Vì sao thuốc cam gây ngộ độc?

Thuốc cam là thuốc đông dược có tác dụng chữa bệnh, nâng đỡ, bồi bổ cơ thể và theo tập quán của ta thì có số lượng rất lớn trẻ được dùng thuốc cam khi sài đẹn. Tuy nhiên, những năm gần đây có nhiều ca ngộ độc thuốc cam nặng gây tử vong hoặc làm hạn chế trầm trọng phát triển trí tuệ của trẻ.

Tháng 6-2017, khoa Cấp cứu chống độc BV Nhi TW có 8 trẻ nhập viện với những biểu hiện rối loạn thần kinh và tiêu hóa nặng vì dùng thuốc cam. 

Ngày 11-6, bé Nguyễn Văn H., 7 tháng tuổi, ở Ninh Bình, ho, sốt, đi khám bệnh được chẩn đoán viêm họng, kê đơn tân dược cho điều trị ngoại trú, nhưng bố mẹ sợ thuốc tây khó uống, nôn trớ nên cho trẻ dùng thuốc cam. Sau 7 ngày uống thuốc cam, bé bị nôn nhiều rồi co giật, khi đến BV sản nhi Ninh Bình thì được chuyển thẳng lên BV nhi TW ngày 19-6. Kết quả xét nghiệm khẳng định cháu nhiễm độc chì rất nặng.

Một bệnh nhi đang được điều trị vì ngộ độc thuốc cam.
Một bệnh nhi đang được điều trị vì ngộ độc thuốc cam.

Bé Nguyễn Duy L., 4 tháng tuổi, ở Hà Nội, cũng đến BV nhi TW hôm 16-6 trong tình trạng nôn, ho và đau bụng… Do bé bị nấm miệng nên trước đó 5 ngày, người nhà tự mua thuốc cam ở chợ về pha loãng, đánh tưa lưỡi cho bé hàng ngày. Sau 4 ngày, bé ho, đau bụng và nôn liên tục. Gia đình vội đưa con vào BV nhi TW cấp cứu. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy bé nhiễm độc chì nặng…

Năm 2012, có đến 3.000 trẻ nhiễm độc thuốc cam, trong đó 7 cháu tử vong, được coi là đỉnh "dịch" thuốc cam. Có nhà, cả 2 anh em cùng nhập viện do uống thuốc cam như hai bé V.T.L., 2 tuổi và V.X.T, 7 tháng ở xã Vạn Kim, Mỹ Đức, Hà Nội.  Năm 2013 "dịch" tạm lắng thì 2014 và 2015 lại có dấu hiệu "bùng phát" tuy không "cao điểm" như 2012…. Năm 2015, Trung tâm chống độc BV Bạch Mai và BV nhi TW liên tục tiếp nhận nhiều trẻ bị nhiễm độc chì do dùng thuốc cam….

Cháu T.T.H., 8 tháng tuổi, ở Ninh Bình, do biếng ăn, tăng cân kém, gia đình sốt ruột đã mua thuốc cam pha với nước cơm cho cháu uống khoảng 1 tháng. Khi cháu bỏ bú, xuất hiện co giật, tím tái rồi hôn mê thì gia đình vội đưa cháu vào bệnh viện. Xét nghiệm máu thấy cháu bị nhiễm độc chì rất nặng. Sau 3 ngày thở máy, chống phù não, dùng thuốc thải chì, bé H. mới ra khỏi hôn mê…

Bé trai N.M.N., 6 tuổi, ở Việt Yên, Bắc Giang đến Trung tâm chống độc, BV Bạch Mai do chậm phát triển. Mẹ cháu nói lúc khoảng hơn 3 tháng tuổi, thấy bé bú ít, kém ngủ nên gia đình cho uống thuốc cam của một thầy lang ở quê cho đến khi gần 1 tuổi. Khi N học lớp 1, tiếp thu rất kém, quá nhút nhát, học trước quên sau, nói năng khó khăn nên gia đình đưa đi khám. Xét nghiệm thấy nồng độ chì trong máu của  cháu là 26,19 mcg/dL (1mcg - microgam - bằng 1/1000mg), trong khi ngưỡng cho phép không quá 10 mcg/dL với trẻ em Việt Nam.

Thuốc cam màu cam (hoặc đỏ, vàng cam) có nhiều loại khác nhau, từ 7 - 18 vị gia giảm tùy theo biểu hiện bệnh, có tác dụng thanh nhiệt, thải độc và bài thuốc cam cổ thường có vị diên đan (hồng đơn, đơn phấn…, được cho là có tác dụng hút độc) chính là Oxyt chì (Pb3O4), được dùng từ xa xưa để trị các chứng bệnh suy dinh dưỡng hoặc suy kiệt sau ốm nặng không được bồi bổ hoặc nhiễm trùng, ký sinh trùng dài ngày…

Đầu năm 2012, Viện Hóa học thuộc Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam kiểm tra 500 mẫu thuốc cam ở Ninh Bình, Bắc Giang, Phú Thọ, Hòa Bình, Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, các huyện ngoại thành Hà Nội... thì có 98/100 mẫu có hàm lượng chì cao, có mẫu đến 85% chì, đáng sợ có mẫu còn chứa cả thủy ngân, thạch tín (Arsenic - As2O3) còn độc hơn chì nhiều.

Dù không hề đăng ký kiểm định, không có nguồn gốc xuất xứ nhưng những loại thuốc cam này vẫn bán rất rộng rãi và được rất nhiều bà mẹ dùng cho con do tin tưởng thuốc cam rất "lành" và là "thần dược" chữa đủ thứ bệnh.

Lương y Vũ Quốc Trung, Hội Đông y Hà Nội và TS Phạm Duệ, nguyên Giám đốc trung tâm chống độc BV Bạch Mai đều nói rằng bài thuốc cam hiện nay không có chì, tác dụng rất tốt cho trẻ. Thuốc cam của những người bán dạo, làm theo công thức học lỏm và đã lạc hậu. Lương y Trung nghi ngờ họ không dùng diên đan nguồn gốc tự nhiên mà dùng luôn bã quặng luyện kim có hàm lượng chì rất cao, có thể gây ngộ độc chì khi trộn một lượng thấp.

Ngoại trừ những ca nhiễm độc nặng biểu hiện lâm sàng trầm trọng thì phần nhiều các ca nhiễm độc chì đều không có triệu chứng đặc trưng nên khó chẩn đoán sớm và cha mẹ thường cho là trẻ sài đẹn nên bỏ qua. Khi tìm ra bệnh việc điều trị rất gian nan nhiều tháng hay hàng năm trời do chì tồn tại rất lâu trong cơ thể.

Chì ngấm ở tất cả các cơ quan gan, thận, não, tủy xương, dây thần kinh và cơ… nhưng ngấm nhiều nhất vào xương và cũng tồn tại trong xương lâu nhất (khoảng 64% ở trẻ em). Chì cũng ngấm nhiều nhất ở sụn của trẻ - nơi phát triển làm xương dài và to ra - cản trở tăng trưởng hệ xương. Nếu có 50 mg% chì trong cơ thể, khoảng 3 năm sau mới đào thải đến mức cho phép.

Nhiều nhất và lo ngại nhất là số rất lớn trẻ nhiễm chì nồng độ không cao lắm (trên 10 mcg/dL) vẫn gây ra di chứng xấu về thể chất và trí tuệ, dù trẻ không có biểu hiện gì gây chú ý mà chỉ trớ nhiều, ra mồ hôi trộm nhiều, ngủ hay giật mình, đôi khi sốt (không phải do nhiễm trùng)...

Để tránh hậu quả nguy hiểm cho tương lai của trẻ, các gia đình tuyệt đối không được mua thuốc cam trôi nổi hoặc không rõ nguồn gốc.

Bs Bình Nguyên

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.