Hơn 3 tháng, quãng thời gian chưa đủ dài nhưng những đổi thay về diện mạo ở Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương; sự chuyển biến về nhận thức của từng học viên theo từng ngày đã ghi nhận nỗ lực của các cán bộ được giao nhiệm vụ.
Bước sa chân và sự hối hận của những người nghiện ma tuý
Tôi gặp Trần Thị Hải T (SN 1979, trú tại Chí Linh, Hải Dương), một trong 2 phụ nữ đang cai nghiện bắt buộc tại Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương vào một chiều hè oi nồng, bức bối. “Tôi mong câu chuyện cuộc đời của mình sẽ trở thành bài học cảnh tỉnh cho những người khác…”- với một tâm thế như vậy, câu chuyện giữa tôi với nữ học viên Trần Hải T diễn ra khá cởi mở.
“Tôi là con trưởng trong gia đình có 4 anh chị em. Bố mẹ buôn bán nên cuộc sống của tôi và các chị em trong gia đình khá đủ đầy…”, T mở đầu câu chuyện với tôi. Nhắc đến bậc sinh thành, đôi mắt học viên T ầng ậc nước. “Tháng nào, bố cũng lặn lội vào cơ sở cai nghiện thăm tôi! Nhìn mái tóc của bố ngày càng bạc hơn, tấm lưng còng xuống và bước chân càng thêm nặng nề, tôi rất ân hận. Với sự giúp đỡ của các cán bộ Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương, tôi sẽ quyết tâm đoạn tuyệt với ma tuý để làm lại cuộc đời”- gạt những giọt nước mắt lăn dài trên gò má, T nói với tôi.
Theo lời kể của T, năm 17 tuổi, T theo chú, dì sang Czech sinh sống. Vào thời điểm đó, việc làm ăn ở Czech được ví như “cơn mưa vàng” đối với không ít người Việt làm ăn xa xứ. Nhưng lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn, việc buôn bán hàng hoá ở biên giới có thu nhập nhưng bất kể lúc nào cũng có thể trắng tay… Sau 2 năm sinh sống nước ngoài, T lập gia đình với người đàn ông quốc tịch Việt Nam sinh sống ở Czech, cả hai đã có với nhau 2 người con trai.
Bi kịch của gia đình T bắt nguồn từ lần trở về Việt Nam của người chồng. Theo chia sẻ của T thì trong thời gian về nước, chồng T có quan hệ tình cảm với một người bạn học cũ. Sau thất bại hôn nhân, T mang theo hai con trai về Việt Nam sinh sống… Bắt đầu lại với hai bàn tay trắng, T quyết định lập nghiệp bằng việc học nghề tại một Spa. Chính trong quãng thời gian này, T đã gặp lại một người bạn học cũ chưa lập gia đình. Nhưng một lần nữa, chuyện tình cảm của T lại gặp trắc trở, khi mối quan hệ của cả hai bị gia đình người đàn ông ngăn cản. Mệt mỏi và chán nản, T bắt đầu tìm đến ma tuý, lần đầu tiên vào năm 2010, đây là sai lầm khiến T vô cùng ân hận.
“Năm 2011, tôi đưa hai con trai trở lại Czech rồi một mình về Việt Nam. Trong thời gian này, tôi quen biết người đàn ông khác, từng có một đời vợ sinh sống ở Czech. Trong quá trình sinh sống với người đàn ông này, tôi biết anh ta nghiện ma tuý. Và một lần nữa, tôi lại lặp lại sai lầm của mình, sử dụng trái phép chất ma tuý”- T cho biết. Cứ thế, T trượt dài trên con đường sai lầm, bỏ mặc sự khuyên can của cha mẹ và người thân trong gia đình.
Năm 2024, T vào Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương theo diện bắt buộc. Những ngày đầu vào cơ sở, T cũng suy sụp. Nhưng rồi, với sự giúp đỡ của cán bộ cơ sở; đặc biệt là khi Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương được chuyển giao cho Phòng CSĐT tội phạm về Công an tỉnh Hải Dương quản lý, T đã nhận thức được sai lầm của bản thân.
“Cảm ơn các thầy, cô đã giúp tôi cai nghiện…”, Trần Văn Nam (SN 1987, trú tại Kim Thành, tỉnh Hải Dương) là trường hợp khá đặc biệt. Khi nghiện ma tuý, Nam đã ở tuổi “Tam thập nhi lập”, có vợ và hai cậu con. Trong thời gian làm thợ xây dựng tại TP Hải Phòng, Nam đua đòi chúng bạn sử dụng heroin. Lúc đầu chỉ dăm ba bữa, nửa tháng sử dụng một lần; sau đó tần suất ngày càng nhiều hơn rồi Nam nghiện ma tuý lúc nào mà không hay. Công việc lao động chân tay vốn ráo mồ hôi hết tiền, khi Nam “bập” vào ma tuý, kinh tế càng thêm khó khăn. Khi vợ Nam biết chuyện anh ta nghiện ma tuý thì mọi sự đã muộn… Năm 2015, Nam từng đi cai nghiện bắt buộc nhưng rồi lại tái nghiện. Năm 2024, Nam đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc 18 tháng.
“Cũng như nhiều học viên khác, trước thời điểm cơ quan Công an tiếp nhận nhiệm vụ quản lý cơ sở cai nghiện, tôi rất hoang mang. Nhưng đến nay, mọi sự lo lắng của tôi và các học viên đều đã qua đi. Các thầy, cô rất thân thiện. Có lần, tôi bị ốm nặng, giữa đêm tối, các thầy lặn lội trong cơn mưa, mua thuốc về cho tôi… ”, học viên Nam cho biết. Nam chia sẻ: “Tôi thấy có lỗi với bố, mẹ và cảm thấy vô cùng ân hận… Cách đây không lâu, bố tôi ốm nặng, tôi là con trưởng chẳng thể về chăm sóc”. Học viên Nam mong muốn sớm hoàn thành thời gian cai nghiện để trở về với cộng đồng.
Trao đổi với chúng tôi, Trung tá Đặng Xuân Hoàn, Trưởng cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương cho biết: Trong 3 tháng (từ ngày 1/3 - 26/5), Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương đã hoàn thành việc cai nghiện cho 86 người, trong đó có cai nghiện bắt buộc, cai nghiện tự nguyện…; đồng thời, tiếp nhận 37 người cai nghiện ma túy. Cơ sở đồng thời đã thực hiện đảm bảo đúng các giai đoạn theo quy trình cai nghiện do Bộ Công an ban hành; các chế độ, chính sách đối với người cai nghiện ma túy được thực hiện đảm bảo đúng theo quy định…
Tiếp nhận, vận hành, thông suốt hoạt động ở cơ sở cai nghiện ma túy
Theo chân Trung tá Đặng Xuân Hoàn, trưởng Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương, chúng tôi đến khu cai nghiện bắt buộc. Tại các khu, các bảng, biển được treo theo quy định của Bộ Công an. “Sau khi tiếp nhận cơ sở cai nghiện, chúng tôi đã tiến hành thay thế, lắp đặt các biển hiệu theo đúng quy định của ngành; các bảng nội quy, quy định tại các khu thăm gặp, khu quản lý người cai nghiện ma túy cũng được làm theo quy định của Bộ Công an. Cùng với đó, đã tiến hành sửa chữa nhà công vụ cho cán bộ, viên chức người lao động ở, trực giải quyết công việc…”- Trung tá Đặng Xuân Hoàn nói với tôi.
Điểm đầu tiên chúng tôi đặt chân đến là lớp học may. Lúc chúng tôi đến, các học viên của cơ sở cai nghiện đang chăm chú nghe giảng… “Hơn chục chiếc máy khâu này được lắp ráp lại từ những chiếc máy cũ để lại. Chúng tôi đã liên kết, mở các lớp học may cho học viên; tạo điều kiện để người cai nghiện có nghề, chuẩn bị tốt hơn khi hòa nhập cộng đồng”, Trung tá Đặng Xuân Hoàn tiếp lời. “Nghề may, thoạt nhìn tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo. Vì thế, việc lựa chọn học viên cũng khá kỹ càng”, Trung tá Đặng Xuân Hoàn nói thêm. Rời lớp học may, chúng tôi đến tổ làm bưu thiếp. Trên những chiếc bàn làm việc, những đôi bàn tay thô ráp tỉ mỉ uốn từng bông hoa bằng thép nhỏ…
“Trong công tác cai nghiện, cùng với việc nâng cao thể chất, việc tư vấn tâm lý đối với các học viên rất quan trọng. Bởi nếu việc giáo dục chưa đạt hiệu quả thì chỉ một tác động nhất thời, họ rất dễ tái nghiện khi có điều kiện”- Đại uý Nguyễn Mạnh Hùng, cán bộ Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương cho biết.
Trước khi được tư vấn, dạy nghề, các học viên của Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương phải trải qua giai đoạn cắt cơn, đây là thời điểm khó khăn nhất. Trong các học viên, có người đã nhiều lần cai nghiện rồi lại tái nghiện; nhiều trường hợp ở bên ngoài quậy phá gia đình để thoả mãn cơn nghiện… Khi lên cơn, nhiều người vật vã, cảm giác như có “kiến bò trong xương”; một số thì có biểu hiện loạn thần, quậy phá… Đó còn chưa kể đến việc người nghiện ma túy thường có thể trạng yếu, hay mắc các bệnh mãn tính do sử dụng ma tuý trong thời gian dài. Cùng với thể lực, nhiều người học viên trong quá trình cai nghiện còn bị suy sụp tinh thần.. Khi đó, các cán bộ không chỉ là người quản lý mà còn phải trở thành người đồng hành, chia sẻ, giúp họ vượt qua chính mình, hướng tới cuộc sống lành mạnh - Đại uý Nguyễn Mạnh Hùng cho biết.
Song cùng với thuận lợi, CBCS Cơ sở cai nghiện ma tuý tỉnh Hải Dương cũng đối mặt với không ít khó khăn.
Vậy nhưng, vượt lên khó khăn, đến nay những kết quả ban đầu qua tháng tiếp nhận nhiệm vụ của CBCS cơ sở cai nghiện đã được ghi nhận. Qua 3 tháng tiếp nhận chức năng cai nghiện ma tuý, với tâm thế vừa triển khai thực hiện, vừa học hỏi, rút kinh nghiệm, việc tiếp nhận nhiệm vụ quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai đã được Công an tỉnh Hải Dương thực hiện một cách linh hoạt và hiệu quả. Hoạt động của Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Hải Dương đã đi vào nền nếp; các học viên đã rèn luyện kỷ luật, từng bước thay đổi nếp sống và suy nghĩ. Trong thời gian 3 tháng tiếp nhận cơ sở cai nghiện ma túy, nhiều học viên sau khi được động viên, thuyết phục đã cung cấp cho lực lượng Công an nhiều nguồn tin có giá trị, góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Trao cơ hội làm lại cuộc đời cho học viên cai nghiện ma túy 
Đột phá trong công tác quản lý nhà nước về cai nghiện và sau cai nghiện ma túy 
