self-boarding gate cũng sẽ giúp hành khách trải nghiệm công nghệ boarding tự động lên tàu bay thông qua công nghệ sinh trắc học.
Bên cạnh các trải nghiệm số, một trong những điểm nhấn công nghệ quan trọng của sân bay quốc tế Long Thành là hệ thống vận chuyển hành lý tự động BHS, ứng dụng công nghệ khay độc lập ICS kết nối với máy soi CT có tốc độ soi chiếu rất nhanh, cung cấp hình ảnh 3D đa góc nhìn với độ phân giải cao, đảm bảo hiệu quả và độ tin cậy hiện đại nhất trong lĩnh vực vận chuyển hành lý hàng không hiện nay.
Bên cạnh đó, nhiều công nghệ hàng không khác đảm bảo vận hành chính xác, an toàn cho các quy trình hàng không như hệ thống dẫn đậu tàu bay thông minh; hệ thống camera giám sát; hệ thống xử lý và tái sử dụng nước, năng lượng mặt trời; hệ thống hạ tầng cho giao thông xanh với các khu vực sạc chuyên dụng cho trang thiết bị mặt đất và các khu vực công cộng. Những công nghệ hiện đại này không chỉ là niềm tự hào mà còn là nền tảng vững chắc để tạo ra những giá trị kinh tế - xã hội to lớn.
Với việc vận chuyển bình quân 52.000 lượt hành khách/ngày trên tuyến Metro số 1, TP Hồ Chí Minh đã tận dụng loại hình vận tải tiên tiến này để thúc đẩy thói quen sử dụng công nghệ cho hành khách đi Metro. Đến nay, tuyến Metro đầu tiên của thành phố có 2 hệ thống thu phí, gồm thu phí không tiền mặt và thu phí tự động.
Hành khách đi tàu chọn hình thức thanh toán bằng thẻ ngân hàng hoặc sử dụng thiết bị di động liên kết với ngân hàng để thanh toán trực tiếp tại cổng soát vé. Ngay cả những hành khách sử dụng tiền mặt để mua vé đi Metro cũng sẽ phải thực hiện trả tiền tại máy bán vé tự động. Những hành khách mua vé trên ứng dụng HCMC Metro HURC sẽ nhận mã QR điện tử để đi tàu, khi muốn kiểm tra thông tin trên vé, hành khách sẽ phải thực hiện thao tác đọc QR.
Muốn xem thông tin chi tiết về thời gian tàu đến, tàu rời các ga người dân cũng sẽ được tiếp cận công nghệ khi vào ứng dụng HCMC Metro HURC. “Sử dụng mã QR của ZaloPay được giảm 50% giá vé đi Metro; sử dụng ShopeePay cũng được giảm 50% giá vé, tối đa là 10 nghìn đồng khi thanh toán tại ứng dụng HCMC METRO HURC. Đi Grab cũng được giảm 15% cước cho chuyến xe tại ga Metro khi thanh toán bằng ZaloPay và giảm 20% cước khi đặt xe có điểm đến, điểm đi từ các nhà ga Metro.
Hãng xe công nghệ Xanh SM cũng giảm 10% cước, tối đa là 40 nghìn đồng khi đặt xe có điểm đến, điểm đi là từ HCMC METRO… cùng loạt ưu đãi, hoàn tiền khác là điều khiến Metro thu hút khách và tạo thói quen cho người dân sử dụng công nghệ”, Ngô Thùy Vinh, một sinh viên đại học ngành công nghệ thường xuyên đi lại bằng Metro chia sẻ.
Chưa dừng lại ở mức độ ứng dụng công nghệ hiện nay, UBND TP Hồ Chí Minh đã chấp thuận phương án công nghệ áp dụng cho tuyến Metro số 2 và đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, thống nhất danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho dự án. Theo phương án được đề xuất, tuyến Metro số 2 sẽ nâng cấp mức độ tự động hóa lên GoA4 - mức vận hành hoàn toàn tự động, không có lái tàu và nhân viên trên tàu.
Theo Ban Quản lý Đường sắt đô thị, việc lựa chọn công nghệ mới sẽ tuân thủ các nguyên tắc áp dụng hệ thống tiêu chuẩn châu Âu, tích hợp công nghệ tiên tiến, bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ, liên thông với tuyến metro số 1 và các tuyến metro khác trong tương lai. Khi đó hành khách đi Metro sẽ hoàn toàn sử dụng công nghệ để đi tàu.
“Với số lượng thuê bao di động 3G, 4G và 5G của các tỉnh, thành ở khu vực TP Hồ Chí Minh đã vượt qua quy mô dân số; hầu như mỗi người dân trưởng thành đều có điện thoại thông minh thì việc tạo thói quen “online” hàng ngày để người dân tiếp cận nhiều hơn công nghệ thông tin là xu thế tất yếu”.
(Còn nữa)
Tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia 
