“Chúc các bạn vui vẻ”
Hôm 8/5, Lầu Năm Góc công bố 162 hồ sơ về UFO, gọi đây là những “Hiện tượng dị thường chưa xác định” (UAP). “Bị che giấu dưới lớp phân loại mật, những hồ sơ này từ lâu đã làm dấy lên các đồn đoán có cơ sở, và giờ là lúc người dân Mỹ được tận mắt xem chúng”, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố. Đây là đợt giải mật thông tin đầu tiên theo yêu cầu hồi tháng 2/2026 của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump hoan nghênh động thái mới trong bài đăng trên mạng xã hội, chỉ trích các chính quyền tiền nhiệm không minh bạch về vấn đề và người dân giờ có thể tự đưa ra kết luận cho riêng mình. “Chúc các bạn vui vẻ”, ông viết.
Việc công bố diễn ra một tháng sau thông báo úp mở của Tổng thống Trump về việc Bộ Chiến tranh Mỹ sẽ “sớm công bố một số tài liệu rất thú vị, chưa từng được thấy trước đây”. Giới quan sát cho rằng, quyết định của ông chủ Nhà Trắng dường như là cách ông phản ứng với cuộc trả lời phỏng vấn của cựu Tổng thống Barack Obama với người dẫn chương trình podcast Brian Tyler Cohen. Trong đó, khi được hỏi về sự tồn tại của người ngoài hành tinh, ông Obama trả lời: “Họ có thật nhưng tôi chưa từng thấy họ trước đây”. Ông nói thêm: “Họ cũng không bị giam giữ ở Khu vực 51 đâu. Chẳng có cơ sở ngầm nào đâu trừ khi có một âm mưu khổng lồ ở đây và họ giấu kín nó với cả Tổng thống Mỹ”. Khi những chia sẻ của ông Obama gây bão trên mạng xã hội, vị cựu Tổng thống Mỹ đã đính chính rằng ông chỉ định nói “khả năng có sự sống ngoài hành tinh là rất cao” chứ không phải khẳng định sự tồn tại của người ngoài hành tinh, nhưng giải thích đó không “dập” được làn sóng tranh cãi.
Theo NBC News, các nhà lập pháp, giới khoa học và nhóm người theo thuyết âm mưu đã dành nhiều thập kỷ yêu cầu chính quyền công khai những tài liệu mật về người ngoài hành tinh. Thông cáo báo chí của Bộ Chiến tranh Mỹ có đoạn: “Người dân Mỹ yêu cầu sự minh bạch hơn về những vấn đề này và Tổng thống Trump đang đáp ứng điều đó. Tất cả tài liệu đều đã được xem xét về khía cạnh an ninh, nhưng nhiều tệp trong số này vẫn chưa được phân tích để làm rõ những bất thường”.
Từ phía Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), lãnh đạo cơ quan này đã ca ngợi chính quyền Tổng thống Trump vì nỗ lực mang tới sự thật cho câu chuyện về người ngoài hành tinh: “Tại NASA, nhiệm vụ của chúng tôi là huy động những bộ óc giỏi nhất, những thiết bị khoa học tiên tiến nhất, theo dõi và chia sẻ dữ liệu về những gì chúng tôi học hỏi được. Chúng tôi sẽ luôn thẳng thắn về những điều chúng tôi đã xác tín, những điều chúng tôi chưa hiểu và cả những điều cần khám phá”.
Trong lịch sử hiện đại, NASA gần như tránh né mọi tranh luận liên quan tới UFO nhằm giữ hình ảnh khoa học nghiêm túc. Nhưng trong vài năm gần đây, cơ quan này bắt đầu thay đổi thái độ. Năm 2023, NASA từng lập nhóm nghiên cứu độc lập về UAP và công khai khẳng định hiện tượng này cần được nghiên cứu bằng dữ liệu khoa học thay vì định kiến hay chế giễu. Việc NASA xuất hiện cùng Lầu Năm Góc trong đợt công bố lần này cho thấy Washington đang muốn “bình thường hóa” chủ đề UFO, đưa nó ra khỏi bóng tối của các thuyết âm mưu. Dẫu vậy, điều khiến dư luận tò mò hơn cả chính là cách Chính phủ Mỹ diễn đạt về những gì họ công bố.
Trở lại với các tài liệu mới, truyền thông Mỹ nhận định đây là bước đầu trong đợt công bố tài liệu UFO đáng kể nhất lịch sử. Các tài liệu này được công bố mới đây trên một chuyên trang thuộc Bộ Chiến tranh Mỹ, gồm các tập tài liệu, ghi lại chi tiết khoảng 400 sự kiện từ khắp nơi trên thế giới. Tài liệu gần nhất được thu thập hồi năm ngoái, tài liệu cũ nhất có từ những năm 1940, ngay sau Thế chiến II. Các tài liệu này bao gồm hình ảnh, đoạn phim, ghi âm, lời khai của các nhân chứng. Bộ phận Quan hệ công chúng của Lầu Năm Góc cho biết đây chưa phải tất cả. Các tài liệu tiếp theo sẽ còn được cập nhật theo từng đợt. Thông cáo báo chí của sự kiện có đoạn: “Người dân Mỹ giờ đây có thể truy cập ngay lập tức vào các tài liệu UAP đã được giải mật của Chính phủ liên bang. Các đoạn phim, hình ảnh, tài liệu gốc mới nhất về UAP từ khắp nơi, từ các cơ quan Chính phủ Mỹ đều đã được tập hợp ở đây”.
Có gì bên trong hồ sơ giải mật?
Không ai biết điều gì đã xuất hiện trên bầu trời ngoại ô Stockton (California, Mỹ) vào ngày 18/2/1947 và cho tới tận hôm nay, cũng không ai dám khẳng định liệu đó có thực sự là một “vị khách ngoài Trái đất” hay không. Nhưng với Leland Sammers, một nông dân sống cách Stockton 20km về phía Tây, ký ức về cuộc chạm trán kỳ lạ ấy chưa bao giờ phai nhòa. Trong bản tường trình gửi Chính phủ Mỹ ngay sau vụ việc, Sammers kể lại: “Tôi đang đứng gần chuồng lợn của mình, cách nhà khoảng 30 mét về phía Đông, thì nghe thấy tiếng chim trĩ kêu ầm ĩ và đàn gà ào vào chuồng. Tôi nhìn về phía nhà để xem chuyện gì đang xảy ra và thấy một vật thể nào đó lơ lửng ngay phía trên nhà. Tôi chạy về phía nhà và nó hạ xuống phía Bắc ngôi nhà. Nó chao đảo trong giây lát, lửa phun ra rồi lại hút vào. Đột nhiên có rất nhiều tia lửa bắn ra và nó bay đi theo hướng Tây Bắc, càng lúc càng lên cao”.
Ngoài người nông dân này, chỉ có vợ ông và đàn gia cầm hoảng loạn là những “nhân chứng” duy nhất. Nhưng bản báo cáo ấy vẫn được quân đội Mỹ lưu lại trong kho hồ sơ mật, cùng hàng trăm vụ nhìn thấy UFO tương tự. Và cho tới tuần trước, tất cả vẫn nằm sau cánh cửa bảo mật của chính phủ Mỹ. Đó cũng là điều khiến những tài liệu vừa công bố trở nên đặc biệt. Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, công chúng được tiếp cận một khối lượng dữ liệu đồ sộ về các hiện tượng bay không xác định mà quân đội, NASA, FBI và nhiều cơ quan Mỹ đã lưu giữ suốt nhiều thập niên.
Tuy vậy, khác với hình dung của nhiều người, phần lớn hồ sơ không mang màu sắc “viễn tưởng Hollywood”. Chúng không thể xác định được vật thể mà Sammers nhìn thấy là gì hoặc nó có thật sự tồn tại không. Cũng không có xác người ngoài hành tinh được bảo quản bí mật, không có hình ảnh đĩa bay hạ cánh xuống sa mạc Nevada, càng không tồn tại bất kỳ tài liệu chính thức nào xác nhận Mỹ từng tiếp xúc với nền văn minh ngoài Trái đất. Những thứ vừa được công bố chủ yếu là các báo cáo quân sự, đoạn phim hồng ngoại, ghi âm liên lạc và lời khai của nhân chứng về những hiện tượng mà giới chức Mỹ chưa thể giải thích hoàn toàn.
Nhiều đoạn phim được giải mật tới từ không quân và hải quân Mỹ, đặc biệt là các video quay bằng cảm biến hồng ngoại trên máy bay chiến đấu hoặc máy bay tuần tra. Trong các video, người xem chỉ thấy các điểm sáng hoặc vật thể tối mờ di chuyển trên nền trời đen, đôi lúc thay đổi hướng hoặc biến mất đột ngột khỏi màn hình. Chất lượng hình ảnh không cao, nhiều đoạn bị nhiễu hoặc thiếu dữ liệu kỹ thuật, nhưng chính sự mơ hồ ấy lại càng làm dấy lên những tranh cãi trên mạng.
Có lẽ đáng chú ý nhất trong bộ hồ sơ lần này là các ghi chép liên quan tới chương trình không gian của NASA. Ví dụ, trong sứ mệnh bay không gian Gemini 7 năm 1965. Sau khi tàu vũ trụ đạt quỹ đạo và quay lại quan sát tầng đẩy đã tách rời, các phi hành gia Frank Borman và Jim Lovell báo cáo nhìn thấy một vật thể lớn không xác định cùng hàng trăm hạt nhỏ trôi nổi trong không gian. “Chúng ta có một mục tiêu ở vị trí 10 giờ trên cao”, Borman gọi xuống trung tâm điều khiển Houston. “Tôi nói chúng ta có một vật thể lạ ở vị trí 10 giờ trên cao”, ông nhắc lại sau khi được yêu cầu xác nhận. Điều khiến hồ sơ này gây chú ý là trong một ghi chú viết tay nội bộ của NASA có dòng chữ ngắn gọn: “Borman nhìn thấy UFO”.
Hơn 4 năm sau, trong báo cáo sau chuyến bay lịch sử của Apollo 11 năm 1969, phi hành gia Buzz Aldrin tiết lộ ông từng nhìn thấy “những tia sáng nhỏ bên trong khoang tàu, cách nhau vài phút”. Ở một thời điểm khác, Aldrin mô tả một “nguồn sáng khá mạnh” mà phi hành đoàn tạm cho rằng có thể là tia laser.
Tới sứ mệnh Apollo 12, phi hành gia Alan Bean tiếp tục báo cáo việc nhìn thấy các “tia sáng” bay xuyên không gian. Đặc biệt hơn cả là những ghi chép từ Apollo 17, chuyến đổ bộ Mặt Trăng cuối cùng của Mỹ năm 1972. Phi hành đoàn mô tả việc nhìn thấy các “hạt rất sáng” đang xoay tròn ở khoảng cách xa và ví cảnh tượng ấy giống “pháo hoa ngày quốc khánh Mỹ”.
Không chỉ các phi hành gia, các phi công thương mại, sĩ quan hải quân, nhân viên radar cho tới cảnh sát và người dân bình thường, rất nhiều người từng báo cáo việc nhìn thấy các vật thể hoặc nguồn sáng mà họ không thể xác định. Ví dụ, một báo cáo ngày 4/8/1947 ghi lại việc một máy bay của Hãng Pan American khi bay giữa Newfoundland và New York đã phát hiện một vật thể hình trụ màu vàng dài khoảng 4,5 mét. Hai phi công mô tả vật thể di chuyển với tốc độ khoảng 480 km/h trước khi biến mất khỏi tầm nhìn sau khoảng 90 giây.
Đến thời hiện đại, các tài liệu “bí ẩn” ít hơn, nhưng cũng có những manh mối gây chú ý. Một vụ việc ngày 1/1/2020 ghi lại cảnh điểm sáng nhấp nháy di chuyển thất thường trên bầu trời Trung Đông, được cảm biến hồng ngoại của máy bay tuần tra Mỹ theo dõi trong hơn một phút trước khi biến mất. Đầu năm 2024, quân đội Mỹ tiếp tục ghi nhận một vật thể hình “quả bóng đá” với ba phần nhô ra giống vây cá, lơ lửng trong vài giây rồi biến mất khỏi màn hình radar. Một đoạn video khác quay năm 2013 về một vật thể hình ngôi sao 8 cánh xuất hiện phía trước máy bay phản lực hải quân Mỹ và để lại một vệt khói mỏng phía sau. Sau khi được công bố, đoạn phim nhanh chóng lan truyền trên Internet với đủ loại giả thuyết, từ công nghệ quân sự bí mật cho tới tàu thăm dò ngoài hành tinh.
Cuộc săn tìm lời giải chưa có hồi kết
Quy mô của đợt giải mật lần này cho thấy chính quyền Mỹ dường như muốn phát đi một thông điệp rõ ràng: Washington không cố che giấu bất kỳ cuộc tiếp xúc nào với người ngoài hành tinh, nếu những cuộc tiếp xúc như vậy thực sự tồn tại. Theo CNN, một số tài liệu đã được Chính phủ Mỹ can thiệp, một số thông tin bị lược bỏ. Điển hình như Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã công bố một hình ảnh được cắt ghép về một vụ nhìn thấy UFO được xem là có độ rõ nét nhất trong số các ảnh được giải mật. Tuy nhiên, hành động này không nhằm che giấu thông tin về UFO. Ghi chú trên trang công bố hồ sơ nói rõ “việc lược bỏ thông tin được thực hiện để bảo vệ danh tính nhân chứng, vị trí các cơ sở của chính phủ hoặc thông tin nhạy cảm về các địa điểm quân sự không liên quan đến UAP”.
Ngay sau khi Lầu Năm Góc công bố bộ hồ sơ, một cuộc “giải mã tập thể” gần như lập tức bắt đầu bởi các chuyên gia hàng đầu. “Trong 162 hồ sơ được công bố, 82 hồ sơ đến từ Bộ Quốc phòng Mỹ, 56 từ FBI, 12 từ NASA và 8 từ Bộ Ngoại giao Mỹ. Lượng dữ liệu rất lớn. Tôi cùng nhóm nghiên cứu của mình đã xem xét tất cả”, nhà vật lý thiên văn Avi Loeb từ Đại học Harvard, người dẫn đầu dự án Galileo chuyên nghiên cứu về UAP, nói trong cuộc phỏng vấn với WUSA9. Leob cho biết, một số thông tin bị ẩn nên họ không thể xác định khoảng cách từ camera đến vật thể hay camera được gắn vào đâu. “Dù vậy, trong mọi trường hợp, bạn đều có thể giải thích rằng những gì quan sát được là do con người hoặc tự nhiên tạo ra”.
Ví dụ, khi bình luận về hình ảnh từ các nhiệm vụ Apollo 12 (1969) và Apollo 17 (1972), vị chuyên gia nhận định, chúng bắt nguồn từ sự phản xạ bên trong hệ thống quang học của camera, hoặc tiểu hành tinh đâm xuống Mặt trăng (tương tự những chớp sáng mà phi hành đoàn Artemis II quan sát được hồi tháng trước).
Trong khi đó, nhà phân tích UAP Mick West cho rằng nhiều tài liệu là hồ sơ cũ mà FBI đã tung ra những năm trước, thậm chí một số có từ thập niên 1940, 1950. “Chúng ta vẫn chưa có bằng chứng không thể chối cãi về bất cứ dạng công nghệ tiên tiến hay người ngoài hành tinh nào”, West nói với Reuters. Quan điểm tương tự cũng được đưa ra bởi Seth Shostak, nhà thiên văn học cấp cao tại SETI Institute, tổ chức chuyên tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái đất. Theo Shostak, nhiều hiện tượng trong bộ hồ sơ thực chất hoàn toàn có thể được giải thích bằng công nghệ của con người. Ông nhắc tới hàng nghìn vệ tinh đang quay quanh Trái đất, trong đó có nhiều vệ tinh trinh sát có khả năng phản chiếu ánh sáng Mặt trời theo cách rất dễ khiến người quan sát nhầm tưởng đang thấy vật thể lạ. “Chúng ở trên cao, đôi khi phản chiếu ánh sáng Mặt trời và trông như những vật thể sáng bay ngang qua. Chúng được báo cáo lại, khiến nhiều người lo lắng hoặc phấn khích vì nghĩ người ngoài hành tinh sắp hạ cánh. Nhưng đáng tiếc, có lẽ đó chỉ là con người”, ông nói với CBS News.
Nhà vật lý Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc Văn phòng Giải quyết Dị thường Toàn miền (AARO) - cơ quan chuyên điều tra UAP thuộc Lầu Năm Góc, thì đánh giá không có gì bất ngờ trong bộ tài liệu. Kirkpatrick giải thích rằng đoạn video quân sự trong bộ tài liệu về vật thể bay hình ngôi sao 8 cánh được quay năm 2013 ở Trung Đông có lẽ chỉ là hình ảnh nhiễu xạ do động cơ phản lực nóng tạo ra trên camera. Ông cũng cảnh báo, nếu không được phân tích, chúng sẽ “chỉ làm gia tăng các suy đoán, thuyết âm mưu và lập luận giả khoa học thiếu căn cứ”.
Dẫu vậy, ngay cả những nhà khoa học thận trọng nhất cũng không phủ nhận rằng vẫn có những hiện tượng chưa thể được giải thích hoàn toàn bằng các hiểu biết hiện nay của con người. Peter Skafish, giám đốc Sol Foundation, tổ chức nghiên cứu về UAP, cho rằng động thái giải mật hôm 8/5 mới chỉ là bước khởi đầu. Ông kêu gọi Mỹ tiếp tục minh bạch hơn nữa và thúc đẩy việc rà soát toàn diện các hồ sơ UAP mật còn lại nhằm “cung cấp cho người dân Mỹ toàn bộ sự thật về những thông tin và chương trình lâu đời của chính phủ liên quan đến công nghệ và phương tiện không bắt nguồn từ con người”. Avi Loeb nhận định những dữ liệu giá trị nhất có lẽ vẫn chưa xuất hiện trước công chúng. “Dữ liệu chất lượng cao nhất nhiều khả năng cần thẩm định kỹ hơn trước khi công khai, nên chúng ta sẽ được thấy chúng sau”, ông phát biểu. Chuyên gia Seth Shostak, dù cho rằng hiện chưa có bằng chứng đủ sức thuyết phục về sự sống ngoài Trái đất, nhưng ông vẫn tin rằng sự sống có khả năng tồn tại phổ biến trong vũ trụ, chỉ là con người “chưa tìm thấy”.
Rốt cuộc, sau tất cả, bộ hồ sơ UFO mà nước Mỹ vừa giải mật có thể chưa trả lời được câu hỏi lớn nhất của nhân loại: chúng ta có cô độc trong vũ trụ hay không? Nhưng lần đầu tiên sau nhiều thập niên, chủ đề từng bị xem là lãnh địa của thuyết âm mưu đã được kéo trở lại quỹ đạo của khoa học, dữ liệu và tranh luận công khai. Có lẽ, chính điều đó mới là thay đổi lớn nhất mà đợt giải mật này để lại.
