Tâm thế thời cuộc

30 năm trước, khi tiến hành Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, trong bối cảnh kinh tế khủng hoảng, xã hội khó khăn trăm bề, Đảng ta đánh giá: “Một số đảng viên thụ động, bàng quan, bất lực trước sự tràn lan của những tin đồn nhảm, những dư luận ác ý, tê liệt trước sự tiến công của địch về tư tưởng”. 30 năm sau, trải qua 6 nhiệm kỳ Đại hội Đảng, Việt Nam đã ở một vị thế, tâm thế khác, tương xứng với tiềm lực đất nước.

1. Đại hội Đảng, đây là lúc chúng ta cùng nhìn lại, suy ngẫm chặng đường đã đi. 3 thập kỷ chỉ là dấu gạch nối của lịch sử nhưng với một tiến trình phát triển của rất nhiều kế hoạch và sự quyết tâm, đây thực sự là thời đoạn hệ trọng của nước nhà. Hãy nhìn lại tầm này 30 năm trước, khi cánh cửa đổi mới bắt đầu hé mở: với dân số khoảng 61 triệu người, quy mô nền kinh tế chỉ đạt 109 nghìn tỷ đồng, tương đương 5 tỷ USD. Thu nhập bình quân đầu người năm 1988 đạt 86 USD/năm, tương đương khoảng 1,8 triệu đồng/người (theo giá quy đổi hiện nay). 

Như vậy, mỗi tháng bình quân một người thu nhập chỉ khoảng 150 nghìn đồng. Ngày đó, thu nhập của người dân thường được quy đổi sang gạo. Bây giờ thử đặt vấn đề: Ai có thể sống với mức thu nhập 150 nghìn đồng/tháng hay vẻn vẹn chỉ có 13kg gạo độn lẫn khoai, sắn? 

Thực ra, với cán bộ, công chức Nhà nước, thời kỳ từ năm 1986 đến khoảng 1990 là gian nan nhất chứ không phải trước 1986. Nguyên do, khi bắt đầu công cuộc đổi mới, cùng việc đổi tiền, thay đổi thói quen hàng đổi hàng, những năm cuối 1980 lạm phát ở mức phi mã. Tiền mất giá, đồng lương nhận sáng thì chiều đã trượt vèo mấy lần giá trị. Cùng với đó là việc xóa bỏ bao cấp khiến con cái ăn theo bố mẹ bị cắt giảm. Tới hôm nay, những thông số đã cách trời vực. 

Theo Tổng cục Thống kê, năm 2015, quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành đạt 4.192.900 tỷ đồng, tức gấp khoảng 40 lần so với năm 1986. GDP bình quân đầu người ước đạt 45,7 triệu đồng/người, tương đương 2.109 USD, gấp khoảng 25 lần so năm 1988.

Báo cáo Đại hội VI nhận định: 5 năm qua (1981-1986) là một đoạn đường đầy thử thách đối với Đảng và nhân dân ta. Cách mạng nước ta diễn ra trong bối cảnh quốc tế và trong nước có những thuận lợi cơ bản, nhưng cũng có nhiều khó khăn phức tạp. Đại hội cũng nhận rõ: Tình hình kinh tế - xã hội đang có những khó khăn gay gắt; sản xuất tăng chậm; hiệu quả sản xuất và đầu tư thấp; phân phối lưu thông có nhiều rối ren; những mất cân đối lớn trong nền kinh tế chậm được thu hẹp; quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa chậm được củng cố; đời sống nhân dân lao động còn nhiều khó khăn… 

Cùng khủng khoảng kinh tế, vấn đề tư tưởng chính trị khi đó cũng rất đáng lo ngại. Đại hội VI đã đánh giá: “Đã có lúc, có nơi, một số đảng viên thụ động, bàng quan, bất lực trước sự tràn lan của những tin đồn nhảm, những dư luận ác ý, tê liệt trước sự tiến công của địch về tư tưởng… Để khắc phục tình trạng không bình thường đó, cần tổ chức lại công tác đấu tranh chống chiến tranh tâm lý của địch, nhất là ở những thành phố lớn”.

Đại hội XII của Đảng đánh dấu 30 năm đất nước tiến hành công cuộc đổi mới.
Đại hội XII của Đảng đánh dấu 30 năm đất nước tiến hành công cuộc đổi mới.

Nhìn lại, có thể thấy hạt nhân đổi mới kinh tế đã được Đảng ta khai mở bằng việc đưa ra quan điểm mới về cải tạo xã hội chủ nghĩa (XHCN) dựa trên 3 nguyên tắc: Nhất thiết phải theo quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất để xác định bước đi và hình thức thích hợp. Phải xuất phát từ thực tế của nước ta và là sự vận dụng quan điểm của Lênin coi nền kinh tế có cơ cấu nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ. Trong công cuộc cải tạo XHCN phải xây dựng quan hệ sản xuất mới trên cả 3 mặt xây dựng chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, chế độ quản lý và chế độ phân phối XHCN.

Dự thảo văn kiện Đại hội XII nhận định: Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp phát triển của nước ta, đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Đổi mới mang tầm vóc và ý nghĩa cách mạng, là quá trình cải biến sâu sắc, toàn diện, triệt để, là sự nghiệp cách mạng to lớn của toàn Đảng, toàn dân vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Trước đây, chúng ta còn đói kém nhưng đã có lúc ngộ nhận về sự “tiến kịp lên CNXH”, thậm chí có quan điểm vô cùng lạc quan khi tính đường lên CNXH chỉ bằng vài kế hoạch 5 năm, 10 năm. Nhưng khi Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, lại có tư tưởng bàng quan, mơ hồ về con đường đi tới. 

Trải qua thực tiễn đổi mới, nhận thức lý luận của Đảng ta về các đặc trưng của xã hội XHCN được phát triển qua các nhiệm kỳ đại hội, nhất là trong Cương lĩnh năm 1991 và Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011. 

Đặc biệt, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH được thông qua tại Đại hội VII (1991) xác định: Xã hội XHCN mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ; có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân; các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; có mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới. Từ 6 đặc trưng được nêu trong Cương lĩnh năm 1991, Đảng ta đã bổ sung, phát triển thành 8 đặc trưng ở Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011.

2. Giờ đây, khi đã có nền tảng vững vàng, vị trí tương xứng, câu hỏi đặt ra: Bao giờ chúng ta xây dựng thành công CNXH (mô hình CNXH với 6 đặc trưng như Cương lĩnh năm 1991)? Thực ra, trong 6 đặc trưng này, đã có những đặc trưng chúng ta đạt được nhưng xét tính toàn diện và chiều sâu thì rõ ràng còn khoảng cách quá lớn, ví dụ như về kinh tế, để “có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu” thì chưa ai trả lời được bao giờ (10 năm, 20 năm, 50 năm hay 100  năm…) chúng ta đạt được trình độ đó. 

Diện mạo đất nước ngày càng hiện đại, phát triển.
Diện mạo đất nước ngày càng hiện đại, phát triển. 

Trong chiến lược phát triển, lâu nay chúng ta cũng chỉ đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản thành nước công nghiệp, nhưng tiêu chí nước công nghiệp hiện đại chỉ là sự khởi đầu so với tiêu chí khó khăn hơn nhiều của nước XHCN.

Các nước XHCN khác thì sao? Hãy xem Trung Quốc - nước láng giềng XHCN đặt ra mục tiêu như thế nào?

Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước Quốc hội Việt Nam hồi tháng 11/2015, ông nói: “Đối với tình hình trước mắt, Đảng Cộng sản Trung Quốc đang giương cao ngọn cờ XHCN mang màu sắc Trung Quốc vĩ đại, đoàn kết dẫn dắt mọi lực lượng của Trung Quốc, xây dựng xã hội khá giả toàn diện, tiến hành cải cách sâu rộng, xây dựng quốc gia pháp trị toàn diện mọi mặt, thi hành nghiêm khắc chiến lược phát triển của Đảng. 

Nỗ lực phấn đấu hoàn thành thực hiện mục tiêu xã hội khá giả toàn diện vào thời điểm chào mừng 100 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, đồng thời thực hiện mục tiêu to lớn đưa Trung Quốc trở thành quốc gia XHCN hiện đại hóa, giàu mạnh, hài hòa vào thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập nước CHND Trung Hoa”.

100 năm ngày thành lập nước CHND Trung Hoa là vào năm 2049, tức còn 33 năm nữa. Trung Quốc đặt mục tiêu đến lúc đó “trở thành quốc gia XHCN hiện đại hóa, giàu mạnh, hài hòa” là khả thi hay lạc quan quá mức? 33 năm nữa để hoàn thành mục tiêu nước XHCN hiện đại hẳn là ý nghĩ rất táo bạo của Trung Quốc, mục tiêu đó có lẽ mang tính động viên tinh thần hơn là hiện thực, cho dù họ hiện là quốc gia có GDP đứng thứ hai thế giới (khoảng hơn 9 nghìn tỷ USD, gấp 45 lần Việt Nam) và thu nhập bình quân đạt khoảng hơn 7  nghìn USD (gấp 3 lần Việt Nam).

Việt Nam đã ở bậc thang khác xa chính mình 30 năm trước, nhưng so các nước trong khu vực thì nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế vẫn hiện hữu. Báo cáo tại Hội thảo “Cải cách thể chế kinh tế Việt Nam để hội nhập và phát triển giai đoạn 2015-2035”, Tổng cục Thống kê cho biết, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đang kém so với Hàn Quốc khoảng 30-35 năm, Malaysia khoảng 25 năm, Thái Lan khoảng 20 năm, Indonesia và Philippines khoảng 5-7 năm. So với một số nước trong khu vực, mức GDP hơn 186 tỷ USD (năm 2014) vẫn còn nhỏ bởi GDP của Indonesia gấp 4,8 lần, Thái Lan gấp 2 lần, Malaysia gấp 1,8 lần, Singapore gấp 1,7 lần và Philippines gấp 1,5 lần.

Nhìn nhận như vậy để thấy chặng đường phía trước còn nhiều gian nan và thời kỳ quá độ lên CNXH là một tiến trình bền bỉ, lâu dài, chưa thể biết kéo dài bao lâu. Nhưng thành quả công cuộc đổi mới mấy chục năm qua đã chứng minh rằng, con đường chúng ta đang đi là sự lựa chọn khách quan, đúng đắn, xã hội chúng ta đang xây dựng là ý nguyện lòng dân. Thực tiễn cũng khẳng định, một khi ý Đảng, lòng dân đồng thuận, tâm thế vững, nhất định chúng ta vượt qua thách thức để tự tin đi tới.

An Nhi

Các tin khác

Nhận diện đúng “xã hội dân sự” để đấu tranh hành vi lợi dụng chống phá Việt Nam

Nhận diện đúng “xã hội dân sự” để đấu tranh hành vi lợi dụng chống phá Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, thuật ngữ “xã hội dân sự” (XHDS) được nhắc đến ngày càng nhiều. Tuy nhiên, cùng với những giá trị tích cực, một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng danh nghĩa XHDS để thực hiện các hoạt động vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc. Vì vậy, nhận diện đúng bản chất XHDS và các hành vi lợi dụng là yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Gộp 4 chương trình mục tiêu quốc gia để đẩy nhanh tiến độ

Gộp 4 chương trình mục tiêu quốc gia để đẩy nhanh tiến độ

Bên cạnh việc đẩy nhanh hoàn thiện cơ chế, chính sách, phân bổ nguồn lực và thúc đẩy giải ngân, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng phương án thống nhất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) thành 1 CTMTQG tổng thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực và tăng cường phân cấp cho địa phương.

Kỳ 1: Những “mặt trận vô hình” của an ninh văn hóa

Kỳ 1: Những “mặt trận vô hình” của an ninh văn hóa

Có những mối đe dọa không xuất hiện bằng tiếng súng, không mang hình hài của một cuộc xung đột trực diện, song lại âm thầm tác động đến hệ giá trị, niềm tin, bản sắc, ký ức cộng đồng và khả năng tự chủ văn hóa của một quốc gia...

Bước đột phá trong tư duy phát triển của Đảng ở kỷ nguyên mới

Bước đột phá trong tư duy phát triển của Đảng ở kỷ nguyên mới

Nghị quyết về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng về phát triển xã hội. Đây không chỉ là nghị quyết giải quyết các vấn đề xã hội, mà xác lập mô hình phát triển xã hội xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 6 nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đối ngoại

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 6 nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đối ngoại

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đối ngoại đã phối hợp với quốc phòng, an ninh góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia dân tộc từ sớm, từ xa, từ khi chưa có nguy cơ. Diện mạo đối ngoại tiếp tục được mở rộng và nâng tầm.

Chủ động quản trị xã hội, giữ vững kỷ cương, an toàn vì sự phát triển bền vững

Chủ động quản trị xã hội, giữ vững kỷ cương, an toàn vì sự phát triển bền vững

Tại Hội nghị lần thứ 3, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển qua đó tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm xây dựng nền quản trị hiện đại là nhiệm vụ trọng tâm, chiến lược gắn với nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Liêm chính - Nền tảng của một đảng cầm quyền vững mạnh

Liêm chính - Nền tảng của một đảng cầm quyền vững mạnh

Không có quốc gia nào phát triển bền vững chỉ bằng nguồn lực tự nhiên hay tốc độ tăng trưởng kinh tế. Điều quyết định cuối cùng vẫn là chất lượng quản trị quốc gia, mà cốt lõi của quản trị là chất lượng của đội ngũ nắm giữ quyền lực.

Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển – trụ cột phát triển mới

Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển – trụ cột phát triển mới

Lần đầu tiên Trung ương ban hành một nghị quyết chuyên đề toàn diện, xác lập tầm nhìn chiến lược về xây dựng xã hội trong kỷ nguyên mới của đất nước, khẳng định xây dựng xã hội không chỉ là kết quả của phát triển kinh tế mà còn là một trụ cột quan trọng trong mô hình phát triển đất nước.

Cấp thiết xây dựng cơ chế quản trị kỳ thi hiện đại, minh bạch và công bằng

Cấp thiết xây dựng cơ chế quản trị kỳ thi hiện đại, minh bạch và công bằng

Điều đáng quan tâm sau kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không chỉ là việc xử lý các hành vi vi phạm, mà còn là yêu cầu nhìn lại hiệu quả của cơ chế tổ chức thực hiện Quy chế thi. Trong quản trị công, mỗi vụ việc phát sinh đều là cơ hội để rà soát, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng quản lý.

Đồng chí Nguyễn Văn Phương-Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Trị kiểm tra, chỉ đạo đẩy nhanh việc xây dựng các công trình trường học liên cấp ở các xã biên giới tỉnh Quảng Trị.

Tăng tốc xây dựng các trường học vùng biên giới để kịp tiến độ

Tỉnh Quảng Trị được đầu tư xây dựng mới 11 trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên giới. Tổng mức đầu tư của 11 dự án là 2.339 tỷ đồng. Hiện, địa phương đang huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để việc xây dựng trường học đạt tiến độ khi năm học mới đang cận kề.

TP Hồ Chí Minh rà soát khai thác nhà đất công dôi dư

TP Hồ Chí Minh rà soát khai thác nhà đất công dôi dư

Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và điều chỉnh đơn vị hành chính, TP Hồ Chí Minh có nhiều nhà, đất công dôi dư. Nếu không được xử lý kịp thời, những trụ sở, cơ sở nhà đất này sẽ tiếp tục bị bỏ trống, xuống cấp, gây thất thoát nguồn lực công và làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.

Nỗi lòng thầy u tôi mỗi lần đưa tiễn người thân vào lửa đạn…

Nỗi lòng thầy u tôi mỗi lần đưa tiễn người thân vào lửa đạn…

Những ngày tháng qua, toàn Đảng, toàn quân, cả hệ thống chính trị và toàn dân đồng tâm, trách nhiệm tổ chức nhiều hoạt động tri ân, đền ơn đáp nghĩa, đặc biệt đã triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các Anh hùng liệt sĩ.

Đảm bảo an ninh dữ liệu trong kỷ nguyên số

Đảm bảo an ninh dữ liệu trong kỷ nguyên số

Hồ sơ dự án Luật An ninh dữ liệu đang được Bộ Công an tổ chức lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và cá nhân. Dự án luật được xây dựng và ban hành sẽ tạo hành lang pháp lý toàn diện bảo đảm an ninh dữ liệu trong kỷ nguyên số.

Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu "Điểm đến sự kiện và lễ hội hàng đầu châu Á"

Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu "Điểm đến sự kiện và lễ hội hàng đầu châu Á"

Sau thành công vang dội của Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), Đà Nẵng tiếp tục khởi công Sun Galaxy Complex - tổ hợp lễ hội, sự kiện, văn hóa và giải trí quy mô quốc tế đầu tiên với tổng vốn đầu tư gần 10.750 tỷ đồng. Công trình được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới bên sông Hàn, tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và khẳng định vị thế điểm đến sự kiện, lễ hội hàng đầu châu Á.