Kịch bản mới cho quan hệ Mỹ - Trung

Chiến thắng của ông Joe Biden trong cuộc đua vào Nhà Trắng sẽ là động lực cho Trung Quốc đàm phán lại thỏa thuận thương mại đạt được trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, theo các cố vấn hàng đầu của chính phủ Trung Quốc.

Sau khi ông Joe Biden tuyên bố giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã đưa ra giọng điệu lạc quan, cho rằng mối quan hệ hai nước có thể được khôi phục về trạng thái dễ đoán hơn, có thể bắt đầu trong lĩnh vực thương mại. Dù thừa nhận Mỹ khó có khả năng giảm bớt áp lực lên Trung Quốc về các vấn đề như Tân Cương và Hong Kong, tờ Global Times cho rằng Bắc Kinh nên tăng cường liên lạc với đội ngũ của ông Biden kỹ càng nhất có thể.

Cùng quan điểm này, tờ China Daily cho biết, việc cải thiện mối quan hệ với Trung Quốc là “rõ ràng”, có thể bắt đầu từ lĩnh vực thương mại và khôi phục các cuộc đàm phán thương mại, có vai trò rất quan trọng để khôi phục lòng tin trong mối quan hệ Trung Quốc – Mỹ. “Thương mại là một trong những sợi dây cuối cùng liên kết hai bên. Bắc Kinh và Washington đều không mạo hiểm loại bỏ cái gọi là thỏa thuận giai đoạn một mà hai bên đã đàm phán”, tờ China Daily viết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị G20 tháng 6-2019. Ảnh: AP.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị G20 tháng 6-2019. Ảnh: AP.

Bắc Kinh và Washington đạt được “Thỏa thuận thương mại giai đoạn một” sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng và cuộc chiến thương mại kéo dài 18 tháng, chứng kiến những màn “ăn miếng trả miếng” thuế quan từ hai bên. Theo thỏa thuận, Trung Quốc cam kết mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa của Mỹ, tuy nhiên, đã không thể tạo sức ép đối với Trung Quốc trong việc thay đổi cơ cấu mô hình kinh tế.

Mặc dù vậy, một số chuyên gia cho rằng đây là một thỏa thuận không thực tế để Trung Quốc thực hiện và coi ông Biden là một nhà lãnh đạo “có tư tưởng hợp lý và đa phương” hơn ông Trump. Trái lại, các cựu quan chức Mỹ cho rằng, rất khó để ông Biden có thể đưa ra một thỏa thuận “nhẹ nhàng” hơn với Trung Quốc.

Shi Yinhong, cố vấn của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, nhận định rằng “không sớm thì muộn, ông Biden sẽ tái khởi động một cuộc đàm phán thỏa thuận thương mại, vì thỏa thuận hiện tại là không thực tế”. “Việc tái đàm phán cũng phù hợp với mong muốn của Trung Quốc”, ông Shi nói và thêm rằng Bắc Kinh cũng mong đợi ông Biden tìm kiếm nhiều thay đổi mang tính cấu trúc hơn trong bất kỳ cuộc đàm phán lại nào.

“Chính quyền Biden sắp tới có thể sẽ áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với các vấn đề liên quan đến Hong Kong, Đài Loan, Tân Cương, Biển Đông, các vấn đề nhân quyền khác và các hoạt động tình báo mà Washington cáo buộc Bắc Kinh thực hiện trên đất Mỹ”, ông Shi nói thêm.

Trong bài phát biểu đầu tiên với tư cách là Tổng thống đắc cử vào hôm 7-11, ông Biden cho biết ông sẽ đảo ngược quyết định của ông Trump như rút Mỹ khỏi hiệp định Paris về biến đổi khí hậu và Tổ chức Y tế thế giới, điều này có thể mở ra cánh cửa hợp tác tốt hơn với Trung Quốc, các cố vấn cho biết.

“Joe Biden có kinh nghiệm xử lý các mối quan hệ quốc tế và ông ấy cũng hiểu về chủ nghĩa đa phương”, theo Wang Huiyao, chủ tịch Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa, một tổ chức tư vấn tại Bắc Kinh. Trong khi đó, Yu Wanli, một chuyên gia về quan hệ Mỹ - Trung, cho biết Trung Quốc chắc chắn sẽ tìm cách đàm phán lại thỏa thuận thương mại, nhưng thừa nhận ông Biden có thể sẽ sử dụng nó như một con bài thương lượng để có được nhượng bộ về các vấn đề như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và nhân quyền.

“Có thể Trung Quốc sẽ cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với các công ty Mỹ và mở cửa thị trường tài chính của mình hơn nữa, nhưng Trung Quốc có thể không thỏa hiệp trong các lĩnh vực như bảo vệ quyền lao động và nhân quyền”, ông Yu cho hay.

Ngược lại, các nhà quan sát thương mại Mỹ cho biết quan hệ Mỹ - Trung vẫn sẽ căng thẳng trong tương lai gần và việc Trung Quốc cố gắng đàm phán lại thỏa thuận thương mại sẽ là một điều khó xảy ra. Benjamin Kostrzewa, cựu nhân viên tại Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), cho biết ông Biden sẽ phải chịu áp lực rất lớn để duy trì lập trường thương mại cứng rắn với Trung Quốc, đồng nghĩa với việc sẽ khó có những thay đổi đáng kể trong chính sách hiện tại của Mỹ đối với Trung Quốc trong những tháng đầu ông nắm quyền.

Stephen Olson, cựu nhà đàm phán thương mại USTR, nhận định từ những tuyên bố cứng rắn trong chiến dịch tranh cử, ít khả năng ông Biden sẽ tái đàm phán thỏa thuận theo hướng “dễ thở” hơn với Trung Quốc. Nếu không, động thái này sẽ minh chứng cho tuyên bố của ông Trump rằng Joe Biden “mềm mỏng” với Trung Quốc.

“Các vấn đề thương mại không phải là ưu tiên cao nhất đối với chính quyền Biden. Ông ấy từng khẳng định rằng muốn tập trung vào người lao động Mỹ trước khi thực hiện bất kỳ thỏa thuận thương mại mới nào. Và tất nhiên ưu tiên số một sẽ là đại dịch COVID-19”, ông Olson nhận định.

Một vấn đề cũng được quan tâm khác là liệu Trung Quốc có tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận sau khi Nhà Trắng đổi chủ hay không. Trên thực tế, dù đã mua nhiều sản phẩm nông nghiệp từ Mỹ trong thời gian diễn ra cuộc bầu cử, Trung Quốc vẫn chưa đạt được mục tiêu nhập khẩu năm 2020. Theo dữ liệu của Hải quan Mỹ, vào cuối tháng 9, xuất khẩu nông sản Mỹ sang Trung Quốc chỉ đạt 54% mục tiêu đề ra.

Dữ liệu do Trung Quốc công bố hôm 7-11 cho thấy, vào tháng 10, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ cao hơn 46,5% so với ngày ông Trump nhậm chức, cho thấy nỗ lực giảm thâm hụt đã không có kết quả.

Tiến Dũng

Các tin khác

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Những thách thức với hệ thống phòng không tỉ USD của Arab Saudi

Các cuộc tập kích liên tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Houthi nhằm vào Arab Saudi đang đặt ra những thách thức mới với năng lực phòng không của Riyadh, đồng thời phản ánh tính phức tạp của việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu trong bối cảnh xung đột khu vực leo thang.

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

El Niño đe dọa mùa màng và nguồn cung lương thực từ Đông Nam Á

Hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới. Đông Nam Á được đánh giá là một trong những khu vực có thể chịu tác động nặng nề, đặc biệt về sản xuất nông nghiệp.

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Lo ngại về an ninh gia tăng sau các vụ tấn công sân bay Arab Saudi

Liên tiếp nhiều vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, đỉnh điểm là vụ xảy ra đêm 10/10, không chỉ khiến nhiều người thiệt mạng mà còn gióng lên lời cảnh báo về nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng. Sự việc này đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của cả khu vực Trung Đông, đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực phòng thủ của vương quốc này trước những mối đe dọa tấn công.

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Châu Âu và mối lo thiếu khí đốt trước mùa Đông lạnh giá

Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt tương đương 12-15% nhu cầu nếu mùa Đông năm nay xuất hiện các đợt rét nghiêm trọng, trong bối cảnh lượng khí dự trữ của khối thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước đó.

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Điều kiện mới của Washington phá thế bế tắc với Tehran?

Sau nhiều tháng xung đột, Washington hôm 7/10 (giờ địa phương) bất ngờ phát đi tín hiệu mới về chương trình hạt nhân Iran. Giới phân tích nhận định, động thái này có thể mở ra dư địa thỏa hiệp giữa hai bên, dù những rào cản đối với một thỏa thuận vẫn chưa được tháo gỡ.

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

EU chuẩn bị hành trang cho việc mở rộng liên minh

Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố các định hướng và bước đi nhằm chuẩn bị cho khả năng Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận thêm thành viên, tập trung vào điều chỉnh cơ chế quản trị, bảo đảm các giá trị chung và cách thức phân bổ nguồn lực tài chính.

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh ở Yemen tăng nhiệt, Arab Saudi cân nhắc mở chiến dịch mới

Giao tranh giữa Houthi và quân đội Yemen tiếp tục leo thang, trong khi Arab Saudi được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự mới nhằm giành lại các vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng và đe dọa hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực.

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 xả kho dầu, thị trường năng lượng vẫn chưa hết sức ép

G7 quyết định giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, trong khi Nga cân nhắc nới lỏng hạn chế xuất khẩu diesel, góp phần giảm sức ép lên thị trường năng lượng. Tuy nhiên, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu khi xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu và vận tải biển.

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Châu Âu trước sức ép xả kho diesel từ phía bên kia Đại Tây Dương

Thông tin về việc đề nghị giải phóng tới 120 triệu thùng diesel trong 6 tháng, đi kèm khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đang đặt châu Âu vào thế khó. Đằng sau bài toán giá cả là câu hỏi lớn hơn về khả năng tự chủ và sức chống chịu của an ninh năng lượng châu Âu.

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Leo thang căng thẳng Nga-NATO xung quanh Kaliningrad

Nga phản đối các hoạt động quân sự gia tăng của NATO và cảnh báo sẽ đáp trả cứng rắn nếu khối tìm cách cô lập vùng lãnh thổ Kaliningrad bên bờ biển Baltic với phần còn lại của Nga.

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Iraq và những thách thức an ninh hậu Mỹ rút quân

Việc quân đội Mỹ hoàn tất rút khỏi Iraq ngày 30/9 khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập niên, đồng thời mở ra một chặng đường mới đối với Baghdad. Từ duy trì sức ép với IS, củng cố năng lực an ninh đến xử lý quan hệ với các đối tác bên ngoài, Iraq đang đứng trước yêu cầu tự chủ lớn hơn trong một môi trường khu vực nhiều biến động.

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Phát biểu ngay tại căn cứ liên hợp Andrews khi vừa đặt chân tới Mỹ hôm 23/9 (giờ địa phương), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho hay, thế giới đang phát triển, thời đại đang thay đổi, nhưng quy luật lịch sử về việc Trung Quốc và Mỹ chung sống hòa bình không thay đổi, nguyện vọng tốt đẹp của nhân dân hai nước về tăng cường giao lưu hữu nghị không thay đổi, kỳ vọng chung của cộng đồng quốc tế đối với Trung Quốc và Mỹ cũng không thay đổi.