Giải mật hồ sơ điệp viên chống mafia lừng danh nhất nước Mỹ

• Cuộc chiến chống mafia vùng nông thôn Sicily
• Italy nỗ lực chống mafia thao túng nông nghiệp
• Italia: Nữ thị trưởng chống mafia

“Ngày nay, khi nhìn lại toàn bộ nhiệm vụ chống mafia ở New York, tôi cảm thấy còn hơn cả sự hài lòng dù nó đã phải kết thúc khi chưa đi đến kết cục sau cùng” – Pistone chia sẻ với báo chí năm 2019.

Năm nay 81 tuổi, Pistone được xem là đặc vụ nhiều ảnh hưởng nhất của Cục Điều tra liên bang (FBI) của Mỹ. Ông từng thâm nhập sâu vào trong nội bộ các gia đình mafia khét tiếng ở các thành phố New York, Milwaukee và bang Florida trong 6 năm, trở thành một trong những tay chân kiếm tiền giỏi nhất của các ông trùm. Ông giả làm kẻ cướp tiệm vàng tên Donnie Brasco để tạo niềm tin ban đầu với các tay chân mafia.

Mục tiêu của Pistone khi đó là tìm hiểu và xác định hệ thống tổ chức của các gia đình mafia. Sau khi FBI rút Pistone ra khỏi nhiệm vụ vào năm 1981, những chứng cứ do ông cung cấp đã giúp cơ quan công quyền bắt và xét xử, tuyên án hơn 100 tên mafia, từ đó dẫn đến sự sụp đổ hoàn toàn của mafia Mỹ.

Từ Joseph Pistone trở thành Donnie Brasco

Đầu năm 1976, Pistone xung phong tham gia chiến dịch chống mafia bí mật của FBI, được cấp thẻ căn cước giả, giấy phép lái xe giả, tài khoản ngân hàng và thẻ tín dụng đều mang tên Donald “Donnie” Brasco.

Đặc vụ Joseph Pistone.

Bước đi quan trọng đầu tiên là Pistone trà trộn làm quen với những tên tội phạm ở New York và kể cho chúng nghe câu chuyện giả tạo của mình về những vụ cướp tiệm vàng để dụ chúng, làm cho chúng tin rằng ông là kẻ kiếm tiền hữu ích nếu gia nhập hàng ngũ của chúng.

Kế hoạch ban đầu là Pistone chỉ ở trong hàng ngũ mafia 6 tháng, nhưng thời gian để được giới thiệu với các đầu lĩnh mafia đã mất hơn 6 tháng. Đầu tiên ông tiếp xúc với tay chân của gia đình tội phạm Colombo, nhưng bọn này chỉ là những tên tội phạm vặt, không thể giúp Pistone tiếp cận được các ông trùm cao cấp hơn. Vậy là ông tìm gặp được một tay có máu mặt tên là Tony Mirra, có vai vế kha khá trong tổ chức mafia.

Tuy nhiên, phong cách bạo lực của Mirra không phù hợp với vai diễn của Pistone, vì nguyên tắc đặc vụ FBI không được chủ động tham gia hành vi bạo lực. Vì thế Pistone tìm cách xa lánh Mirra. Cuối cùng thì Pistone cũng được Mirra giới thiệu với một tay chân mafia tên là Benjamin “Lefty Guns” Ruggiero. Ruggiero là một gã khôn ngoan, cả đời y luôn trung thành với các ông chủ mafia.

Hầu như Pistone và Ruggiero đã “kết” nhau ngay từ cái nhìn đầu tiên. Tuy là một tay chân hạng thấp (made man), nhưng Ruggiero rất nổi tiếng trong gia đình mafia Bonanno. Khi mối quan hệ ngày càng trở nên thân thiết, đến độ Ruggiero tin rằng Pistone có thể kiếm được nhiều tiền, y đã giới thiệu cho Pistone làm một “tập sự” (associate) vào đầu năm 1977.

Để giúp Pistone làm người kiếm tiền giỏi và đáng tin cậy, FBI đã rót tiền cho ông để ông đưa cho bọn mafia. Cứ mỗi lần có thông tin gì báo cáo về cho các lãnh đạo FBI thì Pistone đều kèm theo yêu cầu cung cấp tiền mặt.

Pistone thực hiện theo phương thức chi trả tiền rất đơn giản của giới mafia: Ông giữ lại cho mình 50%, 50% còn lại đưa cho Ruggiero. Sau đó Ruggiero chia phần tiền của mình thành 2 phần 50-50 và giữ lại một phần (tức 25%), trao phần 25% còn lại cho “đại ca” của mình là Mike Sabella. Đến lượt Sabella chia phần tiền nhận được với các ông chủ mafia.

Joseph Pistone khi giả làm tên cướp Donnie Brasco.

Đến năm 1978, thành phố New York trong tình trạng gần như phá sản. Kinh tế khó khăn, ngay cả bọn mafia cũng kiếm tiền khó khăn, và đó là cơ hội để Pistone khai thác. Ông thuyết phục Ruggeiro sắp xếp làm ăn với Frank Balistrieri, ông trùm mafia vùng Milwaukee. FBI cũng có một đặc vụ ngầm khác tên là Tony Conte đang cài bên trong băng đảng mafia ở Milwaukee và người này đang cần hỗ trợ hoạt động.

Cả Pistone và Conte đều khuyên Ruggiero đến Milwaukee đàm phán thỏa thuận làm ăn với Balistrieri kinh doanh máy bán lẻ. Ruggiero đã đàm phán thành công và thương vụ đã đưa 2 gia đình mafia kết thân với nhau. Nhưng có một điều kiện Balistrieri đặt ra là ông ta muốn gặp mặt Joseph Pistone.

Nhưng Pistone không thể đi Milwaukee để gặp ông ta, bởi vì ông phải chăm sóc vợ trong bệnh viện do tai nạn giao thông. Sự cố này kéo dài hết 11 ngày, sau đó vợ Pistone dần hồi tỉnh. Đến lúc này, Pistone mới có thể đi Milwaukee để gặp Balistrieri. Cả hai đã nhanh chóng đạt thỏa thuận.

Thế nhưng một tai nạn khác lại xảy đến. Đã nhiều tuần trôi qua mà Ruggiero và Pistone không nghe tin tức gì từ Balistrieri. Họ đã gọi điện thoại nhưng ông ta không trả lời. Đã có chuyện xảy ra. Thì ra là Balistrieri đã phát hiện Conte là đặc vụ FBI, nhưng ông ta lại không muốn báo cho các ông chủ gia đình Bonanno hoặc Ruggiero biết.

Thỏa thuận làm ăn bị đổ bể, các ông chủ Bonanno muốn tìm người để đổ tội. Đây là một sai lầm lớn của Pistone và nó có thể dẫn đến cái chết. Ruggiero và Pistone được gọi đến gặp mặt các ông chủ. Vì Pistone không phải là một thành viên mafia chính thức, nên chỉ có Ruggiero được gọi vào để “nhắc nhở”.

Trong vài tháng sau đó, cả Ruggiero và Pistone đều muốn tránh mặt các ông chủ Bonanno. Vì thế FBI đã điều chuyển ông đến Florida. Tại đó, ông lại tham gia vào một chiến dịch ngầm khác nhằm triệt hạ Santo Trafficante, ông trùm gia đình mafia ở Florida. Vài tháng sau, Ruggiero cũng đến Florida.

Trong lúc Pistone và Ruggiero đang ở Florida thì ông trùm Bonanno Carmine Galante bị hạ sát tại một nhà hàng ở khu Brooklyn. Thi thể ông ta được phát hiện còn ngậm điếu xì gà trên môi. Không có người dẫn đầu, gia đình Bonanno rơi vào tình trạng hỗn loạn. Ở cấp thấp, tay “đại ca” của Ruggiero và Pistone bị phế bỏ sau vụ đổ bể ở Milwaukee và bây giờ hai người có thủ lĩnh mới là Dominick “Sonny Black” Napolitano.

Chiến dịch Florida

Năm 1979, ở Florida, Pistone đã xâm nhập vào mafia được 4 năm. Ông đã thuyết phục Ruggiero (với sự chấp thuận của Black) mua một hộp đêm có tên gọi là Knights Court. FBI đã bỏ tiền ra mua tòa nhà trước đó vài tháng, và bây giờ nơi đây trở thành địa điểm hoàn hảo để tổ chức cuộc gặp giữa 2 gia đình Bonanno và Trafficante. Pistone phối hợp cùng với đặc vụ ngầm Edgar Robb cho cải tạo toàn bộ hộp đêm, cài thiết bị nghe lén và camera quay lén trong các bức tường.

Hộp đêm trở thành trung tâm cho vay nặng lãi, tiêu thụ hàng hóa trộm cắp, cá độ thể thao và tổ chức đánh bạc. Black tỏ  ra rất hài lòng với công việc làm ăn tại hộp đêm, chào mời Trafficante tham gia và ông trùm đồng ý. Trafficante được lợi đủ đường: vừa thu được nhiều tiền, mà người của ông ta cũng không phải tham gia bất cứ việc gì tại hộp đêm.

Nhưng vào một đêm tháng 1/1981, khi đang ăn thua cao trào, cảnh sát đã ập vào lục soát hộp đêm Knights Court, tịch thu hàng nghìn USD tiền mặt và cáo buộc Black và đặc vụ ngầm Robb tội chống cự lệnh bắt giữ. Black nổi giận đòi giết Robb, nhưng sau đó lấy lại bình tĩnh.

Cả hai sẽ phải hầu tòa. FBI phải can thiệp và phiên tòa đã bị hủy, vụ việc được cho chìm xuồng, vì Black vẫn còn cần thiết cho hoạt động ngầm của Pistone.

Hộp đêm Knights Court tiếp tục thu tiền thông qua hoạt động cho vay nặng lãi và cá độ. Vì thế, bất chấp vụ việc bị cảnh sát bắt, Black vẫn đề nghị với Robb và Pistone rằng ông ta sẽ đề xuất với cấp trên thu nạp hai người làm thành viên chính thức của mafia.

Bấy giờ là năm thứ 6 Pistone làm đặc vụ ngầm, và ông cũng đã trở thành đặc vụ thâm nhập sâu nhất bên trong tổ chức mafia. Nhưng thành công của ông lại gặp phải một cú giáng chí tử.

Tên mafia đầu tiên dẫn dắt ông vào tổ chức là Tony Mirra vừa được ra tù. Ngay lập tức, Mirra phát hiện Pistone kiếm được rất nhiều tiền dưới sự dẫn dắt của Black. Y bẩm báo với các ông chủ Bonanno rằng mình xứng đáng chia bớt một phần thu nhập của Pistone bởi vì chính y là người đã giới thiệu Pistone vào tổ chức.

Hơn nữa, y lại bịa chuyện rằng Pistone đã kiếm được 250.000 USD trong một phi vụ buôn bán heroin mà ém luôn, không chia tiền cho “gia đình”.

Thế là cuộc đời Pistone có nguy cơ bị hủy hoại. Nếu bị phát hiện có tội, ông sẽ bị giết. Pistone không được tự mình bào chữa vì ông vẫn chưa là thành viên chính thức của mafia. Ruggiero đã đứng ra bào chữa cho Pistone. Trong khoảng hai tháng đã diễn ra một loạt cuộc họp trong gia đình Bonanno.

Trong khi đó, trong hàng ngũ các thủ lĩnh của gia đình Bonanno đã xảy ra lục đục. Black được thăng tiến lên hàng “phó chủ soái”, là nhân vật số hai sau ông chủ gia đình Bonanno Rusty Restelli. Đồng thời, ba “đại ca” dưới trướng nổi loạn và lập mưu hạ sát cả Restelli và Black để chiếm quyền kiểm soát gia đình Bonanno.

Tuy nhiên, Black đã ra tay trước. Vào tháng 4/1981, cả 3 “đại ca” nổi loạn đều bị bắn chết và cuộc nội chiến đã được dẹp yên. Nhờ có Ruggiero giúp đỡ, Pistone thoát tội, còn Mirra thì phải khăn gói ra đi.

Chấm dứt sứ mệnh của Donnie Brasco

Mặc dù Pistone đã xin được tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bí mật. FBI vẫn quyết định rằng nhiệm vụ bây giờ đã quá nhiều rủi ro. Tháng 6/1981, FBI ra lệnh kết thúc chiến dịch ngầm mang tên Donnie Brasco. Trong vài tuần lễ cuối cùng còn làm nhiệm vụ, Pistone đã kịp thu thập, tập hợp tất cả thông tin về bọn mafia mà ông có thể thu thập được qua Ruggiero và Black.

Benjamin “Lefty Guns” Ruggiero.

Vào ngày Chủ nhật 24/7/1981, Pistone rời khỏi hộp đêm Knights Court. Đó cũng là lần cuối cùng Pistone gặp mặt Ruggiero và Black. Từ Florida, Pistone đáp máy bay đến Milwaukee để ra trước tòa làm chứng chống lại ông trùm Balistrieri và hai con trai ông ta.

Ngày hôm sau, FBI đến “viếng thăm” Black ở New York. Họ báo cho ông ta biết danh tính thật sự của Donnie Brasco, cho ông ta xem hình chụp Pistone mặc sắc phục đặc vụ FBI. Ban đầu Black từ chối thừa nhận, nhưng với chứng cứ rõ ràng, ông ta không thể chối cãi.

Gia đình Bonanno buộc tội Black và Ruggiero đã để cho một đặc vụ ngầm của FBI lọt vào tổ chức. Tháng 9/1981, Black “mất tích” sau khi bị triệu tập vào gặp các ông chủ gia đình Bonanno (thi thể ông ta được phát hiện ngày 12/8/1982). Ruggiero cũng bị triệu tập, nhưng trên đường đi, ông ta bị FBI bắt và đưa vào giam giữ để bảo vệ an toàn.

Pistone lưu giữ đến hàng trăm giờ ghi âm nghe lén. Lời chứng của ông đã giúp một bồi thẩm đoàn liên bang buộc tội Ruggiero, Black và nhiều thành viên khác của gia đình Bonanno với 17 tội danh.

Nhờ các cuộc nói chuyện với Ruggiero và Black, Pistone đã thu thập được danh sách 120 tên mafia hàng đầu và đưa chúng vào tù. Năm 1992, Ruggiero được tha tù sau 11 năm thụ án do bị bệnh. Ông ta qua đời ngày 24/11/1994 do bệnh ung thư.

Joseph Pistone rời khỏi FBI ngay sau khi Chiến dịch Donnie Brasco kết thúc và được thưởng công với số tiền 500 USD.

Về sau, ông viết quyển sách nhan đề Donnie Brasco: My Undercover Life in the Mafia (tạm dịch: “Donnie Brasco: Cuộc đời bí mật của tôi trong tổ chức mafia) để kể câu chuyện về toàn bộ hoạt động của ông trong cuộc chiến chống mafia ở New York. Câu chuyện của ông đã được chuyển thể thành bộ phim mang tên “Donnie Brasco” do tài tử Johnny Depp đóng vai chính.