Tinh thần thép của nữ điệp viên Rose Greenhow

“Đối với quý vị, chẳng thể nào có được chiến thắng Bull Run”. Khi Tổng thống liên minh Hợp chủng quốc Hoa Kỳ Jefferson Davis ra tuyên bố chung chung đó vào mùa Hè 1862, ông chả hề nhắc lời nào tới Pierre G.T. Beauregard, Joseph E. Johnston hoặc bất kỳ viên tướng nào khác của mình đã tham gia trận đánh đầu tiên của cuộc chiến vào tháng 7/1861, mà thay vào đó ông đang nói tới một người phụ nữ gầy gò ngoài tứ tuần, người mà ông đã nhìn thấy trên chiến trường Virginia.

Khi bà goá trở thành điệp viên

Bà Rose O’Neal chào đời năm 1817 trong một gia đình có của ăn của để ở quận Montgomery (tiểu bang Maryland). Cùng với chồng, bác sĩ Robert Greenhow, và gia đình đang có thêm các mặt con, bà Greenhow đã phiêu lưu khắp đất Mỹ tới tận năm 1854, khi ông chồng Greenhow qua đời ở California. Thay vì ở yên lành ở miền Tây thì bà quả phụ Greenhow bèn quyết định dọn nhà tới sống ở Washington, D.C., cùng với 4 cô con gái rượu.

Với tiền bạc và xuất thân gia đình không khó để bà Greenhow nhanh chóng trở thành thành viên đứng đầu trong xã hội Washington. Năm mẹ con bà Greenhow sống sung túc tại một khu sang trọng trong thành phố, chính xác là tại góc đường 13 và tuyến phố số 1, nơi này nằm không xa tòa bạch ốc Trên thực tế, Greenhow thường xuyên ghé thăm Nhà Trắng với tư cách là khách mời của các Tổng thống James Buchanan và Abraham Lincoln.

Tinh thần thép của nữ điệp viên Rose Greenhow -0
Điệp viên Rose O’Neal Greenhow cùng con gái trong bức ảnh chụp khi bà bị Liên minh miền Bắc giam giữ vào năm 1862.

Mặc dù thường xuyên lui gót tới thăm Nhà Trắng, nhưng bà Greenhow lại không phải là người ủng hộ ông Abraham Lincoln lẫn tân chính phủ Cộng hòa của ông. Cha mẹ của bà Greenhow là những người chủ nô, bản thân bố bà từng bị một trong những người nô lệ ra tay hạ sát. Như phần còn lại của gia đình mình, bà Greenhow nhiệt tình ủng hộ chế độ nô lệ và chống chủ nghĩa bãi nô. Khi các tiểu bang miền Nam bắt đầu ly khai khỏi Liên minh, bà Greenhow trở thành người ủng hộ cởi mở cho Liên minh miền Nam mới.

Người trợ lý quân sư của chính phủ Hoa Kỳ khi đó là đại úy Thomas Jordan, ông cũng là quan chức tuyển dụng chính cho các điệp viên của Liên minh ở Washington. Vì khuynh hướng ủng hộ miền Nam quá nổi tiếng ở bà Greenhow nên đại úy Jordan đã tiếp cận bà về làm việc cho Liên minh. Bà Rose Greenhow không chỉ nhất trí làm việc cho miền Nam mà còn tự mình tổ chức mạng lưới gián điệp riêng.

Mạng lưới gián điệp

Không mất quá lâu để bà Greenhow điều hành mạng gián điệp hoạt động hiệu quả và năng suất cao. Vào thời điểm căn cứ Fort Sumter bị tấn công vào tháng 4/1861, mạng lưới gián điệp của bà Greenhow bao gồm ít nhất 16 điệp viên. Trong số họ có thể kể đến là các điệp viên mật vụ đang làm nhân viên cho Thiếu tướng George B. McClellan; các thư ký trong bộ hải quân, hay những người làm việc cho văn phòng Tổng phụ tá, nhiều người trong các bộ ngành chính phủ khác; ít nhất 1 người đi lính cho Liên minh; nhân viên trong biên chế của một số sĩ quan quân đội cấp cao; 1 chủ ngân hàng; 1 nha sĩ; cùng một số người có mối quan hệ tốt trong và ngoài khu vực Washington. Trên giấy tờ, tổ chức gián điệp trông có vẻ rất ổn, và các điệp viên của bà Greenhow đã nhanh chóng chuyển thông tin giữa Washington và nhân sự tình báo Liên minh miền Nam đặt ở Virginia.

Song mãi đến tháng 7/1861 mới có cơ hội thực sự cho mạng lưới gián điệp của bà Greenhow phát huy khả năng. Sau khi liên minh miền Nam quyết định chuyển Quốc hội của họ từ Montgomery (tiểu bang Alabama) đến Richmond (tiểu bang Virginia), Tổng thống Abraham Lincoln ra lệnh tổ chức một cuộc họp nội các với sự tham dự của một vài tướng lĩnh bao gồm viên tướng 75 tuổi Winfield Scott đang là chỉ huy của quân đội Hoa Kỳ khi đó. Mục tiêu của cuộc họp là nhằm quyết định nên làm gì để đối phó với lực lượng miền Nam vốn đã tập hợp ở vùng lân cận Manassas Junction, cách Washington độ 25 dặm về hướng Tây. Tướng Winfield Scott đề xuất rằng quân đội miền Nam đặt dưới sự chỉ huy của tướng Pierre G.T. Beauregard, nên bị tấn công và giải tán, và nên trao quyền tấn công phủ đầu cho chuẩn tướng Irvin McDowell, người đang nắm giữ 3 vạn quân.

Đội quân của tướng Pierre G.T. Beauregard đã chiếm giữ một vị trí nằm gần một con suối nhỏ tên là Bull Run. Người ta ước tính rằng có khoảng 2,5 vạn quân nổi dậy và vị trí của họ bị chê là tầm thường. Trăn trở chính ở đây là đội quân miền Nam thứ hai đặt dưới quyền của tướng Joseph E. Johnston, có thể đóng vai trò tiếp viện cho quân nổi dậy ở Manassas. Lực lượng của tướng E. Johnston độ 1 vạn người và nằm đồn trú trong thung lũng Shenandoah. Nếu quân của tướng E. Johnston có thể chi viện cho tướng Beauregard trước hoặc trong lúc trận đánh nổ ra thì quân của chuẩn tướng Ivin McDowell sẽ lâm vào thế ngàn cân treo sợi tóc. Các điệp viên của bà Greenhow rất nhanh chóng biết được ý đồ của Liên minh miền Bắc, họ liền thu thập mọi thông tin cần thiết cho tướng Beauregard nắm rõ địch.

Tinh thần thép của nữ điệp viên Rose Greenhow -0
Tướng George McClellan và thám tử tư Allan Pinkerton trong bức vẽ mô tả trụ sở của McClellan ở Cincinnati đang bàn tính một nhiệm vụ gián điệp ở Liên minh miền Nam năm 1861.

Nhờ công lao của Rose Greenhow và mạng lưới gián điệp của bà mà tướng Beauregard thậm chí còn nắm trong tay bản sao các mệnh lệnh mà chuẩn tướng Irvin McDowell truyền xuống binh sĩ. Nhận được cấp báo về trận đánh sắp xảy ra, tướng Joseph E. Johnston cấp tốc hành quân đến yểm trợ ngay tức khắc cho tướng  Beauregard. Nhờ cảnh báo của bà Greenhow mà tướng Johnston đã có mặt nhanh chóng tại Manassas trước khi đạo quân Liên minh miền Bắc kịp làm bất kỳ điều gì.

Tướng McDowell tấn công trận địa của tướng Beauregard vào ngày Chủ Nhật, 21/7/1861 và bắt đầu đẩy lùi quân miền Nam buộc rút lui. Nhưng cuộc lui binh của Liên minh miền Bắc khiến binh sĩ đặt dưới quyền Chuẩn tướng Thomas J. Jackson (người nổi tiếng với biệt danh “Tường Đá”” Jackson) trở nên chán chường vì hành động ngoan cố của ông tại trận địa Bull Run. Nhờ điểm này đã cho phép 1 vạn lính của tướng Johnston đủ thời gian ra trận và lật ngược tình thế. Lực lượng quân kết hợp của 2 tướng Beauregard và Johnston đã đánh bại những người lính của chuẩn tướng McDowell, đám quân tan rã và tháo đầu khỏi chiến trường. Ngay lập tức sau trận đánh, bà Greenhow nhận được một lá thư khác, lần này là được gửi từ chính phủ liên minh miền Nam tại Richmond.

Lá thư có đoạn: “Tổng thống và Tướng lĩnh chỉ đạo tôi gửi lời cám ơn chân thành đến các đồng chí. Liên minh miền Nam mang ơn các đồng chí”. Nếu không có nguồn tình báo chính xác của Rose Greenhow, đại binh của tướng Johnston không thể đến Manassas kịp lúc, và trận đánh (hay cả cục diện trận chiến) sẽ không thể có kết quả tốt đẹp như thế.

Trọn đời cống hiến

Sau thất bại tại chiến địa Bull Run, tướng Winfield Scott bị hất cẳng bằng việc thay thế chỉ huy mới là Thiếu tướng George B. McClellan. Ông McClellan mang theo một điệp viên riêng của mình, đó là một quý ông người Scotland tên là Allan Pinkerton. Ông Pinkerton trở thành thám tử tư chuyên nghiệp đầu tiên ở Chicago vào năm 1850, và danh nổi như cồn khi được xem là thám tử hàng đầu nước Mỹ thời đó.

Vào cuối tháng 7/1861, ông Pinkerton được giao nhiệm vụ giám sát mạng lưới gián điệp của bà Rose Greenhow. Cùng với 2 người phụ tá, thám tử Pinkerton đã rình bên ngoài ngôi nhà của bà Greenhow. Ông tăm tia ngôi nhà được vài phút (bất chấp mưa cơn nặng hạt kéo dài) thì thình lình nhìn thấy có một vị khach đi vào nhà. Pinkerton nhận ra vị khách là một đại úy bộ binh, người mà ông đã gặp lần đầu trong cùng ngày hôm đó.

Tinh thần thép của nữ điệp viên Rose Greenhow -0
Ngục thất Old Capitol, nơi từng giam giữ điệp viên Rose Greenhow. Ảnh nguồn: Library of Congress.

Pinkerton nhận diện viên sĩ quan là “Đại úy Ellison” mặc dù đây không phải là tên thật của người đàn ông. Vài phút trôi qua, bà Greenhow và Ellison đi vào căn phòng mà thám tử Pinkerton đang trông chừng bên ngoài. Vì đang có bão nên Pinkerton không nghe rõ được cuộc trò chuyện giữa hai người, song ông chắc mẩm rằng “viên sĩ quan đáng tin cậy khi đó đã thực hiện hành vi phản bội tổ quốc, và cung cấp cho người đàn bà những thông tin có liên quan đến cách bày binh bố trận mà mình đang giữ”. Đó là lúc 12 giờ 30 phút khuya rạng sáng ngày hôm sau, cuối cùng Ellison rời khỏi nhà bà Greenhow và quay lại nơi làm việc của mình. Danh tính thực sự của viên đại úy là John Elwood thuộc Sư đoàn bộ binh số 5 Hoa Kỳ. Thám tử Pinkerton kể thông tin mình nắm được cho Trợ lý Bộ trưởng Chiến tranh Thomas A. Scott, ông này đã thẩm vấn viên đại úy và bắt giữ anh ta.

Ngay sau đó, ông Pinkerton quay trở lại nơi ở của bà Greenhow để tiếp tục giám sát ngôi nhà. Mặc dù lúc đó bà Rose Greenhow biết Ellison/Elwood đã bị bắt nhưng bà vẫn tiến hành các hoạt động mật như thể không có chuyện gì xảy ra, trong khi bằng chứng chống lại bà ngày một gia tăng. Ngày 23/8/1861, Greenhow bị quản thúc tại gia, và sau đó bị giam tại Ngục thất Old Capitol. Ngay cả trong thời gian ở chốn lao tù, bà Greenhow vẫn tiếp tục làm gián điệp cho Liên minh miền Nam do đám lính canh thiếu chú ý, bà thường xuyên gửi những bức thông điệp được mã hóa cho các điệp viên thuộc Liên minh miền Nam. Tới tháng 6/1862, bà Rose Greenhow được trao trả để đổi lấy vài tù chiến tranh của Liên minh miền Bắc. Khi bà cùng con gái Little Rose (Bông hồng nhỏ) chuyển tới Richmond, hai mẹ con được Tổng thống Jefferson Davis chào đón nồng nhiệt.

Bà Rose Greenhow đã sang Anh và Pháp để kêu gọi ủng hộ cho chính nghĩa miền Nam (Liên minh miền Nam), bà cũng viết hồi ký trong thời gian ở nước ngoài. Tháng 9/1864 trong lúc bà Greenhow đi tàu về Mỹ thì một chiến hạm Yankee (USS Yankee của Hải quân Mỹ) đã đâm vào tàu của bà khiến nó mắc cạn ở Bắc Carolina. Bị đè nặng bởi một lượng vàng đáng kể nên chiếc xuồng cứu sinh chở bà Greenhow bị lật khiến bà bị chết đuối.

Văn Chương (Tổng hợp)

Các tin khác

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.