Tâm thế thời cuộc

30 năm trước, khi tiến hành Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, trong bối cảnh kinh tế khủng hoảng, xã hội khó khăn trăm bề, Đảng ta đánh giá: “Một số đảng viên thụ động, bàng quan, bất lực trước sự tràn lan của những tin đồn nhảm, những dư luận ác ý, tê liệt trước sự tiến công của địch về tư tưởng”. 30 năm sau, trải qua 6 nhiệm kỳ Đại hội Đảng, Việt Nam đã ở một vị thế, tâm thế khác, tương xứng với tiềm lực đất nước.

1. Đại hội Đảng, đây là lúc chúng ta cùng nhìn lại, suy ngẫm chặng đường đã đi. 3 thập kỷ chỉ là dấu gạch nối của lịch sử nhưng với một tiến trình phát triển của rất nhiều kế hoạch và sự quyết tâm, đây thực sự là thời đoạn hệ trọng của nước nhà. Hãy nhìn lại tầm này 30 năm trước, khi cánh cửa đổi mới bắt đầu hé mở: với dân số khoảng 61 triệu người, quy mô nền kinh tế chỉ đạt 109 nghìn tỷ đồng, tương đương 5 tỷ USD. Thu nhập bình quân đầu người năm 1988 đạt 86 USD/năm, tương đương khoảng 1,8 triệu đồng/người (theo giá quy đổi hiện nay). 

Như vậy, mỗi tháng bình quân một người thu nhập chỉ khoảng 150 nghìn đồng. Ngày đó, thu nhập của người dân thường được quy đổi sang gạo. Bây giờ thử đặt vấn đề: Ai có thể sống với mức thu nhập 150 nghìn đồng/tháng hay vẻn vẹn chỉ có 13kg gạo độn lẫn khoai, sắn? 

Thực ra, với cán bộ, công chức Nhà nước, thời kỳ từ năm 1986 đến khoảng 1990 là gian nan nhất chứ không phải trước 1986. Nguyên do, khi bắt đầu công cuộc đổi mới, cùng việc đổi tiền, thay đổi thói quen hàng đổi hàng, những năm cuối 1980 lạm phát ở mức phi mã. Tiền mất giá, đồng lương nhận sáng thì chiều đã trượt vèo mấy lần giá trị. Cùng với đó là việc xóa bỏ bao cấp khiến con cái ăn theo bố mẹ bị cắt giảm. Tới hôm nay, những thông số đã cách trời vực. 

Theo Tổng cục Thống kê, năm 2015, quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành đạt 4.192.900 tỷ đồng, tức gấp khoảng 40 lần so với năm 1986. GDP bình quân đầu người ước đạt 45,7 triệu đồng/người, tương đương 2.109 USD, gấp khoảng 25 lần so năm 1988.

Báo cáo Đại hội VI nhận định: 5 năm qua (1981-1986) là một đoạn đường đầy thử thách đối với Đảng và nhân dân ta. Cách mạng nước ta diễn ra trong bối cảnh quốc tế và trong nước có những thuận lợi cơ bản, nhưng cũng có nhiều khó khăn phức tạp. Đại hội cũng nhận rõ: Tình hình kinh tế - xã hội đang có những khó khăn gay gắt; sản xuất tăng chậm; hiệu quả sản xuất và đầu tư thấp; phân phối lưu thông có nhiều rối ren; những mất cân đối lớn trong nền kinh tế chậm được thu hẹp; quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa chậm được củng cố; đời sống nhân dân lao động còn nhiều khó khăn… 

Cùng khủng khoảng kinh tế, vấn đề tư tưởng chính trị khi đó cũng rất đáng lo ngại. Đại hội VI đã đánh giá: “Đã có lúc, có nơi, một số đảng viên thụ động, bàng quan, bất lực trước sự tràn lan của những tin đồn nhảm, những dư luận ác ý, tê liệt trước sự tiến công của địch về tư tưởng… Để khắc phục tình trạng không bình thường đó, cần tổ chức lại công tác đấu tranh chống chiến tranh tâm lý của địch, nhất là ở những thành phố lớn”.

Đại hội XII của Đảng đánh dấu 30 năm đất nước tiến hành công cuộc đổi mới.
Đại hội XII của Đảng đánh dấu 30 năm đất nước tiến hành công cuộc đổi mới.

Nhìn lại, có thể thấy hạt nhân đổi mới kinh tế đã được Đảng ta khai mở bằng việc đưa ra quan điểm mới về cải tạo xã hội chủ nghĩa (XHCN) dựa trên 3 nguyên tắc: Nhất thiết phải theo quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất để xác định bước đi và hình thức thích hợp. Phải xuất phát từ thực tế của nước ta và là sự vận dụng quan điểm của Lênin coi nền kinh tế có cơ cấu nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ. Trong công cuộc cải tạo XHCN phải xây dựng quan hệ sản xuất mới trên cả 3 mặt xây dựng chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, chế độ quản lý và chế độ phân phối XHCN.

Dự thảo văn kiện Đại hội XII nhận định: Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp phát triển của nước ta, đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Đổi mới mang tầm vóc và ý nghĩa cách mạng, là quá trình cải biến sâu sắc, toàn diện, triệt để, là sự nghiệp cách mạng to lớn của toàn Đảng, toàn dân vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Trước đây, chúng ta còn đói kém nhưng đã có lúc ngộ nhận về sự “tiến kịp lên CNXH”, thậm chí có quan điểm vô cùng lạc quan khi tính đường lên CNXH chỉ bằng vài kế hoạch 5 năm, 10 năm. Nhưng khi Liên Xô, Đông Âu sụp đổ, lại có tư tưởng bàng quan, mơ hồ về con đường đi tới. 

Trải qua thực tiễn đổi mới, nhận thức lý luận của Đảng ta về các đặc trưng của xã hội XHCN được phát triển qua các nhiệm kỳ đại hội, nhất là trong Cương lĩnh năm 1991 và Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011. 

Đặc biệt, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH được thông qua tại Đại hội VII (1991) xác định: Xã hội XHCN mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ; có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân; các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; có mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới. Từ 6 đặc trưng được nêu trong Cương lĩnh năm 1991, Đảng ta đã bổ sung, phát triển thành 8 đặc trưng ở Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011.

2. Giờ đây, khi đã có nền tảng vững vàng, vị trí tương xứng, câu hỏi đặt ra: Bao giờ chúng ta xây dựng thành công CNXH (mô hình CNXH với 6 đặc trưng như Cương lĩnh năm 1991)? Thực ra, trong 6 đặc trưng này, đã có những đặc trưng chúng ta đạt được nhưng xét tính toàn diện và chiều sâu thì rõ ràng còn khoảng cách quá lớn, ví dụ như về kinh tế, để “có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu” thì chưa ai trả lời được bao giờ (10 năm, 20 năm, 50 năm hay 100  năm…) chúng ta đạt được trình độ đó. 

Diện mạo đất nước ngày càng hiện đại, phát triển.
Diện mạo đất nước ngày càng hiện đại, phát triển. 

Trong chiến lược phát triển, lâu nay chúng ta cũng chỉ đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản thành nước công nghiệp, nhưng tiêu chí nước công nghiệp hiện đại chỉ là sự khởi đầu so với tiêu chí khó khăn hơn nhiều của nước XHCN.

Các nước XHCN khác thì sao? Hãy xem Trung Quốc - nước láng giềng XHCN đặt ra mục tiêu như thế nào?

Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước Quốc hội Việt Nam hồi tháng 11/2015, ông nói: “Đối với tình hình trước mắt, Đảng Cộng sản Trung Quốc đang giương cao ngọn cờ XHCN mang màu sắc Trung Quốc vĩ đại, đoàn kết dẫn dắt mọi lực lượng của Trung Quốc, xây dựng xã hội khá giả toàn diện, tiến hành cải cách sâu rộng, xây dựng quốc gia pháp trị toàn diện mọi mặt, thi hành nghiêm khắc chiến lược phát triển của Đảng. 

Nỗ lực phấn đấu hoàn thành thực hiện mục tiêu xã hội khá giả toàn diện vào thời điểm chào mừng 100 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, đồng thời thực hiện mục tiêu to lớn đưa Trung Quốc trở thành quốc gia XHCN hiện đại hóa, giàu mạnh, hài hòa vào thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập nước CHND Trung Hoa”.

100 năm ngày thành lập nước CHND Trung Hoa là vào năm 2049, tức còn 33 năm nữa. Trung Quốc đặt mục tiêu đến lúc đó “trở thành quốc gia XHCN hiện đại hóa, giàu mạnh, hài hòa” là khả thi hay lạc quan quá mức? 33 năm nữa để hoàn thành mục tiêu nước XHCN hiện đại hẳn là ý nghĩ rất táo bạo của Trung Quốc, mục tiêu đó có lẽ mang tính động viên tinh thần hơn là hiện thực, cho dù họ hiện là quốc gia có GDP đứng thứ hai thế giới (khoảng hơn 9 nghìn tỷ USD, gấp 45 lần Việt Nam) và thu nhập bình quân đạt khoảng hơn 7  nghìn USD (gấp 3 lần Việt Nam).

Việt Nam đã ở bậc thang khác xa chính mình 30 năm trước, nhưng so các nước trong khu vực thì nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế vẫn hiện hữu. Báo cáo tại Hội thảo “Cải cách thể chế kinh tế Việt Nam để hội nhập và phát triển giai đoạn 2015-2035”, Tổng cục Thống kê cho biết, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đang kém so với Hàn Quốc khoảng 30-35 năm, Malaysia khoảng 25 năm, Thái Lan khoảng 20 năm, Indonesia và Philippines khoảng 5-7 năm. So với một số nước trong khu vực, mức GDP hơn 186 tỷ USD (năm 2014) vẫn còn nhỏ bởi GDP của Indonesia gấp 4,8 lần, Thái Lan gấp 2 lần, Malaysia gấp 1,8 lần, Singapore gấp 1,7 lần và Philippines gấp 1,5 lần.

Nhìn nhận như vậy để thấy chặng đường phía trước còn nhiều gian nan và thời kỳ quá độ lên CNXH là một tiến trình bền bỉ, lâu dài, chưa thể biết kéo dài bao lâu. Nhưng thành quả công cuộc đổi mới mấy chục năm qua đã chứng minh rằng, con đường chúng ta đang đi là sự lựa chọn khách quan, đúng đắn, xã hội chúng ta đang xây dựng là ý nguyện lòng dân. Thực tiễn cũng khẳng định, một khi ý Đảng, lòng dân đồng thuận, tâm thế vững, nhất định chúng ta vượt qua thách thức để tự tin đi tới.

An Nhi

Các tin khác

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Những vụ án xảy ra trong lĩnh vực y tế thời gian qua đặt ra một câu hỏi khó, nhưng không thể né tránh: vì sao những lớp kiểm soát được thiết kế để ngăn ngừa sai phạm lại có thể bị xuyên qua?

Nhà cao tầng mọc theo tuyến Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên.

Kỳ 1: "Mở khóa" không gian bầu trời và lòng đất

Trong quá trình mở rộng không gian phát triển, TP Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy khai thác quỹ đất theo chiều ngang sang tổ chức lại cả không gian trên mặt đất và dưới lòng đất. Với cơ chế TOD gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng, cùng chính sách quản lý, khai thác không gian ngầm, thành phố đang từng bước mở thêm dư địa cho hạ tầng, giao thông và các hoạt động kinh tế.

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Để tránh bị sập... "bẫy lừa", các chuyên gia khuyến cáo nên vận dụng nguyên tắc: “Dừng - Kiểm tra - Xác minh”. Cụ thể, "Dừng" là dừng lại trước những yêu cầu bất thường; "Kiểm tra" là kiểm tra thông tin, người liên hệ và đường link; "Xác minh" là xác minh qua kênh chính thức trước khi cung cấp dữ liệu hoặc chuyển tiền. Cùng với đó, phải thực hiện tốt nguyên tắc “Ba không - Ba có”,...

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Triển khai đồng bộ, quyết liệt các định hướng chiến lược mới về công tác tư tưởng không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, mà còn là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng nhằm củng cố vững chắc nền tảng chính trị - tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và lực lượng Công an nhân dân.

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Mưa là chuyện của trời. Ngập là chuyện của người. Đó là điều đầu tiên cần được nói thẳng khi Hà Nội và nhiều tỉnh phía Bắc, Bắc Trung Bộ vừa trải qua những ngày mưa lớn liên tiếp từ 14 đến 17/9: có điểm đo vượt 250 mm, nước sông Bùi tại Yên Duyệt vượt báo động ba, một số đoạn đê thấp bị tràn, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và người dân đắp đê trong đêm, hàng chục nghìn hộ dân ngoại thành bị ảnh hưởng, trường học phải nghỉ hoặc chuyển sang học trực tuyến. Trong nội đô, những tuyến phố quen tên lại ngập đúng vào giờ đi làm.

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Sự ra đời của Nghị quyết số 37/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (Nghị quyết số 37/2026/QH16) được ví như một “luồng sinh khí mới” giải tỏa áp lực tâm lý nặng nề cho đội ngũ cán bộ, công chức và các doanh nghiệp công nghệ.

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Việc ghi nhận trách nhiệm hình sự (TNHS) của pháp nhân thương mại (PNTM) trong Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 là bước phát triển quan trọng của pháp luật hình sự Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định hiện hành chưa làm rõ bản chất lỗi của pháp nhân, cơ chế quy kết hành vi của cá nhân cho pháp nhân và mối quan hệ giữa trách nhiệm của hai chủ thể.

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Bán đảo Sơn Trà càng hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp nguyên sơ, hệ sinh thái đặc biệt với núi rừng, biển cả và những đàn voọc chà vá chân nâu quý hiếm, thì yêu cầu bảo vệ nơi đây càng trở nên cấp thiết. Thời gian qua, các tour trekking, du lịch sinh thái, quan sát động vật hoang dã tự phát đã kéo theo nhiều vụ lạc đường, tai nạn, mất tích, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động đến rừng đặc dụng. Đà Nẵng đang siết chặt quản lý, nhưng phía sau câu chuyện “cấm” còn là bài toán lớn hơn: Bảo đảm an toàn cho du khách, bảo vệ hệ sinh thái và tổ chức thế nào để nhu cầu khám phá thiên nhiên được đáp ứng một cách có trách nhiệm.

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Chiến dịch làm sạch mã số thuế giúp sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp (DN) “ảo”, DN “ma” để trốn thuế, làm sạch môi trường kinh doanh, chống thất thu ngân sách.

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Dẫn dắt nhận thức không có nghĩa là áp đặt nhận thức. Muốn định hướng hiệu quả, trước hết phải hiểu xã hội đang quan tâm điều gì, băn khoăn điều gì và vì sao một thông tin lại có thể tạo ra những phản ứng mạnh...

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Nghị quyết số 25-NQ/TW ra đời đã phản ánh sự thích ứng kịp thời, đổi mới tư duy trước những thay đổi của thời đại số, khi không gian mạng trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, mang đến một không gian phát triển mới trong thời đại công nghệ số và AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia.

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Phải coi không gian mạng là địa bàn trọng yếu của công tác tư tưởng và là kênh lắng nghe Nhân dân. Phải phân biệt băn khoăn, phản biện, thông tin chưa đầy đủ với tin giả, xuyên tạc, thao túng có tổ chức; không quy chụp ý kiến khác biệt; không để thông tin giả mạo, độc hại, lệch chuẩn dẫn dắt”.

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Mục đích của đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 13 tội danh tại dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi là nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay từ khi hậu quả chưa xảy ra.

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Sáng 5/9, tiếng trống khai trường vang lên cùng lúc trên cả nước, trong khung giờ thống nhất từ 7 giờ 30 đến 8 giờ 30, kết nối trực tiếp ba điểm cầu lớn Lào Cai, Gia Lai, An Giang cùng hàng chục điểm cầu tương tác khác. Hàng triệu học sinh, từ đồng bằng đến biên giới, hải đảo, cùng bước vào năm học mới trong một nghi thức chưa từng đồng bộ đến vậy. Ngày khai giảng, vì thế, không còn là sự kiện riêng của từng nhà trường mà đã trở thành một ngày hội chung của nền giáo dục quốc gia.