Xuân về nơi đất trại

• Ban nhạc “đặc biệt” trong trại giam Vĩnh Quang
• “Trại giam của Việt Nam được tổ chức quá tốt”
• Những người thầy đặc biệt tại Trại giam Định Thành
• Hội nghị gia đình phạm nhân năm 2019 tại Trại giam Xuyên Mộc

Một mùa xuân mới lại về! Trên mỗi con đường, góc phố đã rực rỡ những sắc màu của hoa đào, hoa mai. Dòng người tấp nập đi sắm Tết cho ngày sum họp gia đình. Trong không khí đón xuân tràn ngập niềm vui, mấy ai biết rằng có một nơi mà ở đó nhiều người phải xa gia đình do một thời lầm lỗi cũng đang náo nức chào đón mùa xuân. Nơi ấy là trại giam. Nhưng, dù thế, họ vẫn là con người, những con người đang khao khát hướng thiện, khao khát được trở về với mái ấm gia đình.

Trại giam mà dân gian thường gọi là nhà tù không phải là nơi đày ải, khinh rẻ, hạ nhục con người, mà là nơi quản lý, giáo dục, xây dựng và phát triển nhân cách cho những người lầm lỡ trở thành người có ích cho gia đình và xã hội. Nếu không có những trang phục của trại giam thì không ai nghĩ đây là nơi giam giữ các phạm nhân.

Không gian và những điều kiện sinh hoạt gần gũi cuộc sống xã hội bình thường đã biến quá trình giáo dục cải tạo thành tự cải tạo. Đây chính là một trong những quan điểm giáo dục đầy tính nhân văn của Đảng và Nhà nước Việt Nam.

Chương trình múa lân đón Tết ở Trại giam An Phước (Bình Dương).

Những ngày giáp Tết, hầu hết các gia đình đều tới thăm thân. Nhà thăm gặp được xây dựng khang trang, lịch sự, tạo điều kiện cho phạm nhân nhận được sự giúp đỡ của gia đình cả về tinh thần, tình cảm và vật chất ngay khi đang thi hành án. Tất cả các trại giam đều có căng tin với đầy đủ các nhu yếu phẩm cần thiết, có niêm yết giá rõ ràng, một thay đổi nhỏ nhưng đã nhận được sự ủng hộ lớn của người thân và các phạm nhân.

Bây giờ, việc đi thăm thân không còn là nỗi lo ngại phải đi hàng chục, hàng trăm cây số, tay xách, nách mang nặng nhọc. Chuyện thăm thân trở nên đơn giản với hàng chục ngàn gia đình có người thân đang thụ án.

Khó có thể tả hết nỗi vui mừng của người nhà những phạm nhân trong ngày đầu xuân khi được biết người thân của mình năm qua cải tạo tốt. Những phạm nhân có thành tích cải tạo được bình xét và khen thưởng.

Một trong những hình thức khen thưởng là được gặp người thân, vợ hoặc chồng trong 24 giờ. Những căn phòng dành riêng cho những lần gặp gỡ như vậy được xây dựng càng nhiều ở các trại giam. Phạm nhân và gia đình gọi đó là "Căn phòng hạnh phúc". Hạnh phúc gia đình đang dần trở lại với những người trước đó đã từng chối bỏ mái ấm của mình.

Do những lý do bất khả kháng, một số phạm nhân nữ được mang theo con vào trại giam. Không phân biệt con của phạm nhân hay con của cán bộ hoặc người dân trong vùng, các em đều được chăm sóc, dạy dỗ và được hưởng mọi quyền lợi như nhau. Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới ký Công ước Quyền trẻ em và thực hiện tốt quyền trẻ em với khẩu hiệu "Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai".

Ngày cuối năm, nỗi nhớ nhà, nhớ quê dễ dẫn phạm nhân tới chỗ vi phạm nội quy, kỷ luật của trại. Việc đảm bảo an toàn tuyệt đối để phạm nhân vui vẻ đón xuân đặt lên vai cán bộ, chiến sĩ. Không biết bao cái Tết xa nhà nhưng không vì thế mà Tết lại kém vui. Ban Giám thị trại luôn nhắc nhở, động viên anh em nêu cao tinh thần cảnh giác, phát huy vai trò trách nhiệm để có một mùa xuân trọn vẹn.

Lá lành đùm lá rách là đạo lý ngàn đời nay của dân tộc ta. Chính từ đó, "Quỹ Tấm lòng vàng" được thành lập ở các trại giam và nó đã thu hút được sự ủng hộ của cán bộ chiến sĩ, các phạm nhân và các nhà hảo tâm. Đối với những người cải tạo tốt, những người có hoàn cảnh gia đình khó khăn chỉ còn biết trông cậy vào sự quan tâm của trại và chế độ Nhà nước cấp, thì vào những dịp lễ, Tết, bao giờ Ban giám thị cũng có những món quà riêng trích ra từ quỹ này và chính từ đây, họ thêm quyết tâm với con đường tìm về cuộc sống lương thiện, tự do.

Hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân phạm tội, trình độ nhận thức của mỗi phạm nhân đều được cán bộ quản giáo tìm hiểu kỹ lưỡng. Với những phạm nhân có hoàn cảnh gia đình khó khăn, đường xá xa xôi không có điều kiện đến thăm nuôi; có người bị gia đình hắt hủi, bỏ rơi được dành một sự quan tâm đặc biệt.

Cùng với lực lượng quản giáo, lo nhiệm vụ bảo đảm trật tự an ninh trong trại, các bác sĩ, điều dưỡng viên trại giam đã góp phần chữa trị cả những căn bệnh thể xác cũng như tâm hồn của phạm nhân ở đây. Có nhiều người sau nhiều năm ngập ngụa trong ma tuý, chơi bời đã "lãnh án chung thân" với căn bệnh thế kỷ - HIV/AIDS, nhưng vào trại họ vẫn được các bác sĩ chăm sóc như các bệnh nhân khác. Công việc thầm lặng của các anh đã góp phần thiết thực trả lại xã hội những con người lành lặn về cơ thể, khoẻ mạnh về tâm lý, để họ lại có thể đón một mùa xuân mới trong tương lai.

Càng gần đến dịp Tết thì tâm lý của ai cũng vậy, nhất là các phạm nhân thì nỗi  nhớ nhà, nhớ quê càng trở nên mãnh liệt. Sinh hoạt văn nghệ là một hình thức khơi gợi tiềm năng và những nét đẹp còn tiềm ẩn trong mỗi phạm nhân, tạo cho họ sự gần gũi, gắn kết, có trách nhiệm với công việc chung. Và như vậy, những ngày Tết ở nơi đây đối với họ chắc chắn còn vui vẻ hơn nhiều so với quãng đời lầm lỗi trước kia dù rằng khi đó họ được tự do.

Các phạm nhân ở Trại giam Mỹ Phước, Tiền Giang cùng các quản giáo gói bánh tét chuẩn bị đón Tết.

Tôn trọng quyền được nhận thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng, ở các phòng giam tập thể đều đặt máy vô tuyến màn hình lớn để giúp phạm nhân hiểu và quan tâm đến đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng của đất nước và quốc tế, không lạc hậu, bỡ ngỡ với xã hội khi hết hạn giam giữ, nhất là đối với phạm nhân có mức án cao.

Trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc, nhiều chương trình truyền hình đã khơi gợi được những tình cảm sâu kín, những trắc ẩn, những mong muốn hướng thiện và hòa nhập với đời sống gia đình, góp phần tích cực vào quá trình tự cải tạo của phạm nhân.

Để đủ lương thực, thực phẩm, đồ tươi, bánh kẹo tới rau xanh trong những ngày Tết cho phạm nhân theo đúng chế độ của Nhà nước thì số lượng mỗi loại cần phải có đều lên tới cả chục tấn. Mặc dù mỗi trại giam đều đã tổ chức chăn nuôi tăng gia sản xuất rất tốt như nuôi lợn, nuôi cá, trồng rau, nhưng Ban Giám thị trại vẫn phải đề ra kế hoạch và thực hiện trước cả vài tháng. Và cứ như vậy, thịt, cá, rau xanh được chuẩn bị chu đáo để có một cái Tết thật đầy đủ cho cả trại.

Trong những ngày Tết, phạm nhân được nghỉ lao động trong 4 ngày tết từ 30 đến hết mùng 3. Thời gian này là thời gian mà các hoạt động thể thao, vui chơi giải trí lành mạnh được Ban Giám thị trại tổ chức diễn ra liên tục, hình thành các giải thi đấu nho nhỏ để tạo thêm sự phấn khích cho các phạm nhân. So với trước đây, ăn uống bây giờ cũng chẳng thành vấn đề đối với phạm nhân mà các hoạt động văn hóa, thể thao do Trại tổ chức mới thu hút sự quan tâm của họ.

Nhiều trại giam đã xây trung tâm hướng thiện. Chưa làm được điều thiện, trước Đức Phật thành tâm nghĩ về điều thiện cũng sẽ góp phần giúp phạm nhân gột rửa tội lỗi trong quá khứ. Khi mùa xuân về, những con người một thời lầm lỗi đã biết rộng mở tấm lòng, hướng về cội nguồn, về truyền thống và đó cũng là nẻo thiện. Những luồng không khí tươi mới này sẽ tiếp thêm nghị lực cho cán bộ, chiến sĩ trại giam và niềm tin cho những phạm nhân đang lao động cải tạo tại đây, giúp mỗi người tìm được những điều tốt đẹp trong cuộc sống, để mỗi một trại giam đều là nơi hàn gắn những tâm hồn.

Bên bếp lửa ngày xuân, bên nồi bánh chưng, cán bộ quản giáo và phạm nhân gần gũi nhau, họ cùng nhau để chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống. Chính sự tận tụy, ân cần và gần gũi của các cán bộ quản giáo đã tạo động lực cho phạm nhân phấn đấu cải tạo tốt để sớm trở về với gia đình, xã hội. Các cán bộ, quản giáo nơi đây luôn tâm niệm: Nếu họ sống gần gũi với phạm nhân để giáo dục và động viên kịp thời thì những con người một thời lầm lỗi này sẽ trở thành những cây đời xanh tươi, sống có ích cho xã hội. Và, Tết đến, xuân về chính là thời khắc đẹp để công việc ấy bắt đầu cho một năm mới suôn sẻ.

Trong khuôn viên trại, ở khắp nơi, hoa mai, hoa cúc đã nở vàng. Tường nhà, tường trại đã được quét vôi mới. Đường sá được quét dọn sạch sẽ khang trang. Băng-rôn, khẩu hiệu chúc mừng xuân mới cũng đã được giăng lên và chỉ riêng công việc giản dị ấy thôi đã khiến không khí Trại giam khác xa so với ngày thường. Đường vào phân trại, bên ngoài xưởng lao động, thậm chí cả trước cửa buồng giam của phạm nhân, chỗ nào cũng ngập tràn sắc hoa.

Sẽ có nhiều lời chúc tốt đẹp mọi người dành tặng nhau, sẽ có nhiều niềm vui sum họp và không ít nỗi niềm thầm kín được sẻ chia. Với mong muốn sẽ có một cái Tết đầm ấm, cán bộ quản giáo và phạm nhân trong các trại giam đang tích cực chuẩn bị để mùa xuân luôn là một mùa đáng nhớ với những người từng một thời lầm lỗi.