Thế hệ 9X của làng công nghệ thế giới: Tài không đợi tuổi

Họ là những người còn rất trẻ, hầu hết ở độ tuổi 9X, nhưng đã nhanh chóng trở thành những hiện tượng của làng công nghệ thế giới.

Nhờ tư duy nhạy bén, tài năng thiên phú và đam mê với công việc, họ đã sáng tạo nên nhiều chương trình, phần mềm hay công cụ đặc biệt, có tính ứng dụng thực tiễn rất cao. Dù ít tuổi và còn thiếu kinh nghiệm nhưng họ luôn rất tự tin, không ngần ngại kêu gọi đầu tư phát triển sản phẩm, và tích cực học hỏi nhằm tích lũy tri thức cũng như kinh nghiệm. Họ chính là những đại diện cho một thế hệ trẻ năng động, dám nghĩ, dám làm, theo đuổi tới cùng ước muốn "cải tạo" thế giới theo chiều hướng tốt đẹp hơn.

1. Erik Finman được coi là "ngôi sao mới nổi" trong làng công nghệ thế giới khi sáng lập nên Botangle - mạng giáo dục trực tuyến kết nối học sinh với giáo viên trên toàn thế giới. Chàng trai 17 tuổi người Mỹ này còn trở thành một trong những bạn trẻ có tầm ảnh hưởng nhất thế giới do tạp chí Time bình chọn năm 2014. 

Finman rất đặc biệt khi cậu quyết định "học ít" và "thực hành nhiều". Dù kết quả học tập không cao, nhưng cả gia đình đều thừa nhận rằng Finman rất sáng tạo. Ngay từ khi còn nhỏ, cậu đã tự học, dạy về rô-bốt và công nghệ cho những đứa trẻ hàng xóm lớn tuổi hơn.

Những trải nghiệm trong môi trường giáo dục đáng thất vọng đã thúc đẩy Finman tạo ra Botangle với mong muốn thay thế hệ thống trường công. Cậu lắng nghe và nhận xét về ý tưởng thành lập trang mạng học trực tuyến, sử dụng tiền đầu tư cá nhân cùng hỗ trợ từ gia đình để tuyển nhà thiết kế và lập trình viên hợp tác cho dự án. Erik Finman thực sự là chàng trai có định hướng rõ ràng, cháy hết mình với công việc và không ngừng học hỏi. Khi muốn quản lý các lập trình viên, Erik cần học viết lệnh, còn lúc làm thuế, cậu lại chăm chỉ tính toán.

Erik Finman.
Erik Finman.

Botangle ra đời, là công cụ cho tất cả mọi người tiếp cận các phương pháp học tập tuyệt vời, cho dù họ ở vùng nông thôn, thành thị, hay thậm chí là châu Phi xa xôi. Đây là nơi học sinh có thể trao đổi với giáo viên và học bất kỳ thứ gì, từ ngoại ngữ, môn đại số cho tới kỹ thuật hay âm nhạc. 

Thông qua Botangle, Erik Finman mong muốn "cải tạo" hệ thống giáo dục hiện nay. Cậu muốn xây dựng một môi trường học tập linh động cho bất cứ ai có nhu cầu, chỉ cần một cú nhấp chuột là có thể học tập, nghiên cứu và chia sẻ tri thức.

2. Chỉ sau 6 tháng làm việc với một nhóm lập trình viên tự do, nam sinh 17 tuổi người Ba Lan Mateusz Mach đã sáng tạo nên ứng dụng tin nhắn Five, cho phép người dùng liên lạc bằng cách gửi các ký hiệu cử chỉ, giống như cách các ca sĩ hát nhạc rap vẫn thường làm. 

Ban đầu, ứng dụng chỉ được coi như phương thức kết nối vui giữa những người bạn qua các ký hiệu đơn giản. Nhưng sau khi ra mắt một thời gian ngắn, người khiếm thính đã gửi lời cảm ơn đến Mach vì tạo nên sản phẩm hữu ích, giúp họ giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu quốc tế. Từ những phản hồi tích cực đó, Mach nhìn thấy cơ hội phát triển của Five, nên cậu đã tham gia và giành chiến thắng cuộc thi khởi nghiệp địa phương.

Mateusz Mach.
Mateusz Mach.

Để có được tài trợ, Mach phải lập kế hoạch kinh doanh và thực hiện các công đoạn bước đầu khá vất vả. Cậu thể hiện mình đang trong tư thế sẵn sàng điều hành một công ty, hợp tác với các nhà thiết kế cùng chuyên gia ngôn ngữ ký hiệu, bất chấp tuổi đời còn rất trẻ và bản thân thiếu kinh nghiệm. 

Mới đây, "đứa con tinh thần" của Mach đã nhận được một khoản đầu tư lên tới 150.000 USD. Nhờ đó, cậu có nâng cấp Five - ứng dụng từng bị coi là ngớ ngẩn - thành "sứ giả" giúp người khiếm thính truyền đạt thông tin dễ dàng hơn qua điện thoại. 

Mach cũng chia sẻ dự định đem sản phẩm này đến thị trường Mỹ vào mùa hè năm nay. Chàng trai còn thuê một thông dịch viên ngôn ngữ ký hiệu đến từ New York nhằm đảm bảo Five sẽ được phân phối tại thị trường Mỹ sau khi hoàn thiện.

3. Một nghiên cứu cho thấy, 52% thanh thiếu niên Mỹ bị bắt nạt trên mạng. 7/10 bạn trẻ cho biết từng gặp chuyện không hay qua mạng xã hội, thường xuyên là nạn nhân của những vụ trêu ghẹo trong thế giới ảo. 

Từ đó, ý tưởng xuất hiện trong đầu cô nữ sinh Trisha Prabhu đến từ bang Illinois khi biết về những tin tức và dòng trạng thái gây tổn thương cho người khác trên mạng xã hội. Cho đến khi chứng kiến một cô bé tự tử do bị dân mạng bắt nạt, Prabhu đã quyết tâm phải thay đổi thực trạng này. Sau nhiều nghiên cứu và thử nghiệm về sự phát triển của bộ não thanh thiếu niên, cô bé 15 tuổi đã cho ra đời Rethink - ứng dụng nhắc nhở cư dân mạng trước khi họ bày tỏ những suy nghĩ hay lời nói làm ảnh hưởng đến người khác.

Trisha Prabhu.
Trisha Prabhu.

Trisha Prabhu đã làm 1.500 thử nghiệm khoa học và thấy rằng khi thanh niên nhận một thông điệp nhắc nhở suy nghĩ lại việc định làm, có đến 93% trong số này đã thay đổi quyết định. Nhận thấy sức ảnh hưởng của công nghệ và Internet, Prabhu đã tung Rethink cho người dùng miễn phí tải về sử dụng. Cô cũng tổ chức các cuộc hội thảo tại trường học, khuyến khích học sinh - sinh viên tìm hiểu và sử dụng phần mềm chống bắt nạt này. 

Nhờ đó, cô đã được vinh danh tại cuộc thi toàn cầu về khoa học của Google. Trisha Prabhu hi vọng, ý tưởng của cô sẽ tạo nên một hiệu ứng lan tỏa tới hàng triệu thanh thiếu niên trên toàn cầu, góp phần làm suy giảm những hành vi bắt nạt qua mạng Internet.

4. Easton LaChappelle - chàng trai 19 tuổi đến từ Colorado (Mỹ) - nổi tiếng thế giới nhờ chế tạo thành công cánh tay rô-bốt được điều khiển bằng suy nghĩ. Từ khi mới 14 tuổi, cậu đã bắt đầu mầy mò, tìm tòi cách lắp ráp những cánh tay rô-bốt từ các vật dụng đời thường đơn giản như dây câu và một số linh kiện máy in. 

Chính những sản phẩm này đã đem về cho Easton LaChappelle giải ba trong hội chợ khoa học bang Colorado. Tuy nhiên, khi biết thực tế rằng một cánh tay giả với chỉ hai chức năng đóng - mở có giá lên tới gần 100.000 USD, chàng trai trẻ nung nấu ý định sẽ tạo nên một sự khác biệt. Cậu quyết tâm sáng chế một cánh tay rô-bốt dưới 1.000 USD.

Easton LaChappelle
Easton LaChappelle 

Easton LaChappelle chọn con đường tiện lợi và nhanh nhất là qua não bộ. Cậu đã học cách vận hành của một số trò chơi sử dụng suy nghĩ để điều khiển. Ý tưởng này nhanh chóng thành công khi cánh tay giả được điều khiển bằng suy nghĩ ra đời với mức giá chỉ khoảng 500 USD. 

Chính sự đột phá này khiến nam sinh nổi tiếng, có cơ hội tham gia triển lãm khoa học do Nhà Trắng tổ chức và gặp Tổng thống Barack Obama khi mới 17 tuổi. Tuy nhiên, phải đến lần nâng cấp thứ ba, sản phẩm mới trở nên hoàn hảo. Những ngón tay có thể gập gọn gàng, chính xác và nhạy bén hơn dựa vào suy nghĩ người sử dụng. 

Easton LaChappelle gây bất ngờ khi quyết định đăng tải phần mềm, thiết kế lên mạng hoàn toàn miễn phí để mọi người có thể tải về. Sáng chế của cậu được đánh giá có thể làm thay đổi thế giới, hỗ trợ đắc lực cho những người khuyết tật.

5. Zach Latta, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành của Hack Club (câu lạc bộ lập trình), được Forbes lựa chọn là một trong 30 người trẻ nổi bật dưới 30 tuổi năm 2016. Latta cũng là một trong 20 người được nhận học bổng trị giá 100.000 USD năm 2015 để nghiên cứu và thực hiện các ý tưởng kinh doanh.

Zach Latta.
Zach Latta.

Hack Club tập trung vào những học sinh cấp ba, đồng thời dẫn dắt một số câu lạc bộ những người yêu thích lập trình bằng việc cung cấp chương trình, công cụ phần mềm và tập huấn xây dựng cộng đồng. Chỉ sau một năm thành lập, tổ chức này đã phát triển ở Mỹ, Canada, Australia, Estonia, Zimbabwe và Ấn Độ.

Chàng trai 18 tuổi cho biết lập trình đã thay đổi tư duy của chính bản thân cậu. Latta bắt đầu gõ những dòng lệnh đầu tiên khi còn học cấp 2, và thành lập câu lạc bộ lập trình gồm khoảng 15 học sinh khi lên cấp 3. Năm 16 tuổi, Latta nỗ lực xây dựng chương trình học tại nhà, đồng thời vượt qua kỳ kiểm tra của trường cấp 3 tại Los Angeles, đủ điều kiện rời trường sớm.

Ngay sau đó, Latta trở thành kỹ sư và lập trình viên tại San Francisco. Chính sự đam mê và những thành công bước đầu đã giúp Latta thuyết phục gia đình cho phép cậu theo đuổi đam mê lập trình. Cậu đã lên kế hoạch tập trung phát triển Hack Club trong thời gian tới, mở rộng phạm vi hoạt động của tổ chức này ở nhiều bang của Mỹ và trên toàn thế giới.

Hồng Hạnh

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.