Nguồn gốc bí ẩn đội cận vệ của ông Gaddafi
Năm 1969, Muammar Gaddafi đã tiến hành một cuộc đảo chính lật đổ chính phủ khi đó của Libya. Một thập kỷ sau, ông tự xưng là lãnh tụ “huynh đệ, người dẫn dắt cách mạng". Cũng vào thời điểm này, chính xác hơn là năm 1980, Gaddafi đã cho ra đời đội ngũ cận vệ để bảo vệ ông, gồm những phụ nữ cao ráo, xinh đẹp và giỏi võ. Đội quân này được biết đến với tên gọi The Amazonian Guards (Đội cận vệ Amazon), gọi tắt là TAG. Tuy nhiên, sau khi Gaddafi bị lật đổ vào năm 2011, sự thật về đội quân này bắt đầu lộ dần.
Từ đầu thập niên 80, Libya đã bị Mỹ liệt vào danh sách các quốc gia bảo trợ khủng bố, còn Gaddafi được xem là độc tài nên ông cần có lực lượng cận vệ riêng. Đây chính là lý do TAG được ra đời. Tại Libya, TAG được gọi là Haris al-Has, nghĩa là "cận vệ riêng", còn bên ngoài Libya, TAG được biết đến với cái tên như đề cập. Cái tên này được lấy cảm hứng từ những chiến binh nữ trong thần thoại. TAG có tên gọi chính thức là Lữ đoàn 77, trụ sở đặt ngay cạnh khu phức hợp Bab al-Aziziya của Gaddafi. TAG được yêu cầu phải luôn cảnh giác và báo cáo ngay cho Gaddafi cùng gia đình ông nếu thấy có bất kỳ điều gì khả nghi.
Mặc dù khó xác định chính xác con số cụ thể, nhưng một cựu vệ sĩ trung thành với Gaddafi, Nisrine A. Hadi đã chia sẻ với tờ Guardian của Anh năm 2011, có khoảng 400 người từng đầu quân cho TGA trong vòng 10 năm. "Chúng tôi có ba nhiệm vụ, hỗ trợ quân đội nam giới, thực hiện các nghi thức như làm nhiệm vụ canh gác, và chiến đấu khi cần thiết. TAG không tuân theo những quy tắc thông thường, mà có những quy định riêng, họ thực sự là những phụ nữ thuộc hàng tinh nhuệ".
Về phần mình Đại tá Gaddafi cho biết, ông chọn phụ nữ làm nhiệm vụ này là vì tin rằng những kẻ tấn công là nam giới sẽ ngần ngại khi bắn phụ nữ, và quan trọng hơn là muốn “trao quyền cho phụ nữ”.
Cách TAG tuyển dụng và huấn luyện
Theo các nguồn tin phương Tây, các thành viên TAG được lựa chọn dựa trên lòng trung thành, thể lực và kỷ luật. Họ phải trải qua quá trình huấn luyện theo kiểu quân đội, gồm huấn luyện sử dụng vũ khí, chiến thuật bảo vệ cá nhân, học võ thuật, tập bắn súng và thậm chí có thể lái cả máy bay chiến đấu. Các thành viên TAG thường xuất hiện trong đồng phục, đôi khi là quân phục, đôi khi là những bộ trang phục cách điệu hơn, mang theo vũ khí tự động và tạo thành một vòng bảo vệ xung quanh Gaddafi trong các lần xuất hiện trước công chúng và các chuyến công du nước ngoài.
Những thành viên TAG đều cao ráo và quyến rũ, do chính Gaddafi đích thân tuyển chọn, họ được cho là những trinh nữ đã thề giữ gìn sự trong trắng suốt đời. Và không giống như đa số phụ nữ ở Libya, những người thường che mặt nơi công cộng, còn các vệ sĩ TAG lại trang điểm, đeo trang sức và bảo vệ Gaddafi ngay cả khi đi giày cao gót.
Theo hãng tin Huffington Post năm 2011, chức năng cốt lõi của đội cảnh vệ rất đơn giản - bảo vệ Gaddafi. Điều này bao gồm việc hộ tống ông trong các chuyến đi nội địa, đảm bảo an ninh trong các chuyến thăm quốc tế, canh gác lối vào, phương tiện và các sự kiện công cộng, cũng như đóng vai trò lá chắn sống trong các tình huống rủi ro cao. Những nữ vệ sĩ TAG đã giúp Gaddafi trở nên nổi bật trên trường quốc tế.
Có những báo cáo cho rằng một số thành viên TAG bị thương hoặc thiệt mạng khi làm nhiệm vụ, củng cố thêm ý kiến cho rằng họ không chỉ làm nhiệm vụ mang tính hình thức. Tuy nhiên, một số người lại chỉ trích những tuyên bố này và tin rằng sự thật có thể đã bị phóng đại để tạo hiệu ứng kịch tính.
Một sự việc thường được nhắc đến là vào năm 1998, một nữ vệ sĩ được cho là đã thiệt mạng khi che chắn cho Gaddafi trong một vụ ám sát do một nhóm Hồi giáo cực đoan thực hiện. Các thành viên TAG cũng xuất hiện tại các hội nghị thượng đỉnh cấp cao ở châu Phi và Trung Đông, nơi sự hiện diện của họ vừa đóng vai trò thực tế-kiểm soát ra vào, quan sát đám đông và luôn ở gần nhà lãnh đạo - vừa mang tính biểu tượng, thể hiện hình ảnh được ông Gaddafi xây dựng cẩn thận. Mặc dù phần lớn hoạt động của họ diễn ra phía sau hậu trường và không được ghi chép đầy đủ, những lần xuất hiện trước công chúng này cho thấy họ tích cực tham gia vào các nhiệm vụ bảo vệ cận vệ thông thường chứ không chỉ là một yếu tố mang tính hình thức.
Điều gì đã khiến TAG trở nên đặc biệt
Ý nghĩa của đội quân TAG không nằm ở tác động trên chiến trường mà chủ yếu là ở ý nghĩa biểu tượng và nhận thức: Trước tiên, đây là một thông điệp chính trị, Gaddafi tự xưng là người ủng hộ nữ quyền, và TAG được sử dụng để thể hiện điều này - cho dù nó có phản ánh thực tế hơn ở Libya hay không. Hai là mang tính tác động tâm lý, theo đó, sự hiện diện của phụ nữ có vũ trang trong một lĩnh vực quân sự vốn truyền thống do nam giới thống trị đã gây chấn động và thu hút sự chú ý toàn cầu. Ba là xây dựng hình ảnh cá nhân, TAG trở thành một phần trong hình ảnh cá nhân được Gaddafi xây dựng một cách cẩn thận, các nữ vệ sĩ TAG bắt buộc phải có vóc dáng cao ráo và ngoại hình thu hút.
(Nguồn: Theworld.org/stories)
Nhìn từ bên ngoài, cuộc sống của một nữ vệ sĩ trong đội Amazon của Gaddafi trông thật xa hoa. Thực sự, họ là những nữ vệ sĩ có ngoại hình đẹp và phong thái chỉn chu, luôn sát cánh cùng ông Gaddafi trong các chuyến công du khắp thế giới. Tuy nhiên, sau khi ông Gaddafi bị lật đổ vào năm 2011, sự thật đen tối về đội ngũ nữ vệ sĩ này mới dần được hé lộ.
Sau khi Gaddafi sụp đổ, một số cựu thành viên và những người khác đã đưa ra những cáo buộc, bao gồm lạm dụng và cưỡng bức trong đơn vị, cùng với những cáo buộc rằng việc tuyển mộ không phải lúc nào cũng tự nguyện. Những thông tin này vẫn còn gây tranh cãi và khó xác minh đầy đủ, nhưng chúng làm phức tạp thêm câu chuyện về sự trao quyền mà Gaddafi đã quảng bá.
TAG đã biến mất sau một đêm
Năm 2011, Muammar Gaddafi bị lật đổ sau 42 năm nắm quyền và bị giết tại thị trấn Sirte. Khi đế chế Gaddafi sụp đổ, thế giới lần đầu tiên được nghe những chia sẻ từ chính các nữ vệ sĩ của Gaddafi. Là một đơn vị hoàn toàn gắn liền với an ninh cá nhân của Gaddafi, nên TAG không có cấu trúc độc lập để tồn tại sau khi chủ thể bị lật đổ. Nhiều người được cho là đã bỏ lại quân phục và vũ khí, trở về cuộc sống dân sự hoặc lẩn trốn để tránh bị trả thù trong một Libya hỗn loạn và chia cắt. Một số người bị bắt hoặc bị giam giữ bởi lực lượng chống Gaddafi, mặc dù kết quả rất khác nhau do thiếu một hệ thống pháp luật thống nhất vào thời điểm đó. Những người khác được cho là đã trốn ra nước ngoài thông qua các mạng lưới không chính thức tương tự được sử dụng bởi những người trung thành với chế độ cũ.
Trong những năm sau đó, một số ít phụ nữ tự nhận là thành viên của đội cận vệ đã xuất hiện trong những cuộc phỏng vấn gây tranh cãi, tố cáo bị ép buộc và lạm dụng, thách thức hình ảnh về sự trao quyền mà đơn vị này từng thể hiện. Cuối cùng, do thiếu hồ sơ tập trung hoặc tài liệu rõ ràng, số phận của các thành viên TAG vẫn chưa rõ ràng, nhưng với tư cách là một tổ chức, TAG đã biến mất hoàn toàn chỉ sau một đêm và trở thành tàn tích khác của chế độ cai trị đầy tính cá nhân của Gaddafi.
Trong cuộc phỏng vấn hiếm hoi với tờ Express Tribune năm 2011, Aisha Salaam Ali - người từng gia nhập quân đội TAG của Gaddafi từ năm 1984 và đã thăng tiến lên cấp trung tá, một trong những nữ sĩ quan cấp cao nhất của quân đội Libya cho biết, một số người đã tự nguyện gia nhập TAG, còn bà là người chỉ huy cao nhất của đội quân này. “Gaddafi đã chọn phụ nữ làm vệ sĩ nhằm chứng minh phụ nữ Libya cũng có quyền bình đẳng như nam giới", Aisha Salaam Ali nói trước báo giới.
Tuy nhiên, cũng có thành viên của TAG lại không có quyền lựa chọn. Cụ thể, một thành viên giấu tên của TAG đã chia sẻ với tờ Guardian rằng bà bị gia đình ép buộc gia nhập quân đội của Gaddafi. Còn một thành viên khác của TAG lại kể với CNN vào năm 2011 rằng bà bị một người bạn của gia đình cưỡng ép ủng hộ Gaddafi, thậm chí còn bị các cấp trên là nam giới lạm dụng tình dục. "Đó là nơi tôi bị cưỡng hiếp. Họ đến, nắm tay chúng tôi và dẫn đi dọc hành lang, chúng tôi thừa biết chuyện gì sắp xảy ra", nữ cựu binh này cho hay.
Đến nay, đã 15 năm sau khi Gaddafi bị lật đổ, sự thật trọn vẹn về đội nữ vệ sĩ của Gaddafi vẫn còn là một ẩn số. Trong suốt nhiều năm, họ dường như chỉ là một phần trong phong cách cai trị đặc biệt của Gaddafi. Xinh đẹp và quyến rũ với mái tóc dài cùng đôi giày cao gót, luôn sát cánh bên Gaddafi trong các chuyến công du khắp thế giới. Tuy nhiên, đằng sau vẻ hào nhoáng đó, cuộc sống của những nữ vệ sĩ này dường như lại hoàn toàn khác biệt.
Trong khi một số người tỏ ra rất tự hào về vai trò vệ sĩ cho Gaddafi, thì những người khác lại bị ép buộc. Họ phải chịu đựng sự tàn bạo và bạo lực tình dục, đồng thời bị ép buộc phải thực hiện các hành vi bạo lực. Và dù một số người trong số họ đã lên tiếng, nhưng vẫn còn rất nhiều người khác chọn cách im lặng. Cuộc sống của họ diễn ra như thế nào khi không đứng trước ống kính bên cạnh Gaddafi? Có lẽ thế giới sẽ chẳng bao giờ biết được toàn bộ sự thật.
