Kịch bản mới cho quan hệ Mỹ - Trung

Chiến thắng của ông Joe Biden trong cuộc đua vào Nhà Trắng sẽ là động lực cho Trung Quốc đàm phán lại thỏa thuận thương mại đạt được trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, theo các cố vấn hàng đầu của chính phủ Trung Quốc.

Sau khi ông Joe Biden tuyên bố giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã đưa ra giọng điệu lạc quan, cho rằng mối quan hệ hai nước có thể được khôi phục về trạng thái dễ đoán hơn, có thể bắt đầu trong lĩnh vực thương mại. Dù thừa nhận Mỹ khó có khả năng giảm bớt áp lực lên Trung Quốc về các vấn đề như Tân Cương và Hong Kong, tờ Global Times cho rằng Bắc Kinh nên tăng cường liên lạc với đội ngũ của ông Biden kỹ càng nhất có thể.

Cùng quan điểm này, tờ China Daily cho biết, việc cải thiện mối quan hệ với Trung Quốc là “rõ ràng”, có thể bắt đầu từ lĩnh vực thương mại và khôi phục các cuộc đàm phán thương mại, có vai trò rất quan trọng để khôi phục lòng tin trong mối quan hệ Trung Quốc – Mỹ. “Thương mại là một trong những sợi dây cuối cùng liên kết hai bên. Bắc Kinh và Washington đều không mạo hiểm loại bỏ cái gọi là thỏa thuận giai đoạn một mà hai bên đã đàm phán”, tờ China Daily viết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị G20 tháng 6-2019. Ảnh: AP.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị G20 tháng 6-2019. Ảnh: AP.

Bắc Kinh và Washington đạt được “Thỏa thuận thương mại giai đoạn một” sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng và cuộc chiến thương mại kéo dài 18 tháng, chứng kiến những màn “ăn miếng trả miếng” thuế quan từ hai bên. Theo thỏa thuận, Trung Quốc cam kết mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa của Mỹ, tuy nhiên, đã không thể tạo sức ép đối với Trung Quốc trong việc thay đổi cơ cấu mô hình kinh tế.

Mặc dù vậy, một số chuyên gia cho rằng đây là một thỏa thuận không thực tế để Trung Quốc thực hiện và coi ông Biden là một nhà lãnh đạo “có tư tưởng hợp lý và đa phương” hơn ông Trump. Trái lại, các cựu quan chức Mỹ cho rằng, rất khó để ông Biden có thể đưa ra một thỏa thuận “nhẹ nhàng” hơn với Trung Quốc.

Shi Yinhong, cố vấn của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, nhận định rằng “không sớm thì muộn, ông Biden sẽ tái khởi động một cuộc đàm phán thỏa thuận thương mại, vì thỏa thuận hiện tại là không thực tế”. “Việc tái đàm phán cũng phù hợp với mong muốn của Trung Quốc”, ông Shi nói và thêm rằng Bắc Kinh cũng mong đợi ông Biden tìm kiếm nhiều thay đổi mang tính cấu trúc hơn trong bất kỳ cuộc đàm phán lại nào.

“Chính quyền Biden sắp tới có thể sẽ áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với các vấn đề liên quan đến Hong Kong, Đài Loan, Tân Cương, Biển Đông, các vấn đề nhân quyền khác và các hoạt động tình báo mà Washington cáo buộc Bắc Kinh thực hiện trên đất Mỹ”, ông Shi nói thêm.

Trong bài phát biểu đầu tiên với tư cách là Tổng thống đắc cử vào hôm 7-11, ông Biden cho biết ông sẽ đảo ngược quyết định của ông Trump như rút Mỹ khỏi hiệp định Paris về biến đổi khí hậu và Tổ chức Y tế thế giới, điều này có thể mở ra cánh cửa hợp tác tốt hơn với Trung Quốc, các cố vấn cho biết.

“Joe Biden có kinh nghiệm xử lý các mối quan hệ quốc tế và ông ấy cũng hiểu về chủ nghĩa đa phương”, theo Wang Huiyao, chủ tịch Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa, một tổ chức tư vấn tại Bắc Kinh. Trong khi đó, Yu Wanli, một chuyên gia về quan hệ Mỹ - Trung, cho biết Trung Quốc chắc chắn sẽ tìm cách đàm phán lại thỏa thuận thương mại, nhưng thừa nhận ông Biden có thể sẽ sử dụng nó như một con bài thương lượng để có được nhượng bộ về các vấn đề như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và nhân quyền.

“Có thể Trung Quốc sẽ cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với các công ty Mỹ và mở cửa thị trường tài chính của mình hơn nữa, nhưng Trung Quốc có thể không thỏa hiệp trong các lĩnh vực như bảo vệ quyền lao động và nhân quyền”, ông Yu cho hay.

Ngược lại, các nhà quan sát thương mại Mỹ cho biết quan hệ Mỹ - Trung vẫn sẽ căng thẳng trong tương lai gần và việc Trung Quốc cố gắng đàm phán lại thỏa thuận thương mại sẽ là một điều khó xảy ra. Benjamin Kostrzewa, cựu nhân viên tại Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), cho biết ông Biden sẽ phải chịu áp lực rất lớn để duy trì lập trường thương mại cứng rắn với Trung Quốc, đồng nghĩa với việc sẽ khó có những thay đổi đáng kể trong chính sách hiện tại của Mỹ đối với Trung Quốc trong những tháng đầu ông nắm quyền.

Stephen Olson, cựu nhà đàm phán thương mại USTR, nhận định từ những tuyên bố cứng rắn trong chiến dịch tranh cử, ít khả năng ông Biden sẽ tái đàm phán thỏa thuận theo hướng “dễ thở” hơn với Trung Quốc. Nếu không, động thái này sẽ minh chứng cho tuyên bố của ông Trump rằng Joe Biden “mềm mỏng” với Trung Quốc.

“Các vấn đề thương mại không phải là ưu tiên cao nhất đối với chính quyền Biden. Ông ấy từng khẳng định rằng muốn tập trung vào người lao động Mỹ trước khi thực hiện bất kỳ thỏa thuận thương mại mới nào. Và tất nhiên ưu tiên số một sẽ là đại dịch COVID-19”, ông Olson nhận định.

Một vấn đề cũng được quan tâm khác là liệu Trung Quốc có tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận sau khi Nhà Trắng đổi chủ hay không. Trên thực tế, dù đã mua nhiều sản phẩm nông nghiệp từ Mỹ trong thời gian diễn ra cuộc bầu cử, Trung Quốc vẫn chưa đạt được mục tiêu nhập khẩu năm 2020. Theo dữ liệu của Hải quan Mỹ, vào cuối tháng 9, xuất khẩu nông sản Mỹ sang Trung Quốc chỉ đạt 54% mục tiêu đề ra.

Dữ liệu do Trung Quốc công bố hôm 7-11 cho thấy, vào tháng 10, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ cao hơn 46,5% so với ngày ông Trump nhậm chức, cho thấy nỗ lực giảm thâm hụt đã không có kết quả.

Tiến Dũng

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.