Từ Biển Hồ, trăn trở cho châu thổ Cửu Long

Từ Biển Hồ, trăn trở cho châu thổ Cửu Long

Lượng cá di cư trên sông Mê Kông ở một số nơi, trong đó có Biển Hồ vào đỉnh đạt 30 tấn/giờ. Nhiều lần ngược xuôi trên dòng sông cùng mang tên hồ Tonle Sap, nhiều chuyên gia không giấu được suy tư về những toan tính cục bộ dừng lại ở cấp độ quốc gia, ảnh hưởng đến việc duy trì tính bền vững của thủy sản di cư trên toàn vùng hạ lưu vực Mê Kông.

Lỗ hổng mang tên… báo cáo đánh giá tác động môi trường (!) (bài 2)

Đáng ngại hơn khi mới chỉ ghé mắt vào báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) một số dự án “đình đám” của thủy điện và lấy/chuyển nước mọc lên với mật độ dày đặc trên “dòng mẹ” Mê Kông, các chuyên gia thật sự lo ngại về những lổ hổng do thiếu tính đến các tác động xuyên biên giới.

Hoài nghi… “thượng sách” (!)

Bồng bềnh trên mặt Biển Hồ và di chuyển về hướng biên giới, đặt chân đến đất Thái Lan giữa những ngày tháng 6-2017, chúng tôi được nghe kể về các dự án lấy/chuyển nước tại quốc gia này. Dự án lấy/chuyển nước từ sông Huai Luang sang Song Khran, do bị người dân phản đối gay gắt nên đã dừng.

Hay như dự án Kong-Loei-Chi-Mun, người dân Thái Puôn ở Bản Klang, huyện Chiang Khan, tỉnh Loei bức xúc do chủ đầu tư không thông báo cho họ biết về dự án; cũng không tham vấn từ họ để có dữ liệu xác lập báo cáo ĐTM.

Cửa nước Dom Nak Preen, tỉnh Kampong Cham, nơi lấy nước từ sông Samdei, nhánh của Mekong vào hồ Krapik rồi chuyển sang sông Vaico (tức sông Vàm Cỏ của Việt Nam).
Cửa nước Dom Nak Preen, tỉnh Kampong Cham, nơi lấy nước từ sông Samdei, nhánh của Mekong vào hồ Krapik rồi chuyển sang sông Vaico (tức sông Vàm Cỏ của Việt Nam).

Người dân đã in biểu ngữ phản đối, không cho người chủ dự án tới làng; đồng thời tuyên bố “một tấc không đi, một li không rời” dù được chi phí đền bù cao.

Còn dự án tuyến Mê Kông - Huai Luang - Nong Han - Lam Pao (xây dựng khoảng 30 hồ chứa lấy nước từ sông Mê Kông vào), trong lúc chưa được phê duyệt thẩm định báo cáo ĐTM, dự án đã khởi động tại khu vực rộng khoảng 125,2km2  từng đang được đề xuất công nhận là điểm Ramsar, thuận lợi phát triển du lịch.

Nếu hồ được đào sâu hơn, đê tôn cao hơn để dung tích hồ đạt gần 110 triệu m3, cần lượng nước phải chuyển hàng năm từ sông Mê Kông vào khoảng 2,8 tỷ m3 sẽ dẫn đến nhiều bất lợi, trong đó ảnh hưởng trực tiếp tới ít nhất 107 loài chim, 44 loài cá và 50 loài cây sống trong nước tại đây.

Tại Campuchia, từng xuất hiện ý tưởng khai thác tối ưu lượng nước “khủng” (khoảng 75 tỷ m3) của Biển Hồ, trong số này có dự án chuyển thẳng nước lũ sớm từ sông Mê Kông theo một kênh có lưu lượng 20.000m3/s; kèm theo hai đê dài khá tốn kém và một đập trên sông Tonle Sap ở Prek Kdam tới Biển Hồ.

Tuy nhiên, ngay từ khâu tham vấn, dự án đã không nhận được sự đồng thuận từ người dân bởi nó sẽ làm cho họ mất lợi tức do lượng phù sa và cá bột dồi dào mỗi mùa lũ mang lại.

Trước thực tế này, giải pháp khác dựa trên ý tưởng xây đập sà lan ở Phnôm Pênh (ĐSLP) được cân nhắc; hàng loạt “cái được” được chỉ ra. Cụ thể, tại vị trí Phnôm Pênh, người ta sẽ xây đập, chi phí cao hơn xây tại Prek Kdam, song rẻ so với phải xác lập kênh và đập.

ĐSLP không ảnh hưởng xấu hơn đập đặt ở Prek Kdam lên các vùng dễ bị thiệt hại do ngập lụt hoặc do khô như tam giác Phnôm Pênh - Kampong Cham - Prek Kdam. Khi có ĐSLP, nếu mực nước cao nhất ở thượng lưu đập 9m (đỉnh lũ lịch sử năm 2000 là 10m), thì Phnôm Pênh không lo bị ngập.

Khi nước cao hơn, lưu lượng sông Mê Kông (giữa Kompong Cham và Phnôm Pênh) lên quá 25.000m3/s, mực nước sông Phnôm Pênh tràn hai bên bờ; nước tràn bờ bên phải ngập các ruộng trong tam giác trên và chuyển vào Biển Hồ; bờ trái tràn ngập toàn châu thổ ở Campuchia và ngập một nửa ĐBSCL Việt Nam...

TS Vĩnh Phong (Pháp) cho rằng ĐSLP là “thượng sách” để giảm thiểu tác động tiêu cực của các đập thủy điện thượng lưu đối với Biển Hồ (duy trì lượng cá) và để cấp nước vào mùa kiệt cho châu thổ Campuchia và Việt Nam.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khác lại băn khoăn về tính đúng đắn của ý tưởng “biến sông thành hồ”, nhất là sự can thiệp vào dòng chảy tự nhiên sẽ dẫn đến một số hệ lụy, trong đó có nguồn nước của dòng Tonle Sap bị đe dọa.

Báo cáo… lạ (!)

Mon men về hướng Don Sahong - dự án đập thủy điện “khủng” thứ hai của Lào (sau đập Xayaburi) trên dòng chính Mê Kông, chúng tôi được biết tuy công suất chỉ 260 MW - nhỏ hơn cả mấy đập phụ lưu của nước này nhưng Don Sahong lại chắn ngay hẻm nước Hou Sahong được coi là quan trọng nhất đối với ngư dân nơi đây nhất là vào mùa khô. Gọi đây là “đập nút chặn” do nó làm đảo lộn sinh cảnh, gây rối loạn môi trường nước đưa tới nguy cơ tuyệt chủng của nhiều loài cá.

Don Sahong được khởi công đầu 2016, chặn dòng Hou Sahong vào giữa 2016 và bắt đầu xây dựng nhà máy thủy điện 2 tháng sau đó, khi hoàn thành (dự kiến vận hành thương mại vào 2019), khoảng 37-50% dòng chảy Mê Kông sẽ đi qua dòng Hou Sahong trong 6 tháng mùa khô, tức là tăng 17 lần so với mức 5% khi chưa có đập; cũng có nghĩa lưu lượng nước qua Hou Phapeng, Hou Sadam, Hou Xangpeak và các dòng nhỏ khác sẽ giảm nghiêm trọng trong mùa khô.

Chuyên gia Nguyễn Hữu Thiện phát hiện báo cáo ĐTM đập này chưa chứng minh được việc cá có chấp nhận đường di cư khác sau khi Hou Sahong bị đóng; cũng như đánh giá tác động của việc thay đổi chế độ chảy đối với cá di cư sau khi xây đập.

Một khiếm khuyết nghiêm trọng của báo cáo ĐTM không phân tích tác động xuyên biên giới dù đập chỉ cách biên giới Campuchia khoảng 2km và có khả năng tác động lên thủy sản toàn lưu vực. Số liệu nghiên cứu thủy sản trong báo cáo chỉ dựa vào khảo sát hộ gia đình ở 6 làng quanh dự án.

Tác động xuyên biên giới về thủy sản từ phía lượng lưu ở Lào đến phía hạ lưu ở Campuchia, Biển Hồ và ĐBSCL chưa được đánh giá về loài, sản lượng, giá trị kinh tế, giá trị an ninh lương thực, tác động về mặt xã hội, kinh tế.

Tác động tích lũy, tác động liên hoàn lên chuỗi thực phẩm và đa dạng sinh học cũng chưa được phân tích; giá trị thu nhập từ khai thác du lịch sinh thái tại các thác nước và cá heo, tác động do nổ mìn, nạo vét trong quá trình xây dựng và lưu lượng xả tăng 17 lần khi vận hành đập trong mùa khô chưa được đánh giá.

Một thiếu sót trầm trọng nữa của báo cáo ĐTM về vấn đề thủy sản chính dữ liệu nghiên cứu không phân biệt loài cá, trong khi cá ở Mê Kông rất đa dạng, với đặc tính rất khác nhau.

Việc báo cáo cho rằng sử dụng tua bin loại Von Raben thân thiện với cá là không có cơ sở vì điều này chưa được chứng minh ở sông Mê Kông, chỉ dựa vào kinh nghiệm ở các dòng khác vốn chỉ một số ít loài cá. 

Chưa hết, nhà thầu còn tuyên bố điều rất khó kiểm chứng rằng vận hành tua bin sẽ giảm trong các giai đoạn trứng cá và cá con chết vượt mức 30%; 88-90% cá có thể đi qua đập được ở một số thời điểm trong năm nhưng lại dựa vào kinh nghiệm với các loài cá ở… Bắc Mỹ.

Càng khó hiểu khi báo cáo ĐTM khẳng định nghiên cứu thủy sản sẽ được tiến hành trong 10 năm (thời gian xây đập và các năm đầu vận hành) các biện pháp thích ứng sẽ được thực hiện khi có số liệu.

Vậy nếu các biện pháp thích ứng không hiệu quả thì làm sao sửa được thiết kế kỹ thuật đập? Ai sẽ gánh chịu tổn thất nếu các biện pháp bảo vệ cá không thành công?

Chỉ ra thêm nhiều bất ổn trong báo cáo ĐTM của dự án này (về phù sa, thủy văn, dòng chảy, chất lượng nước của việc đào hơn 1 triệu m3 đất đá), chuyên gia Nguyễn Hữu Thiện cho rằng báo cáo ĐTM của đập Don Sahong chưa đạt yêu cầu, chưa cung cấp đủ thông tin và phân tích để giúp hiểu được tác động môi trường và các biện pháp giảm thiểu tác động…

Thái Bình

Các tin khác

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Đồng hành với người dân gỡ khó từ cơ sở

Ở những địa bàn rộng lớn và rất đặc thù như miền Trung, phóng viên thường trú là cầu nối đưa thông tin từ cơ sở đến tòa soạn nhanh, chính xác và khách quan. Gần dân để nghe, đi sâu thực tế để hiểu, kiểm chứng để phản ánh đúng những vấn đề người dân quan tâm – đó cũng là cách phóng viên Báo Công an nhân dân (CAND) đưa tiếng nói cơ sở đến bạn đọc, đồng thời góp phần giúp cơ quan chức năng kịp thời nhận diện và hành động.

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Dấu ấn đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình đầu tiên của Việt Nam

Chúng tôi có mặt tại Đơn vị Cảnh sát gìn giữ hoà bình (GGHB) số 1, Bộ Công an đóng tại Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực GGHB, ở xã Hoàng Hoa Thám, Hưng Yên vào một ngày nắng lửa, khi cả đơn vị tổ chức diễn tập thực chiến chào đón Đoàn Tư lệnh Cảnh sát Liên hợp quốc (LHQ) đến thăm và làm việc. Cảm nhận rõ nhất là dấu ấn của một đơn vị trẻ, năng động, mang theo khát khao thực hiện sứ mệnh GGHB LHQ tại các địa bàn xa Tổ quốc.

Một lần đến Trường Sa…

Một lần đến Trường Sa…

Tôi đã đăng ký đi Trường Sa không chỉ một lần. Mỗi khi nghe tin có đoàn công tác chuẩn bị ra đảo, tôi lại đăng ký. Nhưng rồi vì nhiều lý do, tôi vẫn chưa thực hiện được ước nguyện. Có lúc tưởng như đã đến lượt mình, cuối cùng lại lỡ hẹn.

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ “người đưa tin” đến nhiệm vụ quốc tế cao cả

Từ những bản tin đầu tiên với không ít va vấp, nghề báo đã đưa tôi đến Trường Sa, Làng Nủ, những sự kiện trọng đại của đất nước và rồi tới hiện trường động đất cách quê hương nửa vòng trái đất. Mỗi chuyến đi cho tôi thêm một cách hiểu về hai chữ “đưa tin”.

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

Nghề báo đã cho tôi gặp những người thầy “đặc biệt”

26 năm gắn bó với Báo CAND (tờ báo mà chúng tôi coi như ngôi nhà thứ hai và là một phần cuộc đời của mình) thì có tới 24 năm tôi là phóng viên theo dõi mảng giáo dục và đào tạo. Và đến bây giờ, tôi vẫn luôn thầm cảm ơn một cơ duyên may mắn vô hình nào đó đã đưa tôi đến với giáo dục, cho tôi cơ hội được đóng góp một phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo nước nhà.

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Chút kỷ niệm về chuyến xuất ngoại “vô tiền khoáng hậu”

Trong đời làm báo của mình - đặc biệt là gần 30 năm làm báo Công an nhân dân và An ninh thế giới - tôi đã đi công tác không biết bao nhiêu chuyến và riêng đi nước ngoài cũng phải gần 25 chuyến. Nhưng có một chuyến đi “vô tiền khoáng hậu”, đó là chuyến đi sang Pakistan vào trung tuần tháng 10 năm 2001.
Và lý thú nhất trong chuyến đi này là chuyện tôi và cuốn Kinh Koran.

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Lắng nghe dân nói, làm đến cùng việc dân cần…

Có những bài báo “khép lại” sau khi đăng tải nhưng hành trình tạo chuyển biến trong đời sống từ bài báo ấy chỉ mới bắt đầu. Tại Lâm Đồng, từ những đồi thông bị “xẻ thịt” đến những khu dân cư bị bủa vây bởi ô nhiễm được phản ánh trên Báo Công an nhân dân đã góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc, kịp thời chấn chỉnh, xử lý dứt điểm vi phạm, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Cần “dẹp” những trò nhảy múa quái dị ở công viên Lãm Làng

Để công viên Lãm Làng thực sự trở lại đúng chức năng là không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, giải trí lành mạnh, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng cần sớm vào cuộc, kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi gây mất an ninh, trật tự, gây ô nhiễm tiếng ồn, chiếm dụng không gian công cộng trái quy định.

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Chuyện “rèn binh” chó nghiệp vụ của Cảnh vệ miền Nam

Ít xuất hiện trước công chúng, nhưng công tác bảo vệ các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng diễn ra hay các chuyến công tác của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến khu vực phía Nam, những chú chó nghiệp vụ của Phòng Cảnh vệ miền Nam (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) luôn sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ, trở thành “mắt thần”, “lá chắn” bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối.

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Xóa vùng lõm sóng ở Lạng Sơn: Đưa kết nối đến những bản làng biệt lập

Từ bản Lân Đặt biệt lập giữa núi rừng, nơi người dân vừa trải qua nhiều tháng bị nước lũ chia cắt, đến những tuyến cáp đang được triển khai tại Tràng Định, hành trình xóa vùng lõm sóng di động ở Lạng Sơn đang được thực hiện bằng quyết tâm của Viettel, sự vào cuộc của bộ đội và sự đồng lòng của chính quyền, nhân dân. Không chỉ đưa sóng 4G đến những nơi còn thiếu kết nối, chương trình còn mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Những lá đơn từ tuổi mười tám

Có những chàng trai vừa rời ghế nhà trường đã tìm đến Công an xã để tìm hiểu về tiêu chuẩn, điều kiện thực hiện nghĩa vụ Công an nhân dân (CAND). Sau khi cân nhắc, họ viết đơn tình nguyện, mong muốn được rèn luyện trong môi trường kỷ luật, thử sức và trưởng thành qua những năm tháng thực hiện nghĩa vụ. Đằng sau mỗi lá đơn là những khát vọng của tuổi trẻ, cùng mong muốn được góp sức mình cho quê hương.

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Người dân Hà Tĩnh đồng thuận giao nộp hàng trăm khẩu súng

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động kết hợp tổ chức nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo, lực lượng Công an xã, phường tại Hà Tĩnh đã vận động người dân trên địa bàn giao nộp hàng trăm khẩu súng cùng nhiều công cụ hỗ trợ, vật liệu nổ các loại.

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Một sinh kế, một cơ hội làm lại cuộc đời

Sau cai nghiện, điều khó nhất với nhiều người không chỉ là tránh xa ma túy mà còn là bắt đầu lại cuộc sống. Từ rà soát, quản lý, giáo dục đến kết nối vay vốn, học nghề, tìm việc làm, Công an các đơn vị, địa phương ở Hải Phòng đang cùng chính quyền, ngân hàng và các đoàn thể tạo thêm những “điểm tựa” để người sau cai có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình.

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

45 ngày đêm quyết liệt làm sạch ma túy tại Đà Nẵng

Không để ma túy có khoảng trống len vào địa bàn, suốt 45 ngày đêm, Công an TP Đà Nẵng đồng loạt tổng rà soát từ khu dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở lưu trú đến chợ đầu mối, bến xe và những địa bàn tiềm ẩn nguy cơ. Với phương châm “đi từng nhà, rà từng người”, mỗi cuộc kiểm tra không chỉ để phát hiện, xử lý mà còn mở ra những đầu mối truy xét, đấu tranh, làm sạch địa bàn. 45 ngày đêm khép lại, yêu cầu “làm sạch để giữ sạch” tiếp tục được đặt ra thường xuyên, hướng tới mục tiêu xây dựng TP Đà Nẵng không ma túy.

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

Điểm tựa của những đứa trẻ bị bỏ rơi

10 năm qua, những đứa trẻ đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa vẫn gọi sư cô Thích Đàm Ngoan là mẹ. Từ những đứa trẻ đỏ hỏn bị bỏ lại bên cổng chùa đến những em nhỏ lớn lên dưới mái nhà Hồi Long, sư cô đã dành phần lớn thời gian, công sức và tình yêu thương để các em có một tuổi thơ bình thường như bao đứa trẻ khác.

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Tuyến đường giữa đại ngàn Trường Sơn đánh thức miền Tây Quảng Trị

Hơn hai thập kỷ sau khi được mở tuyến, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây từ Phong Nha đến Khe Sanh đã trở thành một trục giao thông quan trọng xuyên qua miền Tây Quảng Trị. Tuyến đường đi qua những vùng núi rừng hiểm trở, kết nối các bản làng với miền xuôi, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và từng bước thay đổi sinh kế.

Nẻo thiện tìm về

Nẻo thiện tìm về

Giúp đỡ người dân đi qua đường khi gặp mưa lũ, không nhận tiền “bồi dưỡng” của đối tượng khai thác gỗ trái phép, không quản thời gian, không nề hà công việc, có lệnh triệu tập là lên đường, đó là bản tính của Nguyễn Quốc Duy - Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự (ANTT) thôn Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh, tỉnh Lâm Đồng.

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Ngăn chặn vấn nạn săn bắt chim di cư

Để ngăn ngừa hành vi đặt bẫy, giăng lưới săn bắt động vật hoang dã (chim trời) mùa di cư, lực lượng Công an cơ sở ở các xã ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều biện pháp thu gom, phá huỷ các bẫy chim trái phép đến bắt giữ, xử lý những trường hợp săn bắt, tiêu thụ động vật hoang dã trái phép.