Tâm thế thời cuộc

30 năm trước, khi tiến hành Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, trong bối cảnh kinh tế khủng hoảng, xã hội khó khăn trăm bề, Đảng ta đánh giá: “Một số đảng viên thụ động, bàng quan, bất lực trước sự tràn lan của những tin đồn nhảm, những dư luận ác ý, tê liệt trước sự tiến công của địch về tư tưởng”. 30 năm sau, trải qua 6 nhiệm kỳ Đại hội Đảng, Việt Nam đã ở một vị thế, tâm thế khác, tương xứng với tiềm lực đất nước.

1. Đại hội Đảng, đây là lúc chúng ta cùng nhìn lại, suy ngẫm chặng đường đã đi. 3 thập kỷ chỉ là dấu gạch nối của lịch sử nhưng với một tiến trình phát triển của rất nhiều kế hoạch và sự quyết tâm, đây thực sự là thời đoạn hệ trọng của nước nhà. Hãy nhìn lại tầm này 30 năm trước, khi cánh cửa đổi mới bắt đầu hé mở: với dân số khoảng 61 triệu người, quy mô nền kinh tế chỉ đạt 109 nghìn tỷ đồng, tương đương 5 tỷ USD. Thu nhập bình quân đầu người năm 1988 đạt 86 USD/năm, tương đương khoảng 1,8 triệu đồng/người (theo giá quy đổi hiện nay). 

Như vậy, mỗi tháng bình quân một người thu nhập chỉ khoảng 150 nghìn đồng. Ngày đó, thu nhập của người dân thường được quy đổi sang gạo. Bây giờ thử đặt vấn đề: Ai có thể sống với mức thu nhập 150 nghìn đồng/tháng hay vẻn vẹn chỉ có 13kg gạo độn lẫn khoai, sắn? 

Thực ra, với cán bộ, công chức Nhà nước, thời kỳ từ năm 1986 đến khoảng 1990 là gian nan nhất chứ không phải trước 1986. Nguyên do, khi bắt đầu công cuộc đổi mới, cùng việc đổi tiền, thay đổi thói quen hàng đổi hàng, những năm cuối 1980 lạm phát ở mức phi mã. Tiền mất giá, đồng lương nhận sáng thì chiều đã trượt vèo mấy lần giá trị. Cùng với đó là việc xóa bỏ bao cấp khiến con cái ăn theo bố mẹ bị cắt giảm. Tới hôm nay, những thông số đã cách trời vực. 

Theo Tổng cục Thống kê, năm 2015, quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành đạt 4.192.900 tỷ đồng, tức gấp khoảng 40 lần so với năm 1986. GDP bình quân đầu người ước đạt 45,7 triệu đồng/người, tương đương 2.109 USD, gấp khoảng 25 lần so năm 1988.

Báo cáo Đại hội VI nhận định: 5 năm qua (1981-1986) là một đoạn đường đầy thử thách đối với Đảng và nhân dân ta. Cách mạng nước ta diễn ra trong bối cảnh quốc tế và trong nước có những thuận lợi cơ bản, nhưng cũng có nhiều khó khăn phức tạp. Đại hội cũng nhận rõ: Tình hình kinh tế - xã hội đang có những khó khăn gay gắt; sản xuất tăng chậm; hiệu quả sản xuất và đầu tư thấp; phân phối lưu thông có nhiều rối ren; những mất cân đối lớn trong nền kinh tế chậm được thu hẹp; quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa chậm được củng cố; đời sống nhân dân lao động còn nhiều khó khăn… 

Cùng khủng khoảng kinh tế, vấn đề tư tưởng chính trị khi đó cũng rất đáng lo ngại. Đại hội VI đã đánh giá: “Đã có lúc, có nơi, một số đảng viên thụ động, bàng quan, bất lực trước sự tràn lan của những tin đồn nhảm, những dư luận ác ý, tê liệt trước sự tiến công của địch về tư tưởng… Để khắc phục tình trạng không bình thường đó, cần tổ chức lại công tác đấu tranh chống chiến tranh tâm lý của địch, nhất là ở những thành phố lớn”.

Đại hội XII của Đảng đánh dấu 30 năm đất nước tiến hành công cuộc đổi mới.
Đại hội XII của Đảng đánh dấu 30 năm đất nước tiến hành công cuộc đổi mới.

Nhìn lại, có thể thấy hạt nhân đổi mới kinh tế đã được Đảng ta khai mở bằng việc đưa ra quan điểm mới về cải tạo xã hội chủ nghĩa (XHCN) dựa trên 3 nguyên tắc: Nhất thiết phải theo quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất để xác định bước đi và hình thức thích hợp. Phải xuất phát từ thực tế của nước ta và là sự vận dụng quan điểm của Lênin coi nền kinh tế có cơ cấu nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ. Trong công cuộc cải tạo XHCN phải xây dựng quan hệ sản xuất mới trên cả 3 mặt xây dựng chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, chế độ quản lý và chế độ phân phối XHCN.

Dự thảo văn kiện Đại hội XII nhận định: Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp phát triển của nước ta, đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Đổi mới mang tầm vóc và ý nghĩa cách mạng, là quá trình cải biến sâu sắc, toàn diện, triệt để, là sự nghiệp cách mạng to lớn của toàn Đảng, toàn dân vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Trước đây, chúng ta còn đói kém nhưng đã có lúc ngộ nhận về sự “tiến kịp lên CNXH”, thậm chí có quan điểm vô cùng lạc quan khi tính đường lên CNXH chỉ bằng vài kế hoạch 5 năm, 10 năm. Nhưng khi Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, lại có tư tưởng bàng quan, mơ hồ về con đường đi tới. 

Trải qua thực tiễn đổi mới, nhận thức lý luận của Đảng ta về các đặc trưng của xã hội XHCN được phát triển qua các nhiệm kỳ đại hội, nhất là trong Cương lĩnh năm 1991 và Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011. 

Đặc biệt, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH được thông qua tại Đại hội VII (1991) xác định: Xã hội XHCN mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ; có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân; các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; có mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới. Từ 6 đặc trưng được nêu trong Cương lĩnh năm 1991, Đảng ta đã bổ sung, phát triển thành 8 đặc trưng ở Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011.

2. Giờ đây, khi đã có nền tảng vững vàng, vị trí tương xứng, câu hỏi đặt ra: Bao giờ chúng ta xây dựng thành công CNXH (mô hình CNXH với 6 đặc trưng như Cương lĩnh năm 1991)? Thực ra, trong 6 đặc trưng này, đã có những đặc trưng chúng ta đạt được nhưng xét tính toàn diện và chiều sâu thì rõ ràng còn khoảng cách quá lớn, ví dụ như về kinh tế, để “có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu” thì chưa ai trả lời được bao giờ (10 năm, 20 năm, 50 năm hay 100  năm…) chúng ta đạt được trình độ đó. 

Diện mạo đất nước ngày càng hiện đại, phát triển.
Diện mạo đất nước ngày càng hiện đại, phát triển. 

Trong chiến lược phát triển, lâu nay chúng ta cũng chỉ đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản thành nước công nghiệp, nhưng tiêu chí nước công nghiệp hiện đại chỉ là sự khởi đầu so với tiêu chí khó khăn hơn nhiều của nước XHCN.

Các nước XHCN khác thì sao? Hãy xem Trung Quốc - nước láng giềng XHCN đặt ra mục tiêu như thế nào?

Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước Quốc hội Việt Nam hồi tháng 11/2015, ông nói: “Đối với tình hình trước mắt, Đảng Cộng sản Trung Quốc đang giương cao ngọn cờ XHCN mang màu sắc Trung Quốc vĩ đại, đoàn kết dẫn dắt mọi lực lượng của Trung Quốc, xây dựng xã hội khá giả toàn diện, tiến hành cải cách sâu rộng, xây dựng quốc gia pháp trị toàn diện mọi mặt, thi hành nghiêm khắc chiến lược phát triển của Đảng. 

Nỗ lực phấn đấu hoàn thành thực hiện mục tiêu xã hội khá giả toàn diện vào thời điểm chào mừng 100 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, đồng thời thực hiện mục tiêu to lớn đưa Trung Quốc trở thành quốc gia XHCN hiện đại hóa, giàu mạnh, hài hòa vào thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập nước CHND Trung Hoa”.

100 năm ngày thành lập nước CHND Trung Hoa là vào năm 2049, tức còn 33 năm nữa. Trung Quốc đặt mục tiêu đến lúc đó “trở thành quốc gia XHCN hiện đại hóa, giàu mạnh, hài hòa” là khả thi hay lạc quan quá mức? 33 năm nữa để hoàn thành mục tiêu nước XHCN hiện đại hẳn là ý nghĩ rất táo bạo của Trung Quốc, mục tiêu đó có lẽ mang tính động viên tinh thần hơn là hiện thực, cho dù họ hiện là quốc gia có GDP đứng thứ hai thế giới (khoảng hơn 9 nghìn tỷ USD, gấp 45 lần Việt Nam) và thu nhập bình quân đạt khoảng hơn 7  nghìn USD (gấp 3 lần Việt Nam).

Việt Nam đã ở bậc thang khác xa chính mình 30 năm trước, nhưng so các nước trong khu vực thì nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế vẫn hiện hữu. Báo cáo tại Hội thảo “Cải cách thể chế kinh tế Việt Nam để hội nhập và phát triển giai đoạn 2015-2035”, Tổng cục Thống kê cho biết, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đang kém so với Hàn Quốc khoảng 30-35 năm, Malaysia khoảng 25 năm, Thái Lan khoảng 20 năm, Indonesia và Philippines khoảng 5-7 năm. So với một số nước trong khu vực, mức GDP hơn 186 tỷ USD (năm 2014) vẫn còn nhỏ bởi GDP của Indonesia gấp 4,8 lần, Thái Lan gấp 2 lần, Malaysia gấp 1,8 lần, Singapore gấp 1,7 lần và Philippines gấp 1,5 lần.

Nhìn nhận như vậy để thấy chặng đường phía trước còn nhiều gian nan và thời kỳ quá độ lên CNXH là một tiến trình bền bỉ, lâu dài, chưa thể biết kéo dài bao lâu. Nhưng thành quả công cuộc đổi mới mấy chục năm qua đã chứng minh rằng, con đường chúng ta đang đi là sự lựa chọn khách quan, đúng đắn, xã hội chúng ta đang xây dựng là ý nguyện lòng dân. Thực tiễn cũng khẳng định, một khi ý Đảng, lòng dân đồng thuận, tâm thế vững, nhất định chúng ta vượt qua thách thức để tự tin đi tới.

An Nhi

Các tin khác

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Quốc hội đang xem xét đồng thời Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Thước đo của lần sửa luật này không nằm ở việc thêm bao nhiêu tội danh hay nặng thêm bao nhiêu mức án, mà ở chỗ pháp luật có xử lý đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội hay không.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Thực hiện các chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ trong sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết.

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Hơn 10.400 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Kết quả công khai về tiến độ xử lý nhà đất dôi dư của Bộ Tài chính cho thấy khối địa phương chiếm phần lớn số cơ sở chưa hoàn thành trên cả nước, với 9.608 cơ sở, tương đương hơn 92% tổng số cơ sở còn phải xử lý.